InfoNu.nl > Dier en Natuur > Diversen > Barnsteen op het strand van de Waddeneilanden

Barnsteen op het strand van de Waddeneilanden

Barnsteen op het strand van de Waddeneilanden Wat is er mooier dan tijdens een strandwandeling een stukje barsteen te vinden. Als een kind zo blij stap je dan naar huis. Het komt regelmatig voor dat een strandwandelaar een stukje barnsteen op het strand van Sylt, Fanø of Ameland vindt. Barnsteen is een organische halfedelsteen dat gevormd wordt uit gefossiliseerd hars van naaldbomen. Het is op alle Waddeneilanden te vinden, ook op de Duitse en Deense eilanden en er worden ondermeer sieraden van gemaakt.

Barsnsteenvindtplaats op het strand

Barnsteen

Barnsteen is geen steen. Het wordt gerangschikt onder de organische halfedelstenen. Het is versteend dennenhars. De naam komt van het Duitse Bernstein dat is afgeleid van het woord börnen: branden. De stoffen waaruit barnsteen bestaat, koolstof, waterstof en zuurstof, zijn brandbaar.

Kleur van barnsteen

Barnsteen is meestal licht doorzichtig en lichtgeel tot donkerrood van kleur. Bij aanraking met zuurstof oxideert het. Er kan zich dan een korst vormen en het brok kan scheuren en breken. De organische halfedelsteen is niet zo hard, het laat zich makkelijk bewerken. Barnsteen kan zich via de zee verspreiden, omdat het licht is en op zeewater drijft. Het verklaart tevens waarom het langs de kust wordt gevonden.

Een stuk van 441 gram, gevonden op Ameland op 14 maart 2010 - Foto Mirjam de Jong / Bron: M. de JongEen stuk van 441 gram, gevonden op Ameland op 14 maart 2010 - Foto Mirjam de Jong / Bron: M. de Jong
Insluiting / Bron: Anders L. Damgaard / Wikimedia CommonsInsluiting / Bron: Anders L. Damgaard / Wikimedia Commons
Een stuk van 880 gram, gevonden op Ameland op 20 november 2012 - Foto Dirk Visser / Bron: M. de JongEen stuk van 880 gram, gevonden op Ameland op 20 november 2012 - Foto Dirk Visser / Bron: M. de Jong

Insluiting in het hars

Soms zit er een insluiting in de hars, een blad of een insect, die erin zijn terechtgekomen toen de hars nog vloeibaar was. Een gekke eigenschap van barnsteen is dat het statisch geladen wordt wanneer we eroverheen wrijven.

Sapsteen

Barnsteen wordt ook wel sapsteen genoemd. Hars van de naaldbomen beschermt tegen schimmels. Het is kleverig en kan zodoende aan insecten plakken en ze insluiten. De hars fossiliseert tot barnsteen wanneer er geen lucht bij de hars kan komen: het oxidatieproces kan dan niet plaatsvinden. Deze fossilisering is een zeer langdurig proces. Het duurt miljoenen jaren eer hars barnsteen is. Na de ijstijd spoelde barnsteen uit de grond en kwam in zee terecht. Het kan wel vijftig miljoen jaar oud zijn, waarbij kopal de jonge variant is dàt is barnsteen dat nog niet helemaal is uitgehard.

Oostzee en Waddeneilanden

Veel barnsteen komt uit de Baltische staten en het Oostzeegebied. In die gebieden ontstond een ware barnsteenindustrie. Vervoer via landijs, stromen en zeeën zorgde voor verspreiding van het kostbare spul. Barnsteen drijft op koud zeewater. Vooral na een stormachtige periode trekken verzamelaars naar het strand om naar stukjes en brokjes te speuren. De Waddeneilanden, en dan vooral de oostelijke, zijn eldorado’s voor de barnsteenzoeker. Schelpenzuigers en Noordzeevissers oogsten het ook regelmatig.
Het Natuurcentrum op Ameland heeft barnsteen in de collectie, ondermeer het brok van 5,5 kilo dat in 1990 op het strand werd gevonden.

