Turkse tortelduif
Tortelduiven zijn het symbool van de liefde. En terecht, want als je een koppeltje tortelduifjes naast elkaar ziet zitten op een boomtak is ‘liefde’ het eerste wat er in je naar boven komt. Het is bijna aandoenlijk om te zien hoe de twee verliefde vogels elkaar kusjes zitten te geven op de kopjes en nek. De Turkse tortel is een bekende en veelvoorkomende soort van de tortelduiven. Een vogel die je vaak hoort en ziet rondom je huis, maar waar je waarschijnlijk weinig van afweet.Naam
- Latijn: Streptopelia Decaocto
- Engels: Eurasian Collared Dove
- Duits: Türkentaube
- Frans: Tourterelle turque
- Spaans: Tórtola turca
- Italiaans: Tortora dal collare orientale
Taxonomische indeling
- Rijk: Animalia (dieren)
- Stam: Chordata (chordadieren)
- Klasse: Aves (vogels)
- Orde: Columbiformes (duifachtigen)
- Familie: Columbidae (duiven en tortelduiven)
- Geslacht: Streptopelia
Aantal
Het aantal broedparen in Nederland is 50.000 tot 100.000. Sinds de jaren 80 is er een drastische teruggang van Turkse tortels vastgesteld (een halvering), maar de toe- en afname is nu weer constant.Uiterlijke kenmerken
De Turkse tortel is klein, slank en heeft een lange staart, wat hem een zekere elegantie verleent. Hij is een stuk kleiner van formaat dan de Houtduif en is zo’n 31 tot 34 centimeter lang. De spanwijdte van de vleugels is 63-70 cm en het gewicht 170-240 gram. De verendeken is grijs en bruinachtig van kleur, de borst is rozeachtig en vaalgeel. De onderkant van de staart is zwart met een brede witte eindband. In de nek heeft de Turkse tortel een smal wit met zwart streepje lopen. Deze heeft hij nog niet gelijk vanaf de geboorte, dus op deze manier kan een volwassene van een jong onderscheiden worden. De snavel is smal en puntig, de oogjes zijn roodachtig bruin van kleur. Bij deze vogelsoort is het verschil tussen de doffer, het mannetje, en de duivin, het vrouwtje, moeilijk te zien. De doffer is net iets grover gebouwd, staat wat hoger op de poten en heeft meer glans op zijn veren. De duivin is wat kleiner van postuur, heeft een doffere kleur en een bredere bekken.Geschiedenis en geografie
De Turkse tortelduif komt sinds de helft van de 20ste eeuw voor in Nederland. Zijn oorspronkelijke woongebied bestrijkt Zuidoost-Europa (de Balkan) tot aan Japan. Nu komt de Turkse Tortel vrijwel in heel Europa voor. Hij broedt zelfs ten noorden van de Noordpoolcirkel in Scandinavië. Ook in Amerika leeft de Turkse tortelduif; hij werd voor het eerst gespot in de Bahama’s in de jaren 70 en verspreidde zich vervolgens naar Florida. Zijn grootste bolwerk heeft hij in de golfkust van de Verenigde Staten, maar hij bevindt zich ook in Californië, Brits-Columbia en de Grote Meren op de grens tussen de Verenigde Staten en Canada. Deze vogel komt veel voor in de buurt van mensen en woont graag in steden en dorpen, waar hij veel voedsel kan vinden. Vooral meelfabrieken en plaatsen waar hoenders worden gehouden, zijn erg bij hem in trek.Voedsel
De Turkse tortel eet voornamelijk granen en zaden, dit zijn zijn belangrijkste voedingsmiddelen. Daarnaast eet hij af en toe ook bladeren, vruchten en torretjes. Soms nuttigt hij ook rupsjes, slakken en andere kleine diertjes. In de winter bezoekt de Turkse tortel graag voedertafels wanneer er graan, zaden en brood te halen zijn. Hij eet vaak op de grond en is in staat om water met zijn snavel op te zuigen.Nest en jongen
