InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vogels > De kievit is een weidevogel en komt steeds minder voor

De kievit is een weidevogel en komt steeds minder voor

De kievit is een weidevogel en komt steeds minder voor In het vroege voorjaar keert de kievit terug naar de broedplaats. Met de buitelende baltsvluchten van de mannetjes kievit en de geluiden die het laat horen, is het een vrolijk gezicht en een heerlijk geluid voor de aankomende lente. Prachtig om deze vogel te zien duiken en weer omhoog gaan. Hoe het mannetje zich opzij werpt waardoor afwisselend de witte onderkant te zien is en de zwarte bovenkant. En dat allemaal om een vrouwtje kievit in het territorium te houden en mee te broeden.

De kievit (Vanellus vanellus)

De kievit is een vogel uit de familie van de plevieren (Charadriidae). Het is een bekende weidevogel in Europa en de vogel broedt en brengt de jongen groot, op open terreinen langs de kust en op gras- en akkerlanden. Kieviten hebben een erg sterke drang naar een eigen territorium. Het vrouwtje mag blijven om te broeden en de rest moet weg wezen. Kraaien en andere roofvogels, worden gezamenlijk door vele kieviten verjaagd. De territoriumdrift wordt even vergeten en gezamenlijk worden de vijanden weggejaagd. Ook mensen die toevallig te dicht in de buurt komen van een nest, worden verjaagd. De kievit wil nog weleens net doen of hij een gebroken vleugel heeft wanneer een vos of hermelijn te dicht bij het nest komt.

Beschrijving

De kievit is een weidevogel die broedt in graslanden of maisakkers. Een primaire weidevogel (wat betekent dat vogels hoofdzakelijk op de grond broeden) zoals de scholekster, grutto, wulp, tureluur, kemphaan en watersnip. De kievit heeft kenmerkende brede vleugels waarmee het mannetje kievit de balts vlucht uitvoert in de lucht, om een vrouwtje te versieren. Met een spanwijdte van de vleugels, is de kievit ongeveer 67 tot 76 centimeter lang en zonder uitgeslagen vleugels, zo’n 28 tot 31 centimeter lang. De vlucht van de kievit is met regelmatige en flapperende slagen van de vleugels. De kievit is ongeveer tussen de 150 gram en 300 gram zwaar.

Zomers

De rug is in de zomer metallic groen met een rode, blauwe en gele gloed, net zoals een stukje van de bovenkant van de vleugels. De witte buik loopt door tot aan de staart, waarvan de helft wit en zwart is en aan de bovenkant een rood-oranje streep zichtbaar is.

Winters

In de winter zijn de vleugels en rug en stuk rustiger groen. De poten zijn enigszins rood-oranje tot zwart. In de keelstreek heeft de mannetjeskievit een grote zwarte naar beneden wijzende streep, die veel kleiner ook onder het oog te zien is. De keel bij het vrouwtje is soms meer zwart-wit gespikkeld. Op de wang heeft de kievit veel wit wat naar de nek bruin tot grijs wordt. Op het hoofd heeft de kievit een zwart kapje. Dat zwarte kapje gaat over in het meest kenmerkende van de kievit, de kuif.

Kuif

De kuif bij het vrouwtje is korter, maar het vrouwtje en mannetje kievit lijken erg veel op elkaar.

Voedsel- en broedbiotoop

Kieviten leven in gebieden met een lage en niet te dichte vegetatie. In duinweiden, oeverzones van de rivieren, weilanden en akkers. Kieviten leven van insecten, larven, regenwormen, pissebedden en plantaardig materiaal. Die kievit die foerageert loopt door de akkers en weilanden met zijn poten over de grond. Door de trilling van de poten komen bodemdieren boven. Door goed te luisteren kan de kievit het voedsel opsporen. Het nest is een klein kommetje van kort gras dat op de grond in een graspol ligt. Uit een stuk of tien nesten die het mannetje maakt, kiest het vrouwtje er één uit en hier worden rond de 4 eieren in gelegd. Mislukt het eerste broedsel dan proberen ze het later in het seizoen nog eens. Het broedden duurt 26 tot 28 dagen en zowel het mannetje en het vrouwtje broeden de eieren uit en verzorgen de jongen. De jongen zijn na vierenhalf tot vijf weken zelfstandig. Het broedseizoen van de kievit loopt van half maart tot in juli.

Bron: GeRu Reptiles, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bron: GeRu Reptiles, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Vogeltrek

In juni trekken de eerste kieviten, die de vogeltrek maken vanuit Nederland naar de kustgebieden van Engeland en Frankrijk. Om vandaar uit gezamenlijk naar het uiterste zuidwesten van Europa (Spanje en Portugal) te gaan of zelfs naar Noord-Afrika door te vliegen. In Nederland overwinteren kieviten uit Polen, Duitsland, Zweden, Noorwegen, Finland en Lapland.

Zuiden

De dieren trekken naar het zuiden op met de vorstgrens, want in een bevroren bodem kan geen voedsel worden gevonden. De kieviten in Nederland trekken wel naar het zuiden, maar steeds meer kieviten blijven in Nederland samen met de noordelijke kieviten. Het lijkt door de toenemende zachte winters dat de ‘trekvogels’ genoeg voedsel in eigen land kunnen vinden. Wanneer het lente gaat worden komen de trekvogels in februari naar Nederland terug, om een nest te bouwen.