Strandvondst van een pond op Ameland

Barnsteen is zeer geliefd bij zwerfsteenverzamelaars en jutters. Het grootste stuk dat ooit is gevonden betreft een stuk van 11,5 kg dat in 1969 door Deense vissers werd opgevist. Op Ameland zijn ook wel grote stukken gevonden, maar niet zo groot. Meestal gaat het om kleinere stukjes, zo groot als een grote knikker. Soms betreft het een stuk van om en nabij een pond. Het grootste Nederlandse stuk weegt zeven kilo en werd in 1994 in de Noordzee opgevist. Op 20 november 2012 vindt Henk de Jong uit Nes op het strand van Ameland een brok van 880 gram.

Brok van 5,5 kilo, gevonden in 1990 op Ameland, te zien in het Natuurcentrum / Bron: Gerard MellemaBrok van 5,5 kilo, gevonden in 1990 op Ameland, te zien in het Natuurcentrum / Bron: Gerard Mellema
Broertjes vinden barnsteen / Bron: Henk HuizingaBroertjes vinden barnsteen / Bron: Henk Huizinga
Op Ameland / Bron: Henk HuizingaOp Ameland / Bron: Henk Huizinga

Kralen en amuletten

Al sinds de Steentijd beschouwen mensen barnsteen als sieraad. Er worden kralen, hangers, amuletten, knopen, oorbellen, ringen en kettingen van gemaakt. In een grafveld bij Swifterband in Flevoland werd een hoofdband van barnstenen kralen van ongeveer 6200 jaar oud gevonden. Het is de oudste vondst in Nederland. Intensieve handel in barnsteen ontstond in de Bronstijd en IJzertijd, van 3000 voor Christus tot het begin van onze jaartelling. De handel ging van de Oostzee en Noordzee naar het Middellandse-Zeegebied. De barnsteenroutes ontstonden in die tijd, waarbij de rivierdalen van de Rijn, Maas, Oder en Elbe belangrijke handelswegen vormden.
De ketting van Exloo, die in 1881 in een grafheuvel bij Emmen werd gevonden, is de mooiste Nederlandse archeologische vondst uit de Bronstijd. Hij is in het Drents Museum in Assen te zien.

Geneesmiddel

Barnsteen heeft ook een historie als geneesmiddel. In de tijd van de Grieken en Romeinen werd er geloof gehecht aan de geneeskundige kracht en in Middeleeuwen vermaalden apothekers barnsteen tot poeder en werd het in zalfjes en druppels gestopt. Het was een middel tegen vrijwel alles: migraine, depressie, veroudering, epilepsie, longziekten, geestesziekten of verlamming. Barnsteen doet het goed tegen jicht en reuma en daar wordt het heden ten dage nog voor gebruikt. In de negentiende eeuw gebruikte men het in cosmetica en violenbouwers gebruiken het voor de vernis. De steen kan ook helpen bij fysieke klachten en werkt helend op de maag, darmen, milt, nieren, keel en galblaas. Ook versterkt het de slijmvliezen. Barnsteen zou verder nog een positieve uitwerking hebben op de genezing van wonden en pijn verlichten bij baby's wanneer de tandjes doorkomen. Het zou ook helpen bij mensen die lijden aan de ziekte van Lyme.

Reinigend

In de spirituele wereld wordt barnsteen beschouwd als een steen met reinigende werking. Het zet pijn en negatieve energie om in positieve energie. Neerslachtigheid zal er door verminderen.

Sieraden

Barnsteen laat zich erg mooi verwerken in sieraden. Velen geloven in de spirituele kracht van deze steen en dragen het vanwege de reinigende werking die eraan wordt toegeschreven. Vanwege al zijn helende en postieve krachten is het goed een steen of juweel met een stuk barnsteen bij je te dragen of in de buurt te hebben. De kracht van de steen brengt evenwicht en stabiliteit, stimuleert creativiteit en maakt vrolijk. Volgens de mensen die zich verdiept hebben in de krachten van verschillende stenen versterkt barnsteen het zelfvertrouwen en bevordert het een flexibele, open, spontane en zorgeloze houding, waardoor spanning en neerslachtigheid afnemen. En het is nog mooi ook.