Het nest dat de Turkse tortel bouwt is erg simpel. Het bestaat uit in elkaar gestoken takjes en wordt gemaakt door het vrouwtje in een boom of op een gebouw, terwijl het mannetje het materiaal verzamelt. Het komt vrijwel nooit voor dat er een nest gebouwd wordt op meer dan 1 kilometer afstand van de bewoning. De witte, ovale eitjes zijn glad en glanzend en ongeveer 31 mm groot. Het vrouwtje legt per keer twee eitjes. Het broedsel mislukt regelmatig. Het gebeurt vaak dat het nest met eieren en kuikens en al wegwaait, doordat het nest niet sterk genoeg is. Daarom maken Turkse tortels vaak opnieuw nestjes en kun je ze in elke maand broedend aantreffen. Op die manier lukt het de ouders om eens per jaar een aantal jongen vliegvlug te krijgen. Een ei is uitgebroed tussen de 14-18 dagen en de jongen kunnen na 15-19 dagen uitvliegen. Beide ouders dragen de zorg voor het uitkomen van de eitjes en het voeden van de jongen. Om hun jongen te beschermen jagen de ouders Vlaamse gaaien, eksters en zelfs mensen weg bij hun nest. Jonge tortelduiven krijgen duivenmelk als voedsel. Dit is rijk aan proteïnen en vetten en wordt geproduceerd in de krop. Beide ouders produceren dit de eerste 4-5 dagen. De ouders zijn hierdoor niet belast met het vinden van insecten voor hun kroost en kan de broedtijd een langere tijd in beslag nemen. Na enkele dagen gaan de jongen over op vast voedsel, wat de ouders eerst weken in hun krop. Jongen van januari of februari kunnen al aan het einde van datzelfde jaar zelf aan het broeden slaan.Vlucht
Het komt regelmatig voor dat vogels de Turkse tortel voor een vijand aanzien en alarm slaan; in de vlucht kan de silhouet van deze duif lijken op die van de sperwer, omdat de staart ten opzichte van het lichaam erg groot is. De Turkse tortel heeft een actieve vlucht met brede vleugels, waarbij hij de staart tijdens een normale vlucht ingeklapt houdt. Als een mannetje indruk wil maken is de staart gespreid en heeft het iets weg van een soort waaier. Het spreiden van de staart doen doffers vaak om de duivinnen te bekoren. Hierbij vliegen ze eerst luid klapperend met hun vleugels steil de lucht in, vervolgens maken zij een lange zweefvlucht en landen ze op een dak of in een boom. Dit wordt de baltsvlucht genoemd. Op de grond hebben ze een tweede tactiek: doffers springen ongeveer een meter de lucht in en flapperen met hun vleugels, terwijl ze naar het vrouwtje roepen. Een Turkse tortel kan een vliegsnelheid bereiken van 61 km/uur.Geluid
De Turkse tortel maakt een monotoon geluid dat klinkt als ‘koe-koe, koe’ en wordt meerdere keren herhaald. Het lijkt qua gehoor sterk op het Griekse woord ‘decaocto’, wat achttien betekend, en hier heeft de vogel dan ook zijn Latijnse naam aan te danken. Dikwijls verwarren mensen het geluid van de Turkse tortel met die van de Koekoek. Wanneer een Turkse tortel ergens landt, maakt hij vaak een hard, raspend geluid dat maar een paar seconden duurt. Dit klinkt als een ‘whur-whur’.Vijanden
Een grote vijand van de Turkse tortel is de sperwer, een kleine, snelle roofvogel. Ook katten vormen een bedreiging voor hem. Jongen hebben de kans om uit het nest gegrepen te worden door een uil of door andere roofvogels.Gevangenschap
