InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vogels > De knobbelzwaan

De knobbelzwaan

De knobbelzwaan De knobbelzwaan is een sierlijke verschijning in onze sloten plassen en meren. Maar ook in de lucht is de knobbelzwaan een imposante en mooie verschijning. Het is ook niet voor niets dat knobbelzwaan het symbool is van vliegtuigmaatschappij KLM-air France. Met de knobbelzwaan gaat het gelukkig erg goed in Nederland. Het aantal knobbelzwanen neemt jaarlijks toe.

Geschiedenis

De Knobbelzwaan, kwam als wilde vogel, al vanaf de oudheid in Nederland voor. Helaas hadden de boeren een enorme hekel aan de knobbelzwanen. Op hun weilanden lieten ze nogal forse uitwerpselen achter en ze werden daardoor in die tijd dan ook flink bejaagd en werd dan ook helemaal in Nederland uitgeroeid. De knobbelzwaan kwam alleen nog in gevangenschap voor. Gelukkig zijn er een aantal uit gevangenschap ontsnapt. Deze ontsnapte dieren zagen de kans om toch weer in het wild te broeden. Uit deze ontsnapte zwanen is weer een hele nieuwe wilde populatie knobbelzwanen ontstaan.

Uiterlijke kenmerken

De knobbelzwaan heeft als Latijnse naam: Cygnus Olor. De zwaan is zuiverwit en heeft een rode snavel. Boven aan de snavel zit een zwarte knobbel, vandaar ook de naam knobbelzwaan. Bij het mannetje is de knobbel duidelijk groter dan bij het vrouwtje. Ook heeft het mannetje een dikkere nek als het vrouwtje. Het vrouwtje weegt zo een 10 kilo en het mannetje gemiddeld 13 kilo. De spanwijdte van de vleugels zijn 2,30 meter. Ze zijn daarmee niet alleen de grootste watervogels maar ook de zwaarst vliegende vogels. Opmerkelijk is dat de vleugels van de zwanen in hun vlucht een zingend geluid maken.

De jongen

Begin april begint het broedseizoen van de knobbelzwaan. Hun nest ligt vaak vrij ver weg van het water. Zo worden ze niet gestoord door menselijke activiteiten en de eventuele scheepvaart. Er worden gemiddeld 5 tot 9 eieren gelegd. Met 35 tot 38 dagen komen de grijsbruine of vuilwitte jongen uit hun ei. De snavel is loodgrijs en heeft nog geen knobbel. Zwanen verdedigen hun nest en jongen erg agressief. Het is dan ook beter uit de buurt te blijven van zwanen met jongen. De jonge zwanen blijven maanden lang bij hun ouders. Soms zie je jonge zwanen meeliften op de rug van de ouders. Dit voorkomt dat ze worden opgegeten door rovers en daarnaast kunnen de jongen lekker uitrusten als ze moe zijn. In het 2e levensjaar van de zwaan vormt de knobbel zich en begint de kleur van de snavel te veranderen in geelrood. Na 3 jaar zijn de vrouwtjes geslachtsrijp en na 4 jaar de mannetjes.

Vaak zie je 2 verschillende kleuren jongen bij de ouders zwemmen. Dit komt omdat er 2 vormen knobbelzwanen in Nederland voor komt. Je hebt gewoon de Nederlandse vorm en de Poolse vorm. Op zich zit er op een ding na geen verschil in deze twee vormen. De Nederlandse knobbelzwaan heeft zwarte poten en de Poolse vorm heeft grijze poten. Je kunt het verschil nog beter zien bij de jonge zwanen. Als er twee verschillende kleuren jongen bij de ouders zwemmen, komt een van de ouders uit polen. Poolse jonge zwanen zijn namelijk vuilwit en Nederlandse jonge zwanen zijn grijsbruin.

Oudervogels blijven hun hele leven bij elkaar.

Voedsel

Voedsel van de knobbelzwaan bestaat voornamelijk uit waterplanten. Met zijn lange hals kan hij goed naar de bodem van sloten rijken om de waterplanten, van de bodem te plukken. Ze gaan ook het land op om lekker van het gras te peuzelen. Voor een goede spijsvertering eet hij ook steentjes en aarde. Maar als hij de kans krijgt eet hij ook kikkers, kleine visjes en insecten. Zwanen zijn trouwens niet schadelijk voor visstand, daarvoor eten ze gewoon te weinig vis voor.

Territorium

Zwanen zijn erg fanatiek is het verdedigen van hun territorium. Vooral het mannetje kan daarbij erg agressief zijn. Met zijn kop dicht bij de grond en zijn vleugels wijd open, gaat hij luid sissend op de indringer af. Zwanen hebben erg sterke vleugels, ze kunnen een volwassen persoon een gebroken arm slaan met hun vleugels.

