Turkse tortelduif

Turkse tortelduif Tortelduiven zijn het symbool van de liefde. En terecht, want als je een koppeltje tortelduifjes naast elkaar ziet zitten op een boomtak is ‘liefde’ het eerste wat er in je naar boven komt. Het is bijna aandoenlijk om te zien hoe de twee verliefde vogels elkaar kusjes zitten te geven op de kopjes en nek. De Turkse tortel is een bekende en veelvoorkomende soort van de tortelduiven. Een vogel die je vaak hoort en ziet rondom je huis, maar waar je waarschijnlijk weinig van afweet.

Naam

  • Latijn: Streptopelia Decaocto
  • Engels: Eurasian Collared Dove
  • Duits: Türkentaube
  • Frans: Tourterelle turque
  • Spaans: Tórtola turca
  • Italiaans: Tortora dal collare orientale

Taxonomische indeling

  • Rijk: Animalia (dieren)
  • Stam: Chordata (chordadieren)
  • Klasse: Aves (vogels)
  • Orde: Columbiformes (duifachtigen)
  • Familie: Columbidae (duiven en tortelduiven)
  • Geslacht: Streptopelia

Aantal

Het aantal broedparen in Nederland is 50.000 tot 100.000. Sinds de jaren 80 is er een drastische teruggang van Turkse tortels vastgesteld (een halvering), maar de toe- en afname is nu weer constant.

Uiterlijke kenmerken

De Turkse tortel is klein, slank en heeft een lange staart, wat hem een zekere elegantie verleent. Hij is een stuk kleiner van formaat dan de Houtduif en is zo’n 31 tot 34 centimeter lang. De spanwijdte van de vleugels is 63-70 cm en het gewicht 170-240 gram. De verendeken is grijs en bruinachtig van kleur, de borst is rozeachtig en vaalgeel. De onderkant van de staart is zwart met een brede witte eindband. In de nek heeft de Turkse tortel een smal wit met zwart streepje lopen. Deze heeft hij nog niet gelijk vanaf de geboorte, dus op deze manier kan een volwassene van een jong onderscheiden worden. De snavel is smal en puntig, de oogjes zijn roodachtig bruin van kleur. Bij deze vogelsoort is het verschil tussen de doffer, het mannetje, en de duivin, het vrouwtje, moeilijk te zien. De doffer is net iets grover gebouwd, staat wat hoger op de poten en heeft meer glans op zijn veren. De duivin is wat kleiner van postuur, heeft een doffere kleur en een bredere bekken.

Geschiedenis en geografie

De Turkse tortelduif komt sinds de helft van de 20ste eeuw voor in Nederland. Zijn oorspronkelijke woongebied bestrijkt Zuidoost-Europa (de Balkan) tot aan Japan. Nu komt de Turkse Tortel vrijwel in heel Europa voor. Hij broedt zelfs ten noorden van de Noordpoolcirkel in Scandinavië. Ook in Amerika leeft de Turkse tortelduif; hij werd voor het eerst gespot in de Bahama’s in de jaren 70 en verspreidde zich vervolgens naar Florida. Zijn grootste bolwerk heeft hij in de golfkust van de Verenigde Staten, maar hij bevindt zich ook in Californië, Brits-Columbia en de Grote Meren op de grens tussen de Verenigde Staten en Canada. Deze vogel komt veel voor in de buurt van mensen en woont graag in steden en dorpen, waar hij veel voedsel kan vinden. Vooral meelfabrieken en plaatsen waar hoenders worden gehouden, zijn erg bij hem in trek.

Voedsel

De Turkse tortel eet voornamelijk granen en zaden, dit zijn zijn belangrijkste voedingsmiddelen. Daarnaast eet hij af en toe ook bladeren, vruchten en torretjes. Soms nuttigt hij ook rupsjes, slakken en andere kleine diertjes. In de winter bezoekt de Turkse tortel graag voedertafels wanneer er graan, zaden en brood te halen zijn. Hij eet vaak op de grond en is in staat om water met zijn snavel op te zuigen.