Turkse tortels kunnen gemakkelijk in gevangenschap gehouden worden. Er wordt speciaal tortelduivenvoer verkocht, maar een parkietenmengeling volstaat ook. Belangrijk is dat het voedsel dat gegeven wordt gevarieerd is en de vogel in al zijn behoeften kan voorzien. Extra eiwitkorrel, groenvoer, miereneitjes en meelwormen zijn hier een voorbeeld van. Daarnaast moet de Turkse tortel beschikking hebben over vers drinkwater, mineralen, grit en een piksteen. De duiven kunnen een halfopen nestkast gebruiken om een nest in te bouwen en broeden zelfs de eitjes van andere soorten uit. In gevangenschap kan een Turkse tortel een leeftijd bereiken van ongeveer 50 jaar.Gerelateerde artikelen
Vogels in de tuin - de duiven In tuinen, parken en op grote pleinen in de stad zijn vaak duiven te vinden. In de achtertu…Duiven in Nederland Alle duiven op de Dam, sjalalalie sjalalala. Het overgroote gedeelte van de duiven die op de Dam in A…
De Lachduif: een vrolijke vogel De lachduif heeft vele liefhebbers en fokkers. Het zijn leuke vogels om te zien en makkel…
Uitleg over de duivensport De duivensport is een mooie sport voor natuur en dierenliefhebbers. In Nederland zit er een da…
Het fixeren van vogels Soms is het nodig je dier te fixeren, in een dwanggreep te houden, om bijvoorbeeld medicatie toe t…
Reageer op het artikel "Turkse tortelduif"
Nina, 10-08-2011 21:46
Ik heb op 2 augustus een jonge duif gevonden op de camping, hij was helemaal verhongert.
samen met mama hebben we hem eten gegeven en drinken. nu is hij al zo goed gegroeid en kan zelfs al een heel klein beetje vliegen. ook begint hij zelf goed zaadjes te pikken.
over 10 dagen gaan we naar huis, zouden we het duifje dan terug kunnen zetten daar waar ik hem gevonden heb?
we horen wel telkens veel duiven koeren, en mijn pieper, want zo noem ik hem, piept dan terug. ook loopt hij dan allemaal te zoeken in onze tent.
Jeen, 05-08-2011 17:20
Ik heb thuis ook turkse tortelduif een mannetje die is inmiddels 39 jaar oud en heeft op mijn werk altijd in de werkplaats gestaan waar werd gelast en geflexst.
toen ik in de vut ging heb ik hem mee naar huis genomen, waar hij nog steeds buiten in een kooi zit te koeren en het duidelijk naar zijn zin heeft.
hij is goed gezond en als ik de kooi open doe wil hij er ook niet uit.
Ingrid, 20-07-2011 10:00
Goede morgen,
Mijn vraag gaat over het uitvliegen van de jonge duif.
Hoe gebeurt dit?kan het jong al meteen vliegen?of komt ze uit het nest om vervolgens zoals de merel de eerstvolgende dagen op de grond te leven?
Ik heb een nestje tortels gehad en heb het kuiken zien groeien...na een dag niet thuis te zijn geweest was het uit het nest en ik vraag me ook af of een roofvogel ook een groot kuiken uit het nest kan roven.?
Groetjes Ingrid
Barbara van den Bussche, 30-04-2011 20:41
Kheb vandaag een jonge tortel op straat gevonden. Waarschijnlijk uit het nest proberen te vliegen,de pluimpjes zijn nog niet volgroeid en ik zou hem graag willen verzorgen tot die groter is.Wat kan ik doen om hem goed te voederen en hem te helpen? gr
Roelien, 13-04-2011 15:56
Heb sinds ong. 4 dagen een paartje tortels op mijn balkon, ze hebben een "nestje" gemaakt op een plankje waar ik normaal zomers planten op heb staan. Nu zag ik vanmorgen dat er 2 eitjes in liggen vind het erg aandoenlijk maar kan nu mijn balkondeur niet meer open doen want ze zit er vlak achter, wat moet ik nu doen moet ik voer voor ze neer zetten of niet. Wie heeft een oplossing.