Overwinteren

In Engeland en in midden Europa blijven de knobbelzwanen in de winter in hun broedgebieden. Als ze wel hun broedgebieden verlaten, vormen ze kleine zwermen bij vlakbij gelegen wateren. Hun Scandinavische familieleden hebben ieder jaar een lange trektocht. Hun tocht gaat helemaal naar de Oostzee.

Lees verder

© 2009 - 2019 Lautof, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wilde zwaan, Cygnus cygnusWilde zwaan, Cygnus cygnusDe wilde zwaan, Cygnus cygnus vroeger Cygnus musicus, is een grote zwaan. Hij is volledig witgekleurd met een geel met z…
Cygnus Atratus: De zwarte zwaanCygnus Atratus: De zwarte zwaanIn een stadspark in Leeuwarden vertoeven al enkele jaren een paar zwarte zwanen. Vroeger kwamen er vooral witte zwanen v…
Kleine zwaan, Cygnus bewickiiDe kleine zwaan, Cygnus bewickii, lijkt sterk op de wilde zwaan. Alleen de snavel is iets anders, en het formaat scheelt…
Coscorobazwaan, Coscoroba coscorobaDe coscorobazwaan, Coscoroba coscoroba, is de enige zwaan uit het geslacht Coscoroba. Het is de kleinste zwaan, toch is…
Vriendschapsband tussen Kleef en AmelandVriendschapsband tussen Kleef en AmelandDe Duitse stad Kleef en het Nederlandse Waddeneiland Ameland hebben een vriendschapsband. De connectie tussen eiland en…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Donbalon, Pixabay
  • Wikipedia
  • Vogelvisie,nl

Reageer op het artikel "De knobbelzwaan"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Jeanette, 29-04-2017 13:08 #8
Sinds een paar weken zit hier een vrouwtjeszwaan op haar nest. Het mannetje bleef steeds dicht in haar buurt. Maar sinds een paar dagen heb ik het mannetje helemaal niet meer gezien. Ik heb de dierenambulance gebeld, om te vragen of zij toevallig een zwaan hebben opgepikt, maar dat was niet zo. Is het gebruikelijk dat het mannetje een paar dagen wegblijft? Ik ben eigenlijk bang dat er iets met het mannetje is gebeurd. En zo ja? Kan zij het dan wel redden, alleen met haar jongen?

Tineke de Koning, 23-07-2016 18:36 #7
Zie moederzwaan met 7 jongen maar vaderzwaan niet, is dat niet vreemd?

Corrie, 17-05-2016 21:58 #6
Klopt het dat zwanen wanneer de jongen vier a vijf dagen oud zijn, de geboorteplek verlaten i.v.m. roofvogels? Zo ja waar gaan ze dan naar toe en kunnen de jongen al zo ver zwemmen of liften ze mee tussen de vleugels van hun ouders? Reactie infoteur, 19-05-2016
Hoi Corrie,

Zwanenjongen liften ook regelmatig mee op de rug van hun ouders. Zwanen letten heel goed op hun jongen. Vader en moeder voeden de jongen samen op. Ze rusten verder gewoon op de waterkant uit, met de ouders in de buurt.

Groetjes Lautof

Jaromir Camphuijsen, 04-05-2013 19:24 #5
Leuk stukje, was op zoek naar de oplossing van het raadsel van de zwarte en grijze zwanenpoten. Gevonden! Dankjewel. Heb hier een stel zwanen voor de deur, een met grijze en een met zwarte poten. Duidelijk dus multiculti. Heb ook maar gelijk een melding gedaan bij het Polen-overlast meldpunt van de PVV, want ze plukken de hele oever kaal, duidelijk verloedering van de leefomgeving. Bovendien pikt deze Pool nu de plek in van een van onze eigen Nederlandse zwanen. Dit moet gestopt worden!
Ze zit nu ongeveer vier weken op acht eieren. Kan niet wachten tot ze uitkomen! Bovendien heel bijzonder dit jaar want een paar meter verderop zit ook nog een futen- en een meerkoeten nest. Het is een drukte van belang. Reactie infoteur, 07-05-2013
Hallo jaromir,

Bedankt voor het compliment. Behalve de poten zit er dus verder weinig verschil in de zwanen. Het is dus ook niet zo gek dat er kruizingen zijn ontstaan. Leuk dat er zo veel watervogels bij je in de buurt broeden. Zal dan wel een lekker stekkie zijn.

Groetjes Lautof

Peter Tielbeek, 11-06-2012 23:46 #4
Peter, 11 juni 2012
Vandaag ontdekten we een leuk stel in de wetering (sloot). Een zwaan en een gans zwommen samen met een jong de gehele wetering door. Ik dacht dat zwanen en ganzen elkaar niet verdragen, maar dit was duidelijk een stelletje. Misschien dat de gans het jong geadopteerd heeft. Na wat zoeken in internet zien we wel dat het een zwanenkuiken moet zijn, maar dan wel een spierwitte. Het kuiken wil ook steeds meeliften op de rug van de zwaan, en wordt ook verdedigd door zowel zwaan als gans. Tja, liefde is blind, en de natuur is van slag! Hoe noem je trouwens een jong uit zo'n gezin: een Zwans of een Gaan? (ik heb evt. foto's van dit stelletje). Reactie infoteur, 13-06-2012
Beste Peter,
Tja wel een apart stelletje die twee. Verder moet ik je de antwoorden schuldig blijven. Blijf ze maar in de gaten houden. Dan kun je het jong zien opgroeien, en zie je wat het wordt.

