De knobbelzwaan

De knobbelzwaan is een sierlijke verschijning in onze sloten plassen en meren. Maar ook in de lucht is de knobbelzwaan een imposante en mooie verschijning. Het is ook niet voor niets dat knobbelzwaan het symbool is van vliegtuigmaatschappij KLM.

Geschiedenis

De Knobbelzwaan, kwam als wilde vogel, al vanaf de oudheid in Nederland voor. Helaas hadden de boeren een enorme hekel aan de knobbelzwanen. Op hun weilanden lieten ze nogal forse uitwerpselen achter en ze werden daardoor in die tijd dan ook flink bejaagd en werd dan ook helemaal in Nederland uitgeroeid. De knobbelzwaan kwam alleen nog in gevangenschap voor. Gelukkig zijn er een aantal uit gevangenschap ontsnapt. Deze ontsnapte dieren zagen de kans om toch weer in het wild te broeden. Uit deze ontsnapte zwanen is weer een hele nieuwe wilde populatie knobbelzwanen ontstaan.

Uiterlijke kenmerken

De knobbelzwaan heeft als Latijnse naam: Cygnus Olor. De zwaan is zuiverwit en heeft een rode snavel. Boven aan de snavel zit een zwarte knobbel, vandaar ook de naam knobbelzwaan. Bij het mannetje is de knobbel duidelijk groter dan bij het vrouwtje. Ook heeft het mannetje een dikkere nek als het vrouwtje. Het vrouwtje weegt zo een 10 kilo en het mannetje gemiddeld 13 kilo. De spanwijdte van de vleugels zijn 2,30 meter. Ze zijn daarmee niet alleen de grootste watervogels maar ook de zwaarst vliegende vogels. Opmerkelijk is dat de vleugels van de zwanen in hun vlucht een zingend geluid maken.

De jongen

Begin april begint het broedseizoen van de knobbelzwaan. Hun nest ligt vaak vrij ver weg van het water. Zo worden ze niet gestoord door menselijke activiteiten en de eventuele scheepvaart. Er worden gemiddeld 5 tot 9 eieren gelegd. Met 35 tot 38 dagen komen de grijsbruine of vuilwitte jongen uit hun ei. De snavel is loodgrijs en heeft nog geen knobbel. Zwanen verdedigen hun nest en jongen erg agressief. Het is dan ook beter uit de buurt te blijven van zwanen met jongen. De jonge zwanen blijven maanden lang bij hun ouders. Soms zie je jonge zwanen meeliften op de rug van de ouders. Dit voorkomt dat ze worden opgegeten door rovers en daarnaast kunnen de jongen lekker uitrusten als ze moe zijn. In het 2e levensjaar van de zwaan vormt de knobbel zich en begint de kleur van de snavel te veranderen in geelrood. Na 3 jaar zijn de vrouwtjes geslachtsrijp en na 4 jaar de mannetjes.

Vaak zie je 2 verschillende kleuren jongen bij de ouders zwemmen. Dit komt omdat er 2 vormen knobbelzwanen in Nederland voor komt. Je hebt gewoon de Nederlandse vorm en de Poolse vorm. Op zich zit er op een ding na geen verschil in deze twee vormen. De Nederlandse knobbelzwaan heeft zwarte poten en de Poolse vorm heeft grijze poten. Je kunt het verschil nog beter zien bij de jonge zwanen. Als er twee verschillende kleuren jongen bij de ouders zwemmen, komt een van de ouders uit polen. Poolse jonge zwanen zijn namelijk vuilwit en Nederlandse jonge zwanen zijn grijsbruin.

Oudervogels blijven hun hele leven bij elkaar.

Voedsel

Voedsel van de knobbelzwaan bestaat voornamelijk uit waterplanten. Met zijn lange hals kan hij goed naar de bodem van sloten rijken om de waterplanten, van de bodem te plukken. Ze gaan ook het land op om lekker van het gras te peuzelen. Voor een goede spijsvertering eet hij ook steentjes en aarde. Maar als hij de kans krijgt eet hij ook kikkers, kleine visjes en insecten. Zwanen zijn trouwens niet schadelijk voor visstand, daarvoor eten ze gewoon te weinig vis voor.

Territorium

Zwanen zijn erg fanatiek is het verdedigen van hun territorium. Vooral het mannetje kan daarbij erg agressief zijn. Met zijn kop dicht bij de grond en zijn vleugels wijd open, gaat hij luid sissend op de indringer af. Zwanen hebben erg sterke vleugels, ze kunnen een volwassen persoon een gebroken arm slaan met hun vleugels.

Overwinteren

In Engeland en in midden Europa blijven de knobbelzwanen in de winter in hun broedgebieden. Als ze wel hun broedgebieden verlaten, vormen ze kleine zwermen bij vlakbij gelegen wateren. Hun Scandinavische familieleden hebben ieder jaar een lange trektocht. Hun tocht gaat helemaal naar de Oostzee. © 2009 - 2010 Lautof, gepubliceerd in Vogels (Dier en Natuur) op 21-06-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Lautof is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wilde zwaan, Cygnus cygnus: De wilde zwaan, Cygnus cygnus vroeger Cygnus musicus, is een grote zwaan. Hij is volledig witgekleurd met een geel met zwarte snavel. De jonge dieren zijn gedeeltelijk bruin. De w…
• Cygnus Atratus: De zwarte zwaan: In een stadspark in Leeuwarden vertoeven al enkele jaren een paar zwarte zwanen. Vroeger kwamen er vooral witte zwanen voor in Nederland. De fascinerende zwarte zwaan wordt s…
• Kleine zwaan, Cygnus bewickii: De kleine zwaan, Cygnus bewickii, lijkt sterk op de wilde zwaan. Alleen de snavel is iets anders, en het formaat scheelt redelijk wat. De kleine zwaan is een stuk kleiner. Klei…
• Coscorobazwaan, Coscoroba coscoroba: De coscorobazwaan, Coscoroba coscoroba, is de enige zwaan uit het geslacht Coscoroba. Het is de kleinste zwaan, toch is hij groot voor een watervogel. De kop van deze vog…
• Het Land van Ooit: Het Land van Ooit is een themapark in het Brabantse Drunen. Geopend in 1989 heeft het al talloze kinderen in een sprookjeswereld gebracht.

Bronnen en/of referenties

• Wikipedia
• Vogelvisie,nl