J. Zwart, 21-03-2011 09:38
Wij hadden in onze tuin twee turkse tortels,een is door een roofvogel gepakt, onze vraag is krijgt de overgebleven tortel wel weer een nieuwe partner?
Tineke Zeemeijer, 13-12-2010 13:53
Sinds ruim een jaar heb ik een paartje tortelduiven in de tuin, die iedere dag eten van de voerplank. Omdat het zo slecht en nat weer was, heb ik een voerfles gekocht, waardoor het voer droog blijft en ruime tijd aanwezig is.De fles had ik op de voerplank gezet, ook omdat ik een week afwezig zou zijn en ze dan toch voer hadden. Maar wat er gebeurde: niets. De duiven durfden niet meer op de voerplank te komen. Ik heb toen wat voer rondom de fles gestrooid, zodat ze konden zien dat er iets te eten was. Maar wat ook al: ze kwamen niet. Na een week was er geen zaad uit de fles. Nu staat de fles elders in de tuin, en warempel daar ging een duif op af! En op de voerplank komen ze ook weer. Is dit een bekend gedrag van duiven: dat ze niet tegen veranderingen kunnen? Ik zou dat graag eens horen.
Francis, 11-09-2010 11:11
Wij hebben al heel lang twee turkse tortel die regelmatig voor eten in de tuin zitten. Dit jaar zijn er twee bijgekomen en hebben voortdurend ruzie met de "oude" en worden steeds weggejaagd. Wat kan ik hier aan doen? Ik wil ze allemaal te vriend houden.
Meeka, 06-04-2010 22:06
Dan zijn ze er vroeg bij! Wij hebben ook een tortelpaar op ons balkon en ze nestelden vorig jaar in een grote conifeer die tegen ons balkon aanstaat. Nu ben ik erachter gekomen dat een kat deze boom heeft ontdekt en ik zag de tortels verschrikt wegvliegen. Slecht nieuws dus.
--> Heeft iemand een idee hoe ik aan een nestkast kan komen speciaal voor Turkse Tortels (hoe zien ze eruit?).
Verder had ik het verschil met pootkleur ook gezien:
Rood/roze: vrouwtje
Grijs: mannetje
Loes Exalto, 19-03-2010 16:26
Beste mensen,
wij hebben sinds gisteren 2 jonge tortelduiven, kunnen nog niet vliegen, wij zijn bekend met allerlei soorten jonge
wilde dieren uit het bos en hebben kippen, heeft iemand een suggestie voor voeding? op dit moment `wel`ik kuikenvoer
en stimuleer ze van water te drinken.
alvast bedankt!
Brigit, 25-02-2010 17:38
Vanmiddag kwam mijn dochter thuis met een jonge tortel. Ze vond hem in de struiken bij ons aan de overkant. Na het voelen van zijn krop en het feit dat hij normaal uitziende ontlasting had en dat er twee volwassen tortels in de buurt zaten te koeren hebben we hem toch maar weer op dezelfde plaats terug gezet. Ik weet dat merels voor ze kunnen vliegen op de grond worden doorgevoerd. Zo ook de jonge postduiven van mijn broer. Alleen kan ik het niet vinden op internet. Nu hoop ik maar dat de ouders inderdaad voor hem blijven zorgen. Of moeten wij ons ontfermen over het diertje? Is er een zinnig antwoord op?
Ruth, 05-06-2009 23:28
Sinds een kleine week nestelt er een koppeltje tortelduiven in onze plataan in de achtertuin. Zoooo lief... het vrouwtje zit nu continu erop terwijl het mannetje rondvliegt, de wacht houdt en alles in de gaten heeft wat er in de tuin gebeurd. We gunnen ze daarom wel wat rust wat betekent dat we niet al te veel rondlopen of herrie maken. Het vrouwtje zit dan echt naar beneden te gluren om te zien wat we aan het doen zijn.