Nest en jongen

Het nest dat de Turkse tortel bouwt is erg simpel. Het bestaat uit in elkaar gestoken takjes en wordt gemaakt door het vrouwtje in een boom of op een gebouw, terwijl het mannetje het materiaal verzamelt. Het komt vrijwel nooit voor dat er een nest gebouwd wordt op meer dan 1 kilometer afstand van de bewoning. De witte, ovale eitjes zijn glad en glanzend en ongeveer 31 mm groot. Het vrouwtje legt per keer twee eitjes. Het broedsel mislukt regelmatig. Het gebeurt vaak dat het nest met eieren en kuikens en al wegwaait, doordat het nest niet sterk genoeg is. Daarom maken Turkse tortels vaak opnieuw nestjes en kun je ze in elke maand broedend aantreffen. Op die manier lukt het de ouders om eens per jaar een aantal jongen vliegvlug te krijgen. Een ei is uitgebroed tussen de 14-18 dagen en de jongen kunnen na 15-19 dagen uitvliegen. Beide ouders dragen de zorg voor het uitkomen van de eitjes en het voeden van de jongen. Om hun jongen te beschermen jagen de ouders Vlaamse gaaien, eksters en zelfs mensen weg bij hun nest. Jonge tortelduiven krijgen duivenmelk als voedsel. Dit is rijk aan proteïnen en vetten en wordt geproduceerd in de krop. Beide ouders produceren dit de eerste 4-5 dagen. De ouders zijn hierdoor niet belast met het vinden van insecten voor hun kroost en kan de broedtijd een langere tijd in beslag nemen. Na enkele dagen gaan de jongen over op vast voedsel, wat de ouders eerst weken in hun krop. Jongen van januari of februari kunnen al aan het einde van datzelfde jaar zelf aan het broeden slaan.

Vlucht

Het komt regelmatig voor dat vogels de Turkse tortel voor een vijand aanzien en alarm slaan; in de vlucht kan de silhouet van deze duif lijken op die van de sperwer, omdat de staart ten opzichte van het lichaam erg groot is. De Turkse tortel heeft een actieve vlucht met brede vleugels, waarbij hij de staart tijdens een normale vlucht ingeklapt houdt. Als een mannetje indruk wil maken is de staart gespreid en heeft het iets weg van een soort waaier. Het spreiden van de staart doen doffers vaak om de duivinnen te bekoren. Hierbij vliegen ze eerst luid klapperend met hun vleugels steil de lucht in, vervolgens maken zij een lange zweefvlucht en landen ze op een dak of in een boom. Dit wordt de baltsvlucht genoemd. Op de grond hebben ze een tweede tactiek: doffers springen ongeveer een meter de lucht in en flapperen met hun vleugels, terwijl ze naar het vrouwtje roepen. Een Turkse tortel kan een vliegsnelheid bereiken van 61 km/uur.

Geluid

De Turkse tortel maakt een monotoon geluid dat klinkt als ‘koe-koe, koe’ en wordt meerdere keren herhaald. Het lijkt qua gehoor sterk op het Griekse woord ‘decaocto’, wat achttien betekend, en hier heeft de vogel dan ook zijn Latijnse naam aan te danken. Dikwijls verwarren mensen het geluid van de Turkse tortel met die van de Koekoek. Wanneer een Turkse tortel ergens landt, maakt hij vaak een hard, raspend geluid dat maar een paar seconden duurt. Dit klinkt als een ‘whur-whur’.

Vijanden

Een grote vijand van de Turkse tortel is de sperwer, een kleine, snelle roofvogel. Ook katten vormen een bedreiging voor hem. Jongen hebben de kans om uit het nest gegrepen te worden door een uil of door andere roofvogels.

Gevangenschap

Turkse tortels kunnen gemakkelijk in gevangenschap gehouden worden. Er wordt speciaal tortelduivenvoer verkocht, maar een parkietenmengeling volstaat ook. Belangrijk is dat het voedsel dat gegeven wordt gevarieerd is en de vogel in al zijn behoeften kan voorzien. Extra eiwitkorrel, groenvoer, miereneitjes en meelwormen zijn hier een voorbeeld van. Daarnaast moet de Turkse tortel beschikking hebben over vers drinkwater, mineralen, grit en een piksteen. De duiven kunnen een halfopen nestkast gebruiken om een nest in te bouwen en broeden zelfs de eitjes van andere soorten uit.
© 2008 - 2021 Claire, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Duiven in NederlandDuiven in NederlandAlle duiven op de Dam, sjalalalie sjalalala. Het overgrote gedeelte van de duiven die op de Dam in Amsterdam rondfladder…
De duif: welke soorten komen er het meest in Nederland voor?De duif: welke soorten komen er het meest in Nederland voor?Duiven komen in Nederland in groten getale voor. In Nederland zijn onder andere de houtduif, de Turkse tortelduif en sta…
Weduwschapspel, wedvluchtenWeduwschapspel, wedvluchtenWeduwschap is een echte vakterm onder duivenhouders. 'Bladengoeroe' en duivenhouder Rob van Vuure, bundelde zijn duivenc…
De Lachduif: een vrolijke vogelDe lachduif heeft vele liefhebbers en fokkers. Het zijn leuke vogels om te zien en makkelijk in de omgang. Ze broeden ze…