Nog niet bedreigd

De kievit en andere weidevogels gaan hard achteruit. Sinds 1980 is er een achteruitgang van het aantal kieviten in Nederland. In veel van de ons omringende landen staat de soort op de Rode Lijst van bedreigde soorten. De achteruitgang heeft veel oorzaken zoals:
  • door de intensivering van de landbouw. Steeds vroeger wordt er gras gemaaid en steeds vaker, graslanden zijn erg droog, het gras schiet te snel en is eenvormig van structuur waardoor er te weinig voedsel ontstaat.
  • verstedelijking
  • predatie. Door zoogdieren als de vos, steenmarter, bunzing egel, wezel en door de hond. Door vogels als de havik, kraai, bruine kiekendief en scholekster.
  • eieren komen niet uit.
  • in enkele landen is de jacht op kieviten nog steeds toegestaan en
  • eieren rapen.

Kievitseieren rapen

Het kievitseieren rapen, het ljipaaisykjen, is Fries cultureel erfgoed. De regels om eieren te zoeken zijn streng. In Friesland gaf de provincie de Bond van Friese Vogelwachters (BFVW) tot 2014 een vergunning om rond de 6000 kievitseieren te mogen rapen. De bond moest voor nazorg zorgen zoals het zetten van stokjes bij de nesten, zodat de nesten niet kapot werden gereden door de landbouwmachines. De provincie vraagt elk jaar bij het Rijk ontheffing voor de Wet op natuurbescherming om het mogelijk te maken om de eieren te zoeken. De faunabescherming (een stichting) gaat elk jaar tegen deze ontheffing in beroep. In januari 2015 kreeg de faunabescherming gelijk. Het kievitseieren rapen werd verboden door de Raad van State (een onafhankelijk adviseur van de regering over wetgeving en bestuur en hoogste algemene bestuursrechter van Nederland)! De Raad van State vindt dat de provincie niet voldoende heeft onderzocht of er wel voldoende kievitsbroedparen zijn die het rechtvaardigen om een vergunning af te geven. De provincie moet eerst met reële cijfers komen voor er weer een vergunning tot kievitseieren zoeken wordt afgegeven.

De uitslag

De kievit is na 2014 nog verder een achteruit gegaan. Bovendien neemt het leefgebied en de verspreiding van de kievit af. De bond van de Friese vogelwachten (BFVW) hebben daarom in 2017 besloten om geen ontheffing meer aan te vragen voor het eieren zoeken. De leden mogen in hun eigen gemeente zoeken totdat het eerste ei gevonden is, met vijf april als uiterste datum. Wanneer het eerste kievitsei in een gemeente is gevonden, wordt kievitseieren zoeken verboden. De traditie van ‘het eerste kievitsei blijft dus bestaan.
© 2015 - 2019 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De vogeltrek, broeden en overwinterenDe vogeltrek, broeden en overwinterenVogeltrek is de reis die vogels twee maal per jaar maken van hun broedgebied naar de winterverblijven en weer terug. De…
Visarend, Pandion haliaetusVisarend, Pandion haliaetusDe visarend, Pandion haliaetus, is een vrij grote roofvogel. Hij kan tot 1600 gram wegen. Van onderaf gezien is hij bijn…
Raaf, Corvus coraxRaaf, Corvus coraxDe raaf, Corvus corax, is een grote kraaiachtige, hij is groter dan de zwarte kraai en de roek met zijn spanwijdte van 1…
Roodpootvalk, Falco vespertinusRoodpootvalk, Falco vespertinusDe roodpootvalk, ook wel Falco vespertinus, staat door zijn late activiteit ook bekend onder de naam avondvalk. Het is e…
Duiven in NederlandDuiven in NederlandAlle duiven op de Dam, sjalalalie sjalalala. Het overgroote gedeelte van de duiven die op de Dam in Amsterdam rondfladde…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Georg Wietschorke, Pixabay
  • http://www.vogelbescherming.nl/vogels_kijken/vogelgids/zoekresultaat/detailpagina/q/vogel/101
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Kievit
  • http://www.vogelbescherming.nl/over_ons/standpunten/kievitseieren_rapen
  • http://weidevogelvereniging.nl/?menu=kievit
  • Afbeelding bron 1: GeRu Reptiles, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "De kievit is een weidevogel en komt steeds minder voor"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Frank Hagedoorn, 27-11-2015 14:26 #1
Wat is volgens jullie de definitie van een weidevogel? Vinden jullie dat de ooievaar ook tot de weidevogels behoort? Waarom wel/niet? Reactie infoteur, 04-12-2015
Dag Frank,

Mijn inzicht is dat weidevogels broeden en foerageren in de wei en de ooievaar hoog in een nest. En natuurlijk zie je ze ook foerageren in de wei. Weidevogels zijn ook niet zo groot als een ooievaar.

Groet, Ria.

Infoteur: Rieja
Laatste update: 02-12-2018
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 1
Schrijf mee!