Vandaar mijn zoeken op Google naar deze vogels en nu weet ik er inmiddels wat meer vanaf. Ik heb ook eergisteren tortelvoer gehaald om de komende dagen door te komen.
Alleen: ze zijn niet tam! Ze zijn best schichtig en ik hoop ze nu met het voer wat meer te binden aan onze woonomgeving. We wonen hartje stad en het is echt een klein wonder van de natuur dat je zoiets in je achtertuin mag hebben. We hebben tevens een grote vijver in de tuin en inderdaad; ze drinken direct van de kant het water op. Gisteren tuimelde pa er bijna in want het water stond wat laag... erg komisch om te zien.
Het is leuk te lezen dat velen van ons zo begaan zijn met deze dieren, vandaar ook even mijn reactie.
Hartelijke groeten,
Ruth
Dick van der Vennen, 30-05-2009 22:30
Ze kijken als je ze voert naar jou en je woning. En ze geven heel veel liefde af.
Ze zingein imo meer "pwopeetje pwopeetje pwopeetje pwopeetje pwopee" en dan minuut later "pwopeetje" dan het reeds beschreven " koekoekoe" . Koeren doen ze niet. Popeetje is namelijk een woord uit India (Punjab) daar waar de Turkse tortelduiven vandaan komen.. Ze zijn niet te verwarren met de Afrikaanse tortel.
Eric West, 06-05-2009 16:23
Ik heb in de tuin al 4 jaar een koppeltje tortellinies. vorig jaar hadden ze twee nesten, die om en om werden gebruikt om te broeden. Wat het mannetje/vrouwtje is, is me niet geheel duidelijk. De een is wat bruinig de ander wat meer grijzig. De bruine is het meest tam en weet als geen ander aandacht voor voedsel te vragen doorheen en weer vliegen voor de tuindeur en op de deurklink zitten en naar binnen gluren.
Of ik ze het juiste voer geef...waarschijnlijk wel, want in 4 jaar zijn ze niet weg te slaan uit de tuin en hebben ze met veel succes de nodige jongen groot gebracht. Ik geef ze vnml. schilloze ("naakte") zonnebloem zaden (erg decadent, maar kan ze van mn werk meenemen) en ongezouten pinda's te eten.
Het valt me op dat de jongen pas vrij laat op de grond komen. Ze volgen duidelijk de ouders, en als eenmaal een van de ouders uit je hand eet, storten de jongen zich daarna vol overgave op het voedsel in je hand.
Eenmaal volwassen genoeg worden de jongen verjaagd, de kans is groot dat de ouderser inmiddels alweer een nieuw broedsel hebben in hetzelfde nest, of in het tweede nest in de andere boom.
Piet van den Berg, 13-03-2009 12:17
Ik heb op mijn balkon al drie jaar een nestkast hangen voor de turkse tortel. Ieder jaar wordt dit nest (denk ik) door hetzelfde koppel gebruikt. Ook ik heb telkens de vraag wie nu wie is. Door mijn observatie meen ik te herkennen dat er toch het verschil kunt zien, n.l de pootjes. Het koppeltje wat ieder jaar zeker drie broedsels legt van twee eieren is tot nog toe altijd tot een goed einde gebracht. Ik meen, maar of het werkelijk zo is durf ik niet te beweren dat de kleur van de pootjes verschilt.Van het ene duifje zijn de pootjes roze van kleur en bij het andere duifje zijn ze grauw grijs. Nogmaals ik weet niet of dit toeval is, maar het valt mij in ieder geval op. Het koppeltje ziet mijn balkon den ik als hun territorium, want zij dulden zeker geen andere vogels, mocht er één komen schieten zij er luidkeels op af om die te verjagen. Al met al vind ik het leuk om zo'n koppeltje te hebben want zij zijn haast handtam, want als ik geen voerbakje neer zet kunnen zij doordringend er om vragen. Ik weet niet of ik via E-mail foto's kan versturen, maar als u deze zou zien, zou u er zeker van genieten.