Schreeuwende papegaaiDat de meeste papegaaien wel eens schreeuwen is algemeen bekend. Het is ook normaal gedrag. Een paar keer per dag even d…
Kattenharen geliefd in vogelnestjesKattenharen geliefd in vogelnestjesKat en vogel, dat gaat in de natuur niet al te best samen. Maar de kat kan wel degelijk een bijdrage leven aan het bouwe…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Makamuki0, Pixabay
  • http://www.wikipedia.nl
  • http://www.natureali.org/collareddove.htm
  • http://www.oiseaux.net/birds/eurasian.collared.dove.html
  • http://www.garden-birds.co.uk/birds/collareddove.htm
  • http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Eurasian_Collared-Dove_dtl.html
Reacties

Piet van den Berg, 13-03-2009
Ik heb op mijn balkon al drie jaar een nestkast hangen voor de turkse tortel. Ieder jaar wordt dit nest (denk ik) door hetzelfde koppel gebruikt. Ook ik heb telkens de vraag wie nu wie is. Door mijn observatie meen ik te herkennen dat er toch het verschil kunt zien, n.l de pootjes. Het koppeltje wat ieder jaar zeker drie broedsels legt van twee eieren is tot nog toe altijd tot een goed einde gebracht. Ik meen, maar of het werkelijk zo is durf ik niet te beweren dat de kleur van de pootjes verschilt.Van het ene duifje zijn de pootjes roze van kleur en bij het andere duifje zijn ze grauw grijs. Nogmaals ik weet niet of dit toeval is, maar het valt mij in ieder geval op. Het koppeltje ziet mijn balkon den ik als hun territorium, want zij dulden zeker geen andere vogels, mocht er één komen schieten zij er luidkeels op af om die te verjagen. Al met al vind ik het leuk om zo'n koppeltje te hebben want zij zijn haast handtam, want als ik geen voerbakje neer zet kunnen zij doordringend er om vragen. Ik weet niet of ik via E-mail foto's kan versturen, maar als u deze zou zien, zou u er zeker van genieten. Reactie infoteur, 13-03-2009
Wat een leuk verhaal! Ik zelf heb ook geen tortelduiven, maar rond mijn huis leeft een koppeltje. Op een gegeven moment heb ik in de achtertuin een soort voederplank neergezet en zaadjes gekocht. Als je naar buiten loopt komen ze al gelijk aangevlogen en het mannetje eet nu zelfs uit mijn hand. Ik kan het mannetje en het vrouwtje wel uit elkaar houden ondertussen: het vrouwtje heeft iets grotere oogjes en een kleiner hoofdje, en het mannetje is een stuk brutaler. Als ze echt trek hebben gaan ze door de ruiten naar binnen zitten kijken om je naar buiten te lokken en als ik in mijn slaapkamer loop gaan ze ook op het balkonnetje zitten zodat ze je kunnen zien. Het wil nog wel eens gebeuren dat er 's morgens vroeg al een tortel op het balkon gaat zitten koeren terwijl je nog ligt te slapen, maar dat neem ik dan maar voor lief. Het zijn echt schattige beestjes. U kunt via mijn infoteurpagina (link staat onder het artikel) een persoonlijk bericht sturen. Het lijkt me erg leuk om de foto's te zien.

Hilde Calmeyn, 11-03-2009
Ik wil even verder ingaan op wat mevr T Rietkerk schreef. Mijn dierenarts, die als specialiteit "vogels" heeft, vertelde mij dat een turkse tortel tot 50 à 60 jaar kan worden. Een groot verschil met de gegevens uit het artikel. Wie het bij het rechte eind heeft, kan ik uiteraard niet vertellen… Mijn tortel is een vrouwtje en ze heet Mana. Verder wil ik even informeren of het kan zijn dat een vrouwtjestortel meer broeds is als ze veel liefde en affectie krijgt. Ik heb namelijk een uitermate hechte band met haar, en ze komt erg veel flirten en knuffelen met me. Bij haar vorige "baasjes" kreeg ze veel minder aandacht, en kwam het broeden duidelijk minder frequent voor als sinds ze bij mij is, en aan mij is beginnen hechten. Ze is bij wijze van spreken om de haverklap broeds. (ongeveer elke 2 weken) Reactie infoteur, 11-03-2009
Ik probeer mijn bronnen zorgvuldig te kiezen, maar mocht het een en ander vreemd op u overkomen dan wil ik het zoals in dit geval graag weten. Ik zal het aanpassen in het artikel, aangezien ik aanneem dat eigen ervaringen genoeg bewijs leveren.

Opvallend dat het vrouwtje zo vaak broeds is. Het zou inderdaad misschien aan het feit kunnen liggen dat ze zich zo op haar gemak voelt en dat ze weet dat haar jongen ook veilig zullen zijn.

Leuk om te lezen dat turkse tortels voor zo veel gezelschap kunnen zorgen!

Claire (29 artikelen)
Laatste update: 29-01-2013
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Bronnen en referenties: 6
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!