Groetejs Lautof (infoteur)

Catharina, 10-06-2012 15:30 #3
Op 6 juni zijn vlak voor mijn terras 5 zwaantjes geboren.De ouders waren rond maart bij mij aan komen vliegen.Ik woon landelijk, met een sloot rondom.Ze zwommen samen steeds voorbij mijn terras, tot dat het mannetje uit het water naar mijn terras liep.Ik heb ongeveer 2 meter ruimte tussen de sloot en het terras.En daar is hij begonnen met de bouw van het nest.Aangezien ik een hek voor mijn terras heb gebouwd i.v.b.met mijn hondjes ging het mannetje pal voor mijn hek aan de gang.Wat resulteerde in de geboorte van 5 jongen.Ik ben verbaasd over het gedrag tegen over mij en de honden.Het was zeer gemoedelijk.Vanuit mijn huiskamer en terras heb ik ales kunnen volgen.Het is een geweldige ervaring dit te zien.Vooral toen ze met de kleintjes het water in gingen.Steeds in de buurt van het nest blijven nu na 4 dagen zwemmen ze langer en blijven langer weg.Vandaag 10 juni zijn ze al uren weg.Ik hoop dat ze tegen de avond weer op hun nest komen.Ik mis ze nu al, zo ook mijn honden, die steed voor het hek staan, zo van waar blijven jullie.Ik heb geen idee hoelang ze echt hun nest opzoeken, tot dat de jongen zelf vliegen misschien.Ik
zal dit nooit vergeten.Heb het op facebook staan en er komt nog meer van ze bij… Reactie infoteur, 10-06-2012
Hoi Catharina,
Misschien dat de zwanen alleen nog voor de nacht komen, maar de kans is groot dat ze wegblijven. Jonge zwanen kunnen namelijk op de rug van de ouders meeliften als ze moe zijn, en hebben daar dus geen nest voor nodig. Wel heb je kans dat de zwanen volgend jaar weer nestelen op je terras. En als je het oude nest laat liggen, maken ze van het oude nest misschien wel gebruik.

Groetjes Lautof (infoteur)

Frans & Sandra Stokkink, 11-05-2012 00:05 #2
Wat een toeval! Ook ik heet Frans en ook ik heb een zwanenstel 2 meter achter de achtertuin met maar liefst 7 eieren. Ik merk nu dat ze nog meer aan hun nest bouwen, het lijkt wel hoe hoger hoe beter en beschermder. Leuk om te zien en af en toe een filmpje van te maken en dat doet mijn vrouw Sandra. En bijna iedere dag krijgen ze wel wat brood dat ik nat maak en precies - door het gewicht - op de juiste plek kan gooien vlakbij de zwaan die het lekker oppeuzelt. En iedere keer bedanken ze me. Erg dankbaar zijn ze. En familie- Eend (ook een stel ) zit bij ons in de tuin omdat ze de eerste willen zijn om op kraamvisite te komen. Een leuk tafereel. Zouden ze vandaag uit de eieren komen? n.b. op 11 mei 2012 onze trouwdag.

Frans Denissen, 21-04-2012 16:36 #1
In ons weiland is 18 april jl. één knobbelzwaan ei gelegd. Het koppeltje is vorig jaar vanaf februari 2011 bij ons gekomen. Soms gingen ze een paar dagen/ weken even weg, maar kwamen altijd terug. Dit jaar zijn ze begin maart hier gekomen. Wat een feest. Het zijn Inheemse knobbelzwanen; zwarte poten. Wij zijn met de zwanen in blijde verwachting. Reactie infoteur, 22-04-2012
Beste Frans,
Nou vast gefeliciteerd met het aankomende ouderschap:). Een enkel ei is wel heel weinig, misschien dat er ondertussen meer eieren zijn gelegd. Of misschien zijn de andere eieren niet te zien. Of het is nog een heel jong paartje. Met een week of 5 zal het uitkomen. Wees voorzichtig als de zwanen jongen hebben, ze zijn dan erg aggresief.
Wel kan je proberen om de zwanen naar jou toe wat vertrouwelijker te maken, zodat ze later met jongen minder aggresief tegen je zullen zijn. Ga af en toe eens langs met wat brood. Ze zullen dan wat aan je wennen. Erg handig als je in je weiland wat klussen moet doen.

Groetjes Lautof (infoteur)

Infoteur: Lautof
Laatste update: 28-08-2015
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Special: Nederlandse vogels
Bronnen en referenties: 3
Reacties: 8
Schrijf mee!