Verschillende soorten assistentiehonden

- De rol van assistentiehonden in het dagelijks leven
- Vergroten van de zelfstandigheid
- Emotionele ondersteuning en gezelschap
- Opleiding en selectie van assistentiehonden
- Specifieke training voor verschillende taken
- Keuze van het juiste ras
- (Blinden)geleidehonden
- Hulphonden
- Autismegeleidehonden
- Signaalhonden
- Epilepsiehonden
- Seizure respons dog
- Seizure alert dog
- Sociale honden
- Buddyhonden
- Psychiatrie ondersteunende honden
- Andere honden
- Scholen van assistentiehonden
- België
- Nederland
- Misvattingen rond verschillende soorten assistentiehonden
- Alle assistentiehonden zijn hetzelfde
- Een assistentiehond is alleen voor blinden
- Assistentiehonden kunnen alleen voor fysieke beperkingen helpen
- Assistentiehonden zijn overal toegestaan
- Assistentiehonden hoeven geen speciale training te krijgen
- Assistentiehonden zijn altijd geschikt voor iedereen
- Assistentiehonden kunnen alles voor hun eigenaar doen
De rol van assistentiehonden in het dagelijks leven
Vergroten van de zelfstandigheid
Assistentiehonden hebben een cruciale rol in het vergroten van de zelfstandigheid van mensen met verschillende beperkingen. Of het nu gaat om visuele, lichamelijke of cognitieve beperkingen, een assistentiehond stelt de eigenaar in staat om dagelijkse activiteiten gemakkelijker en veiliger uit te voeren. Door hun training en speciale vaardigheden kunnen deze honden hen ondersteunen bij het navigeren door hun omgeving, het uitvoeren van taken die anders moeilijk of onveilig zouden zijn, en zelfs het verbeteren van de mobiliteit. Hierdoor kunnen mensen met een handicap een meer autonoom en onafhankelijk leven leiden.Emotionele ondersteuning en gezelschap
Naast praktische hulp bieden assistentiehonden vaak ook emotionele ondersteuning aan hun eigenaren. De band die ontstaat tussen de hond en de eigenaar gaat verder dan alleen de functionele taken die de hond uitvoert. Voor veel mensen is hun assistentiehond een geliefde metgezel die hen helpt omgaan met stress, angst of depressie. De aanwezigheid van de hond kan het gevoel van eenzaamheid verminderen en het zelfvertrouwen van de eigenaar verhogen, wat van grote invloed is op hun mentale gezondheid en welzijn.Opleiding en selectie van assistentiehonden
Specifieke training voor verschillende taken
Assistentiehonden worden geselecteerd en opgeleid om specifieke taken uit te voeren die hun eigenaar helpen bij het dagelijks functioneren. Het trainingsproces is intensief en duurt vaak meerdere maanden. De honden worden getraind om bepaalde commando's te herkennen, zoals het openen van deuren, het inschakelen van lichten, het ophalen van voorwerpen, of zelfs het aanduiden van specifieke locaties. Afhankelijk van de soort assistentiehond kunnen ze verschillende vaardigheden aanleren die passen bij de specifieke behoeften van de eigenaar.Keuze van het juiste ras
Niet elke hond is geschikt om een assistentiehond te worden. Rassen zoals de labrador, golden retriever en Duitse herder worden vaak gekozen vanwege hun zachtaardige karakter, intelligentie en trainbaarheid. Het kiezen van het juiste ras is van groot belang, aangezien de hond niet alleen moet voldoen aan de fysieke eisen van de taak, maar ook een stabiel temperament moet hebben om goed samen te kunnen werken met hun eigenaar.(Blinden)geleidehonden
Blinden- of geleidehonden zijn opgeleid om blinde en zwaar slechtziende personen te ondersteunen. Hun voornaamste taak is ervoor te zorgen dat hun baasje met een visuele handicap zich veilig kan verplaatsen. De hond omzeilt obstakels (zowel horizontaal als verticaal), stopt automatisch bij een stoeprand of zebrapad, voert zoekopdrachten uit, en vertoont intelligent ongehoorzaam gedrag wanneer een bepaald commando potentieel gevaar oplevert. Aspirant-blindengeleidehonden verblijven van 7 weken tot 1,5 jaar in een puppypleeggezin, waar ze gesocialiseerd worden en gehoorzaamheid en stabiliteit leren. Daarna gaan de honden een half jaar tot 1,5 jaar naar een geleidehondenschool voor hun verdere opleiding. Blindengeleidehonden zijn herkenbaar aan een harnas dat bestaat uit een jasje en een beugel.Hulphonden
