InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vissen > Maanvis in de Noordzee - Klompvis en zwemmende kop

Maanvis in de Noordzee - Klompvis en zwemmende kop

Maanvis in de Noordzee - Klompvis en zwemmende kop Regelmatig spoelt er een bijzondere vis aan op het strand of heeft een visser een apart dier in zijn net, zoals de hobbyvisser, die boven Ameland op de Noordzee een levende maanvis ving. Het dier werd binnenboord gehaald en vervoerd naar het Natuurcentrum op Ameland. Een maanvis is een bijzonder dier en het exemplaar dat in de Noordzee zwemt lijkt niet op zijn sierlijke naamgenoten die in huisaquaria te zien zijn. De gewone maanvis is een monsterlijke vis die ook wel zwemmende kop wordt genoemd.

Een bijzondere vis die af en toe aanspoelt


Zeldzame maanvis

De maanvis (Mola mola) is in de Noordzee een zeldzaamheid. Wel spoelt hij regelmatig aan de Nederlandse kust aan. Op nieuwjaarsdag van 2013 vinden strandwandelaars een groot exemplaar op het strand van Ameland. Dat dier meet 155 cm. (van neus tot start) bij 122 cm. (van vin tot vin). De vis op het strand van Ameland is een maanvis die ook wel klompvis wordt genoemd. Deze maanvis is de grootste beenvis die er bestaat.

Aquarium

Deze maanvis is niet te verwarren met de sierlijke en kleurige visjes die we in zoetwater huisaquaria tegenkomen. Dat is de gewone maanvis.

Aanspoelen op het strand

De maanvissen spoelen vaak aan in dezelfde periode van het jaar. Van half november tot half januari kunnen we ze op de vloedlijn aantreffen. Elk jaar in de kerstperiode is het raak. Ze worden langs de gehele Nederlandse kust gevonden. Sommige jaren spoelen er uitzonderlijk veel aan: 2005 was zon jaar, toen werden er wel 15 exemplaren geteld.

Oceaan en Noordzee

De maanvis hoort thuis in de oceanen. Ze komen in tropische streken voor maar trekken ook naar gematigde gebieden. Via stromingen komen ze in de Noordzee terecht, waar ze eigenlijk niet thuishoren. Ze kunnen er slecht uit de voeten: de zee is te koud en te ondiep. De stromingen en de vorm van de kustlijn maken van de Noordzee een fuik waaruit de dieren, als ze eenmaal de verkeerde afslag hebben genomen, niet makkelijk meer ontsnappen.

Zwemmende kop

De maanvis heeft een bijzondere vorm. Het is niet meer dan een ronde platte kop met een korte strook aan zijn achtereind, dat geen staart genoemd kan worden, en twee vinnen. Het geeft het dier een monsterlijk uiterlijk. Hij wordt dan ook wel zwemmende kop of klompvis genoemd. De huid van de vis heeft geen schubben maar voelt ruw aan. De vinnen gebruikt hij als roeispanen en zijn achtereind, de brede band, is het roer. Een maanvis is een log dier, want hij heeft weinig spieren. De enige delen waar spieren zitten, zijn bij zijn vinnen en zijn staartroer.

Eten van plankton

Maanvissen hebben kwallen op het menu staan. De vissen zijn slachtoffer van de vervuiling, want ze zien regelmatig plastic aan voor een lekkere kwal. Ze krijgen zo veel plastic binnen. Verder eet de maanvis plankton en kleine visjes.

Groot

Een maanvis kan onvoorstelbaar groot en zwaar worden. Volwassen dieren kunnen een ton wegen en meer dan manshoog worden. Er zijn exemplaren gezien die twee keer zo groot zijn geworden, 2300 kilo zwaar en 4 meter hoog.
De grootste maanvis die in Nederland aanspoelde was een exemplaar die in 1889 op het strand van Ameland terechtkwam. Deze mat 2,78 meter. De meeste maanvissen die aanspoelen zijn een stuk kleiner: circa 50 centimeter groot.

Zwemmen en drijven

De maanvis kan bewegingloos op zijn zij in het water liggen. Soms drijft hij zo op de golven. Men denkt dat hij zich dan door meeuwen van parasieten laat ontdoen of dat hij naar boven gaat om op te warmen.

Recordaantal eitjes

De maanvis kan wel 300 miljoen eitjes afzetten. Er is geen gewerveld dier dat zon groot legsel produceert.
De maanvis is een recordjager.
  • Hij is de grootste beenvis;
  • hij legt de meeste eitjes.

Kleur van de klompvis

De kleur van volwassen maanvissen varieert van zilvergrijs naar bruin. De kleur kan veranderen van licht naar donker. Dat doet de vis bijvoorbeeld als hij wordt aangevallen. De vis heeft een dikke huid, die wel tot 7,5 cm. dik kan worden.

