Dilemma in de Oostvaardersplassen

In 1968 ontstonden de Oostvaardersplassen als gevolg van de nieuw aangelegde Flevopolder. Omdat dit gebied voor een tijd met rust gelaten werd, kon de natuur zich ontwikkelen en streken allerlei vogelsoorten in het gebied neer. Na een aantal jaren bracht de mens drie grote grazers naar het gebied: het edelhert, het Heckrund en het konikpaard. Deze dieren hebben zich qua aantal goed ontwikkeld: op dit moment leven er zo’n 3.800 grazers in de Oostvaardersplassen. Vorig jaar echter werd de Nederlander geconfronteerd met stervende dieren van de honger, beelden die velen schokten, maar die ook door de media werden ‘uitgebuit’*. Boswachters werden met de dood bedreigd en de politiek begon te discussiëren over de rol van de Oostvaardersplassen en de zorg voor de grote grazers die erin leven. De Partij voor de Dieren nam het voortouw door aan te geven dat zij dit experiment nooit hadden goedgekeurd als zij bij de start in de Tweede Kamer hadden gezeten en dat het niet gaat om ‘wilde natuur’, maar om gehouden dieren, weliswaar onder speciale omstandigheden.

Bijvoeren

Ook gaf de partij aan dat bijvoeren geen optie was, omdat hierdoor de dieren uit hun ‘winterstand’ zouden komen en onnodig energie zouden gebruiken, er gevechten zouden ontstaan tussen de dieren, de zwakkeren toch nooit bij het eten zouden kunnen en de sterkere dieren meer nageslacht zouden voortbrengen, die het jaar daarop weer zouden sterven van de honger, omdat er niet genoeg voedsel is voor de dieren. Dit kwam de Partij voor de Dieren duur te staan: veel mensen die zich door emoties lieten leiden, lieten hun afkeer blijken van het ‘gebrek aan dierenliefde’ door de partij, een onterechte bewering. Onder deze groep mensen zitten overigens ook mensen die zich druk maken om de dieren in de Oostvaardersplassen, terwijl ze ’s avonds gewoon vlees uit de vee-industrie nuttigden, een veel ergere vorm van dierenleed, maar niet zichtbaar voor het publiek.

Jagers

Bijvoeren van de dieren in de Oostvaardersplassen is echt geen optie, om bovengenoemde redenen. Ook het preventief afschieten van de dieren heeft geen enkel nut, want het is niet bekend welke van deze dieren de winter wel of niet zou doorkomen. Tevens haal je dan, net als op de Veluwe, jagers binnen die erop uit zijn om dieren ‘naar de eeuwige jachtvelden’ te helpen (80-90% van de wilde zwijnen op de Veluwe wordt afgeschoten door jagers, terwijl bewezen is dat afschot niet helpt om het aantal dieren te verminderen(1)). Dit is nu juist zo uniek aan de Oostvaardersplassen: jagers zijn er niet welkom. Alleen de boswachters mogen de dieren een ‘genadeschot’ geven als zij aan het einde van hun krachten zijn door voedselgebrek of ziekte.

In november 2010 bracht de commissie Gabor een rapport uit met een aantal adviezen voor de Oostvaardersplassen (2) en (3). Dit rapport geeft de problemen in dit gebied voor een groot deel goed weer en raadt tevens aan niet bij te voeren. De Partij voor de Dieren, de boswachters en andere dierenbeschermers zijn redelijk tevreden met het resultaat, maar het lijkt erop dat Staatssecretaris Bleker niet alle adviezen van de commissie wil overnemen. Zo is het doortrekken van het gebied naar bijvoorbeeld de Veluwe voor hem geen optie, terwijl dit een goede oplossing zou zijn voor het probleem met de stervende grazers.

De beste oplossing

De beste oplossing voor de grote grazers zou zijn:

• Het inzetten van meer boswachters van Staatsbosbeheer. Op dit moment lopen er vier boswachters en dit aantal moet uitgebreid worden om de dieren goed in de gaten te houden en misstanden te signaleren. Ook kunnen zij de dieren, als zij duidelijk stervende zijn vanwege voedseltekort (de dieren zonderen zich af en zien er lusteloos uit), verwondingen of ziekte, op een humane manier doden.
• Het zorgen voor meer schuilplaatsen voor de kou, neerslag en andere extreme weersomstandigheden. Dit zorgt ervoor dat minder dieren sterven.
• Het uitbreiden van het gebied naar de Veluwe, of op zijn minst met de Oostvaarderswissel naar het gebied Horsterwold, zodat de dieren niet alleen meer schuilmogelijkheden hebben, maar ook meer voedsel kunnen vinden.

Dankzij de aanbevelingen van de commissie Gabor en de betrokkenheid van de Partij voor de Dieren en andere dierenliefhebbers zal de toekomst van de grazers in de Oostvaardersplassen hopelijk een rooskleuriger beeld vertonen. En het is tevens te hopen dat steeds meer mensen zich ook druk maken om het ‘verborgen’ dierenleed, bijvoorbeeld in de vee-industrie.