InfoNu.nl > Dier en Natuur > Bloemen en planten > Voortplanting bij zaadplanten, geslachtelijk

Voortplanting bij zaadplanten, geslachtelijk

Voortplanting bij zaadplanten, geslachtelijk De geslachtelijke voortplanting bij zaadplanten gebeurt door het vormen van zaden. Deze worden verspreid door wind en dieren. Dieren die langs de plant lopen, nemen vaak zaden mee in hun vacht. Bijen en vlinders, die van bloem tot bloem vliegen, nemen ook zaden mee. Zaden vallen op de grond en ontspruiten dan. Zelfbestuiving en kruisbestuiving zorgen voor het in stand houden van de soort.

Bloembouw

Veel bloemen, zoals bijvoorbeeld de tulp, zijn tweeslachtig. Dat betekent dat ze zowel mannelijke als vrouwelijke voortplantingsorganen hebben: de stampers en de meeldraden. Wanneer bloemen slechts één van de voortplantingsorganen hebben, worden ze eenslachtig genoemd. Er bestaan dus mannelijke en vrouwelijke bloemen. Wanneer beide soorten, dus mannelijke én vrouwelijke soorten bij één plant voorkomen, noemt men de plant eenhuizig. Voorbeelden hiervan zijn: berk, els en hazelaar.

Wanneer de mannelijke en vrouwelijke bloemen aan verschillende planten voorkomen, noemt men ze tweehuizig. In dit geval dragen slechts de vrouwelijke bloemen vruchten. Er moet dan wel een gelijksoortige mannelijke plant in de buurt staan. Er moet wel een bevruchting plaats kunnen vinden. Voorbeelden hiervan zijn: brandnetel, hulst, populier, taxus en wilg.

Bestuiving

Voor voortplanting is bevruchting noodzakelijk. Bij de totstandkoming is bestuiving nodig.

Waar komt stuifmeel vandaan?

Op de stempel( het bovenste deel van de stamper) van een vrouwelijke bloem komen allerlei soorten stuifmeel terecht. Slechts het stuifmeel van een zelfde soort kan een bevruchting tot stand brengen. Bij zelfbestuiving komt het stuifmeel van dezelfde bloem. Vaak blijkt echter dat bij zelfbestuiving geen bevruchting optreedt. Bevruchting komt wel tot stand bij kruisbestuiving. Het stuifmeel van de ene plant komt terecht op de andere van de zelfde soort.

Kruisbestuiving wordt op meer manieren bevorderd:
  • doordat meeldraden en stampers niet tegelijkertijd "rijp"zijn
  • doordat stuifmeel op de eigen stamper slecht of niet kiemt
  • door tweehuizigheid
  • doordat de ene plant stampers vormt die uitsteken boven de meeldraden en de andere meeldraden vormt die uitsteken boven de stamper

Hoe wordt stuifmeel overgebracht?

Planten worden onderverdeeld in twee groepen:
  • windbestuivers ( het stuifmeel is licht en in grote hoeveelheden aanwezig).
  • insektenbestuivers (de aanwezigheid van nectar lokt insecten, het stuifmeel blijft aan het insect kleven).

Bevruchting en zaadvorming

De inhoud van de stuifmeelkorrels moet kunnen doordringen tot de zaadknoppen in het vruchtbeginsel (het onderste deel van de stamper). Het kleverige oppervlak van de stempel zorgt ervoor dat het stuifmeel blijft kleven. Daarna gaat de korrel ontkiemen en vormt een stuifmeelbuis, die van de stempel naar het vruchtbeginsel groeit. Hij dringt binnen in de zaadknop en smelt samen met de eicel in de zaadknop. De bevruchting komt tot stand. Veel bloemen verliezen dan hun kroonbladeren, die hebben geen functie meer. De zaadknop gaat groeien en het vruchtbeginsel groeit mee. Uit de zaadknoppen ontstaan de zaden. Het vruchtbeginsel groeit uit tot de vrucht, waarin de zaden zich dan bevinden.

Zaadverspreiding

Om de zaadverspreiding zo goed mogelijk te laten verlopen, ontwikkelen planten allerlei manieren:
  • Planten vormen een overdaad aan lichte zaadjes en de vrucht opent zich aan de bovenkant. Door de wind gaat de plant bewegen en de zaadjes worden rondgestrooid.
  • Andere planten vormen een pluis- of vleugelvormig uitsteeksel. Beide vormen kunnen gemakkelijk door de wind worden meegevoerd.
  • Weer andere planten verpakken hun zaadjes in een vrucht. Die wordt door vogels gegeten en die poepen de zaadjes weer uit.
  • Sommige planten vormen een "smakelijk" deel aan het zaad. Dieren gaan ermee slepen (bijvoorbeeld mieren),
  • Andere soorten vormen zaden die door dieren worden verzameld en begraven (eekhoorns). Wat niet door hen wordt opgegeten, dient als zaad voor een nieuwe plant.
  • Sommige zaden hechten zich vast in de vacht van dieren. Door krabben worden die zaden weer geloosd.
  • Tenslotte zijn er zaden die op het water terechtkomen (waterplanten) en door wind en stroom worden meegevoerd. Na verloop van tijd zinken ze, hechten zich vast aan de bodem en ontkiemen.

Lees verder

© 2011 - 2019 Wilvdvleuten, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De ongeslachtelijke voortplanting bij bloemplantenDe ongeslachtelijke voortplanting bij bloemplantenVeel bloemplanten zijn in staat om zich ongeslachtelijk voort te planten. Dit doen ze op verschillende manieren. Sommige…
De geslachtelijke voortplanting van bloemplantenDe geslachtelijke voortplanting van bloemplantenVoor de geslachtelijke voortplanting van bloemplanten zijn de bloemen van deze planten zeer belangrijk. Er zijn mannelij…
De niet zo onschuldige boterbloemDe niet zo onschuldige boterbloemDe boterbloem behoort tot de Ranunculus. Dit is de wetenschappelijke naam voor de groep planten waaronder de boterbloeme…
Meer vlinders in de tuinMeer vlinders in de tuinVlinders geven tuinbezitters extra plezier in de tuin. Het is een vrolijk gezicht om vlinders van allerlei soorten en kl…
Wat is Biologie?Biologie is een studie over organismen. Organismen zijn alle levende wezens. Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan bact…
Bronnen en referenties
  • Gemeentelijke school
  • Kindertuinen Den Haag

Reageer op het artikel "Voortplanting bij zaadplanten, geslachtelijk"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Wilvdvleuten
Gepubliceerd: 27-08-2011
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Bloemen en planten
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!