Natuurcentrum Ameland

Een maanvis heeft veel en bijzondere verzorging nodig. Hij wordt daarom niet veel in aquaria gehouden. Sinds september 2012 zwemt er een dier in het grote aquarium van het Natuurcentrum op Ameland. De vis die in september 2012 bij Ameland levend werd gevangen was 80 centimeter groot. Het is daarmee een kleintje. Hij is in een boodschappentas naar het museum vervoerd. Natuurcentrum Ameland ontwikkelde speciaal voor deze vis een voedselprogramma. Het dier blijft een tijdje in het museum op Ameland. Museum medewerker Jan Kienstra voedt het dier door boven het aquarium het voedsel te laten vallen. De maanvis is zo gewend aan deze manier van voederen dat hij naar boven komt en het voer uit de handen van Kienstra hapt.

Maanvisskelet / Bron: Sandstein, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)Maanvisskelet / Bron: Sandstein, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
De levende maanvis in het Noordzeeaquarium van Natuurcentrum Ameland - Foto Natuurcentrum Ameland / Bron: Natuurcentrum AmelandDe levende maanvis in het Noordzeeaquarium van Natuurcentrum Ameland - Foto Natuurcentrum Ameland / Bron: Natuurcentrum Ameland
Foto Petra de Jong / Bron: Natuurcentrum AmelandFoto Petra de Jong / Bron: Natuurcentrum Ameland

Laura is dood

Begin 2013 sterft de maanvis. De oorzaak is niet bekend. Het Natuurcentrum had de vis, die inmiddels de naam Laura had gekregen, voor de zomer van 2013 terug willen brengen naar de Noordzee. Dat was ook de afspraak met het ministerie. Om een dergelijke vis in het aquarium te mogen houden is speciale toestemming van het Ministerie van Visserij nodig.

Enorme klompvis

Het dode exemplaar dat op nieuwjaarsdag van 2013 op de Hon op Ameland werd aangetroffen is vele malen groter dan het levende exemplaar in het aquarium. Op de foto houdt medewerker Natuurcentrum Jan Bloem samen met vinder Daniël Brouwer de maanvis op om te laten zien hoe groot hij is. Bloem meet het dier op het strand en brengt hem daarna naar het Natuurcentrum. Bioloog Johan Krol van Natuurcentrum Ameland onderzocht het dier op zoek naar de mogelijke doodsoorzaak. Hij vond niet veel bijzonders: de vis was vermagerd en had wat parasieten.

Lees verder

© 2013 - 2019 Piejet, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mola-zwangerschapDit artikel gaat over een mola-zwangerschap. De meeste mensen hebben hier nog nooit van gehoord, inlcusief mezelf. Totda…
Verschillende soorten kwallenVerschillende soorten kwallenEen dagje aan het strand lijkt soms zalig, het plezier is direct gedaan wanneer je op een van deze kwaadaardige beesten…
Juiste behandeling van giftige kwallenbeet levensbelangrijkJuiste behandeling van giftige kwallenbeet levensbelangrijkGiftige kwallen komen niet alleen voor aan onze Noordzee. Ook in de Middelandse Zee en diverse andere buitenlandse vakan…
Ameland in 2009 - Jaar van de BultrugrecensieAmeland in 2009 - Jaar van de BultrugAmeland in 2009 is het tweede deel in de serie jaarboeken over het eiland. Met de nummer twee is een serie geboren. Twaa…
Kwallen, kwallenbeten en tipsKwallen, kwallenbeten en tipsKwallen, het zijn prachtige sierlijke beesten als ze in hun element zijn. Gelukkig zijn er genoeg duikers die met camera…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Paul Hermans, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Wikipedia
  • Naturalis
  • Persbureau Ameland
  • Omrop Fryslân
  • Afbeelding bron 1: Sandstein, Wikimedia Commons (CC BY-3.0)
  • Afbeelding bron 2: Natuurcentrum Ameland
  • Afbeelding bron 3: Natuurcentrum Ameland

Reageer op het artikel "Maanvis in de Noordzee - Klompvis en zwemmende kop"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Veerman, 29-07-2018 19:53 #1
Op zondag 22 juli jongstleden zagen we tijdens het vissen zo'n 300 meter buiten de haven van IJmuiden een maanvis oftewel klompvis op de zij drijven. Nadat we eerst dachten dat het om een dood of stervend exemplaar ging bleek de vis springlevend en was het warme weer blijkbaar de oorzaak dat het circa 50 cm grote dier lekker lag te zonnen aan het wateroppervlak. Toen de vis onze belangstelling in de gaten kreeg draaide hij zich weer rechtop en verdween als een speer onder water. Reactie infoteur, 30-07-2018
Dat zal fantastisch geweest zijn om te zien. Ook beelden van gemaakt?
Het is een aparte vis, hè?

Groet,
Sjaan

Infoteur: Piejet
Laatste update: 22-11-2018
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vissen
Special: Strandvondsten
Bronnen en referenties: 8
Reacties: 1
Schrijf mee!