Mensen met een motorische handicap, meestal rolstoelgebruikers, kunnen een hulphond toegewezen krijgen. Een hulphond voert een aantal praktische taken uit die zijn baasje vanwege zijn handicap niet (meer) kan uitvoeren. Zo raapt de hond bijvoorbeeld voorwerpen op, haalt spullen uit de kast, bedient lichtschakelaars, opent en sluit deuren, en helpt bij boodschappen doen en persoonlijke verzorging (bijvoorbeeld stoma verzorgen of verpakkingen openen). Dankzij de hulphond vergroot de zelfstandigheid van de gebruiker aanzienlijk, wat hun leefwereld vergroot. Meestal duurt de socialisatieperiode bij een pleeggezin voor hulphonden langer dan bij blindengeleidehonden (tot 1,5 jaar), waarna de hond nog ongeveer een half jaar in een hulphondenschool wordt opgeleid. Soms leidt een (aspirant-)hulphondengebruiker zijn hond zelf op onder begeleiding van een school, wat in de thuissituatie gebeurt. Hulphonden dragen een speciaal dekje waarop duidelijk staat aangegeven dat het om een hulphond gaat.Autismegeleidehonden
Autismegeleidehonden, ook bekend als autismehulphonden of hulphonden voor autismespectrumstoornis, worden speciaal opgeleid om kinderen, jongeren en volwassenen met autisme bij te staan. Personen met autisme, die moeite hebben met sociale interactie, communicatie en gedrag, ervaren veel baat bij een autismegeleidehond. Zo kan een gezin dankzij de hond zonder stress op stap gaan. Het kind met autisme wordt aan de hond gekoppeld, wat een rustgevend effect heeft en voorkomt dat het kind kan weglopen. Dit vermindert de stress voor het hele gezin. Daarnaast bestaan er trainings- en begeleidingsprogramma's waarbij een eigen huishond wordt getraind om in moeilijke situaties hulp te bieden aan personen met autisme.Signaalhonden
Signaalhonden zijn assistentiehonden die mensen met een auditieve handicap (doven en slechthorenden) ondersteunen. Een signaalhond waarschuwt de dove of slechthorende persoon voor belangrijke geluiden, zowel binnenshuis als buitenshuis, zoals iemand die je roept, de deurbel, de wekker, de telefoon, of een binnenkomend sms-bericht. De hond wordt vaak samen met zijn toekomstige baasje opgeleid, wat resulteert in een hechte band en een op maat gemaakte training. Signaalhondengebruikers hoeven minder alert te zijn en kunnen zich vrijer bewegen omdat de hond hen waarschuwt voor belangrijke geluiden. Deze honden ondergaan ook een uitgebreide socialisatie.Epilepsiehonden
Seizure respons dog
Mensen met epilepsie kunnen veel baat hebben bij een meldhond, ook wel "seizure response dog" genoemd. Wanneer een epileptische aanval plaatsvindt, onderneemt de meldhond onmiddellijk actie door bijvoorbeeld een alarmknop in te drukken, medicatie of de telefoon te brengen, of de persoon wakker te maken. De hond helpt ook gevaarlijke situaties te vermijden, zoals het veilig oversteken van een weg of het bewaren van voldoende afstand bij afgronden.Seizure alert dog
Hoewel het bijna onmogelijk is om een hond specifiek te trainen op het voorspellen van een epileptische aanval, hebben sommige honden van nature het vermogen om een aanval aan te voelen. Deze honden waarschuwen hun baasje instinctief voor een nakende aanval. Dergelijke honden krijgen een verdere training om hun natuurlijke talenten te verfijnen en om een herkenbaar signaal af te geven wanneer een aanval nadert.Sociale honden
Buddyhonden
Buddyhonden, ook wel therapiehonden of sociale honden genoemd, zijn perfect gehoorzaam, hebben een uitstekende gezondheid en vervullen door hun sociaal en stabiel gedrag een belangrijke sociale functie. Je vindt sociale honden vaak in woonzorgcentra, palliatieve eenheden, psychiatrische instellingen of bij rolstoelgebruikers. Een buddyhond bevordert de integratie, het sociaal contact, het zelfvertrouwen en het verantwoordelijkheidsgevoel. Eigenaars van een sociale hond ontvangen daarnaast steun, structuur, plezier en vertrouwen. Soms worden hiervoor afgekeurde hulp- en blindengeleidehonden ingezet.Psychiatrie ondersteunende honden
Mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS), een angststoornis waarbij een extreme emotionele reactie optreedt na een traumatische gebeurtenis, kunnen veel baat hebben bij een speciaal opgeleide PTSS-hond. Deze honden bieden troost, vergroten het gevoel van veiligheid en rust, en wekken hun baas wanneer die nachtmerries heeft. Sommige assistentiehonden helpen ook bij angsten, persoonlijkheidsstoornissen, en andere psychische aandoeningen.Andere honden
Honden kunnen ook getraind worden om ziekten zoals diabetes, kanker, en de ziekte van Alzheimer (een vorm van dementie die uiteindelijk leidt tot ernstig geheugenverlies) te detecteren. Hoewel dit nog in de kinderschoenen staat, komen diabeteshonden steeds vaker voor. Deze honden hebben vaak een uitzonderlijke reukzin en kunnen getraind worden om afwijkingen in de bloedsuikerspiegel te signaleren, bijvoorbeeld door een specifieke geur (zoals aceton) in de adem van hun baasje op te merken. Ze kunnen dan een signaal geven of hulp halen wanneer hun baasje niet reageert. Sommige honden hebben echter moeite met het verdragen van sterke geuren, zoals in verfwinkels. Sinds 2013 is er ook een experiment gaande waarbij honden getraind worden om darmkanker vroegtijdig op te sporen.Scholen van assistentiehonden
België
In België zijn er diverse scholen die zijn aangesloten bij de Belgian Assistance Dog Federation (BADF). Deze scholen leiden assistentiehonden op. Via de link kun je ontdekken welke school welk type hond opleidt.Nederland
BlindengeleidehondenNederland kent zes geleidehondenscholen die blindengeleidehonden opleiden. Sommige scholen leiden daarnaast ook combinatiehonden op, zoals voor doofblinde of rolstoelgebonden gebruikers. De scholen zijn:
- Ans Lábee
- DCN Geleidehonden
- Herman Jansen
- KNGF Geleidehonden
- Martin Gaus Geleide- en Hulphondenschool
- Stichting BultersMekke: Deze school leidt diverse assistentiehonden op, waaronder blindengeleidehonden. De instructeurs werken intensief samen met de eigenaar van de hond. Indien mogelijk verblijft de hond bij zijn eigenaar, en anders bij de instructeur, waarbij regelmatig huisbezoeken plaatsvinden om de betrokkenheid van de eigenaar te waarborgen. De basisvaardigheden van goed opgeleide blindengeleidehonden behoren tot de standaardeisen van deze school.
Andere assistentiehonden
Naast blindengeleidehonden zijn er in Nederland ook hondenscholen die zich richten op de opleiding van hulp-, epilepsie-, PTSS-, veteranen-, diabetes- en autismehonden:
- Bultersmekke Assistancedogs: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in zowel Nederland als Vlaanderen.
- Canisha: Gevestigd in Wetteren, België, biedt deze school opleidingen voor diverse soorten assistentiehonden.
- Hulphond Nederland: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in Nederland.
- Hulphondenschool Novi-Click: Gespecialiseerd in de opleiding van assistentiehonden voor mensen met een lichamelijke beperking.
- Kibo Medical Detection Dogs: Gespecialiseerd in de opleiding van medische detectiehonden, waaronder PTSS-, diabetes- en ASS-honden.
- Stichting Assistentiehond Nederland: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in Nederland.
- Stichting Saac: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in Nederland.
- Stichting Hero: Gespecialiseerd in de opleiding van hulphonden voor mensen met een lichamelijke beperking.
- Stichting MissionPuppy Nederland: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in Nederland.
- Stichting De Hond Kan De Was Doen: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in Nederland.
- Stichting Saac: Biedt opleidingen voor diverse assistentiehonden en heeft activiteiten in Nederland.
- Vom Falorie: Gespecialiseerd in de opleiding van assistentiehonden voor mensen met een lichamelijke beperking.
Deze scholen werken op verschillende manieren, soms met pleeggezinnen, teamtrainingen of met de eigen hond van de gebruiker. De instructeurs bekijken en bepalen individueel wat haalbaar en wenselijk is voor elke situatie.
Assistentiehonden spelen een cruciale rol in het leven van mensen met een handicap, aandoening of stoornis.