Reactie infoteur, 13-03-2009
Wat een leuk verhaal! Ik zelf heb ook geen tortelduiven, maar rond mijn huis leeft een koppeltje. Op een gegeven moment heb ik in de achtertuin een soort voederplank neergezet en zaadjes gekocht. Als je naar buiten loopt komen ze al gelijk aangevlogen en het mannetje eet nu zelfs uit mijn hand. Ik kan het mannetje en het vrouwtje wel uit elkaar houden ondertussen: het vrouwtje heeft iets grotere oogjes en een kleiner hoofdje, en het mannetje is een stuk brutaler. Als ze echt trek hebben gaan ze door de ruiten naar binnen zitten kijken om je naar buiten te lokken en als ik in mijn slaapkamer loop gaan ze ook op het balkonnetje zitten zodat ze je kunnen zien. Het wil nog wel eens gebeuren dat er 's morgens vroeg al een tortel op het balkon gaat zitten koeren terwijl je nog ligt te slapen, maar dat neem ik dan maar voor lief. Het zijn echt schattige beestjes. U kunt via mijn infoteurpagina (link staat onder het artikel) een persoonlijk bericht sturen. Het lijkt me erg leuk om de foto's te zien.
Hilde Calmeyn, 11-03-2009 15:21
Ik wil even verder ingaan op wat mevr T Rietkerk schreef. Mijn dierenarts, die als specialiteit "vogels" heeft, vertelde mij dat een turkse tortel tot 50 à 60 jaar kan worden. Een groot verschil met de gegevens uit het artikel. Wie het bij het rechte eind heeft, kan ik uiteraard niet vertellen... Mijn tortel is een vrouwtje en ze heet Mana. Verder wil ik even informeren of het kan zijn dat een vrouwtjestortel meer broeds is als ze veel liefde en affectie krijgt. Ik heb namelijk een uitermate hechte band met haar, en ze komt erg veel flirten en knuffelen met me. Bij haar vorige "baasjes" kreeg ze veel minder aandacht, en kwam het broeden duidelijk minder frequent voor als sinds ze bij mij is, en aan mij is beginnen hechten. Ze is bij wijze van spreken om de haverklap broeds. (ongeveer elke 2 weken)
Reactie infoteur, 11-03-2009
Ik probeer mijn bronnen zorgvuldig te kiezen, maar mocht het een en ander vreemd op u overkomen dan wil ik het zoals in dit geval graag weten. Ik zal het aanpassen in het artikel, aangezien ik aanneem dat eigen ervaringen genoeg bewijs leveren.
Opvallend dat het vrouwtje zo vaak broeds is. Het zou inderdaad misschien aan het feit kunnen liggen dat ze zich zo op haar gemak voelt en dat ze weet dat haar jongen ook veilig zullen zijn.
Leuk om te lezen dat turkse tortels voor zo veel gezelschap kunnen zorgen!
Mevr T. Rietkerk, 23-02-2009 19:19
Het artikel gelezen, de reden hiervoor was ik wilde weten hoe oud een turkse Tortel kon worden. Volgens dit artikel kan een tortel in gevangenschap 20 jaar worden. Mijn tortel is dan wel erg oud n.l. 28 jaar en nog zeer levendig en vrolijk alleen word hij wat stram en heeft soms moeite om op en af het stokje te springen. Toch hoop ik dat hij nog wat jaartjes mij gezelschap houd.
Bronnen en referenties
- http://www.wikipedia.nl
- http://www.natureali.org/collareddove.htm
- http://www.oiseaux.net/birds/eurasian.collared.dove.html
- http://www.garden-birds.co.uk/birds/collareddove.htm
- http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/Eurasian_Collared-Dove_dtl.html