Vossen, slimme jagers

Een vos op het erf, daar zit niemand op te wachten. Vossen staan bekend om hun sluwheid en roofzucht. Maar richten zij echt zoveel schade aan als men denkt?

Soorten

Er zijn diverse soorten vossen, zoals de poolvos en het woestijnvosje. In Nederland komt er maar één soort voor, die gewoon ‘vos’ wordt genoemd, de Vulpes vulpes. Het verspreidingsgebied van vossen is groot: ze komen op het heel noordelijke halfrond voor en bovendien in Australië, waar ze door de mens naartoe zijn gebracht.

Uiterlijk

Hoewel vossen familie zijn van onze huishond hebben ze door hun grote ogen en lange snorharen een katachtige uitstraling. Hun vacht is rood tot bruingrijs, met zwarte gedeelten op de poten en oren. Hun snuit is zwart met wit, hun staart dik met vaak een witte punt. Al maakt de staart zijn uiterlijk imposant, in feite is een vos niet vel groter dan een flinke kat. Volwassen vossenmannen wegen ongeveer 6,5 kilo, de vrouwtjes gemiddeld 5,5 kilo.

Sporen

Vossen zijn behoorlijk mensenschuw en jagen ’s nachts. Vandaar dat je ze overdag nauwelijks tegenkomt. Een uitzondering daarop, om onduidelijke redenen, is de duinstreek tussen Den Haag en IJmuiden. Vanwege de nachtelijke jachten merk je vossen meestal pas op als ze bijvoorbeeld een bezoek aan het kippenhok hebben gebracht. De enige manier om ze eerder te signaleren is door op sporen in zachte grond of sneeuw te letten. Die zien er ongeveer hetzelfde uit als die van een hond, maar zijn smaller.

Roven

Vossen eten graag konijn. Daarnaast bestaat hun menu uit vogels, afval van mesthopen, muizen en andere kleine zoogdieren. Stadsvossen in Engeland eten zelfs regenwormen, afval van composthopen en voer van vogelvoertafels. Een vos in het kippenhok bijt vaak alle kippen dood, terwijl hij er maar een of twee meeneemt. De reden is dat het voor een roofdier meestal lastig is aan voedsel te komen. Het is zijn natuurlijke reactie om alle dieren die proberen te vluchten dood te bijten. In natuurlijke omstandigheden zijn dat de zieke of zwakke dieren. In een afgesloten hok blijven de dieren proberen te ontvluchten en blijft de vos bijten.

Familieleven

Al jagen vossen solitair in een territorium van gemiddeld 100-200 hectare, ze weten door middel van geursporen of geblaf wel of er bekende vossen in de buurt zijn. Slapen doen ze meestal op een beschutte plek, bijvoorbeeld onder en te midden van dicht struikgewas. Drachtige vossen slapen in een hol. Daar bivakkeren ze ook als de jongen geboren worden. Na een week of vier brengt moedervos, in verband met veiligheid, haar jongen naar een nieuw hol. Dreigt er direct gevaar, dan verdeelt ze haar jongen zelfs over twee holen. Na een maand of vijf gaan jonge vossen op zoek naar een eigen territorium. Ook blijven er soms vossen bij de ouders. Meestal zijn dat vrouwtjes, die helpen voedsel zoeken voor de vossenpups. Wanneer de moeder overlijdt, nemen de halfzusters de opvoeding van de jongen over.

Hoe bescherm ik kippen tegen vossen?

Vossen zijn slim. Een plek waar wellicht iets te eten valt, hebben ze direct in de gaten. Loslopende kippen bijvoorbeeld zijn een makkelijke prooi. Zorg dat het nachthok van de kippen hermetisch gesloten is of breng rond de ren op verschillende hoogtes schrikdraad aan. Een andere mogelijkheid is ze te beschermen met een goed afgerichte, ’s nachts op het erg of in de tuin loslopende hond.