Barnsteenkamer in Sint Petersburg

Amberzaal

Gereconstrueerde barnsteenzaal / Bron: Mark Voorendt on nl.wikipedia / Wikimedia CommonsGereconstrueerde barnsteenzaal / Bron: Mark Voorendt on nl.wikipedia / Wikimedia Commons
Barnsteen is beroemd geworden door de barnsteenkamer in het Catharina-paleis, het zomerpaleis bij Sint Petersburg in Rusland. De tsaar liet voor de decoratie van de kamer ruim 100.000 stukken barnsteen uitsnijden. Het vertrek wordt ook wel Amberzaal genoemd. Het kunstwerk stamt oorspronkelijk uit de achttiende eeuw. De muren waren bekleed met barnstenen panelen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers werden meegenomen en verdwenen. De panelen zouden zich in een verstopte trein bevinden, die in Polen in de buurt van de stad Walbrzych (Waldenburg) door de Duitsers in een tunnel zou zijn gereden, toen de Sovjets in 1945 oprukten. Er is al vaak naar de trein gezocht, die naast het barnsteen joodse schatten zou bevatten. In augustus 2016 wagen twee amateur historici een zoektocht. De Duitser Andreas Richter en de Pool Piotr Koper geloven dat de trein in een ondergronds tunnelstelsel staat. Deskundigen betwijfelen het. Er zijn wel tunnels in het gebied maar er zou geen trein in staan. De twee mannen hebben een team van 35 gravers. De Barnsteenkamer in het paleis is
Oogst van 25 augustus 2016 / Bron: Persbureau AmelandOogst van 25 augustus 2016 / Bron: Persbureau Ameland
trouwens gereconstrueerd en in 2003 heropend.

Drie stukjes

25 augustus 2016

Barnsteen is iets dat anderen vinden. Die hebben de scherpe ogen die weten waar ze moeten kijken en zij weten de momenten te kiezen om op het strand de meeste kans te maken op het vinden van barnsteen. Op donderdag 25 augustus lagen er op het vloedmerk aan de westkant van het eiland Ameland zomaar drie stukjes die het oog troffen van de schrijver van dit artikel. Eerst één en na een kleine wandeling langs het vloedmerk werden er nog twee stukjes gevonden. Barnsteen, het wordt regelmatig op de Waddeneilanden gevonden. Niet alleen vroeger en niet alleen door anderen. Ook deze dag in augustus van 2016 en door schrijver dezes.

Lees verder

© 2012 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Waddentoernooi op de Nederlandse WaddeneilandenWaddentoernooi op de Nederlandse WaddeneilandenHet Waddentoernooi is een jaarlijks sportief treffen tussen de vijf Waddeneilanden. Om de beurt is een van de eilanden g…
Ameland - ontstaan van een WaddeneilandAmeland - ontstaan van een WaddeneilandAmeland is een betrekkelijk jong eiland. Pas sinds duizend jaar wonen er mensen. Het eiland ligt tussen Terschelling en…
Atlantikwall Bunkerproject Nederlandse WaddeneilandenAtlantikwall Bunkerproject Nederlandse WaddeneilandenDe Waddeneilanden krijgen er allemaal een museum bij. De bunkers die na de Tweede Wereldoorlog op de eilanden zijn achte…
Ameland in 2010 - Jaar van Penny's ShadowAmeland in 2010 - Jaar van Penny's ShadowNa ‘Ameland in 2008,’ ‘Ameland in 2009,’ is ‘Ameland in 2010’ het derde nummer in de serie ‘Ameland in …’ De eilander ui…
Barnsteen, een bijzondere halfedelsteenBarnsteen, een bijzondere halfedelsteenOmdat barnsteen geen echte steen is, maar versteend hars van dennenbomen wordt het een halfedelsteen genoemd. Sinds 1967…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hannes Grobe / Wikimedia Commons
  • Spiritual Garden
  • Wikipedia
  • Persbureau Ameland
  • Geologie van Nederland
  • http://www.spiritualgarden.nl/winkel/contents/nl/d225_barnsteen_amber.html geraadpleegd op 19 augustus 2016
  • Friesch Dagblad - Amateurs gaan graven naar nazitten - 15 augustus 2016
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Barnsteenkamer geraadpleegd op 21 augustus 2016
  • Afbeelding bron 1: M. de Jong
  • Afbeelding bron 2: Anders L. Damgaard / Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 3: M. de Jong
  • Afbeelding bron 4: Gerard Mellema
  • Afbeelding bron 5: Henk Huizinga
  • Afbeelding bron 6: Henk Huizinga
  • Afbeelding bron 7: Mark Voorendt on nl.wikipedia / Wikimedia Commons
  • Afbeelding bron 8: Persbureau Ameland

Reageer op het artikel "Barnsteen op het strand van de Waddeneilanden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sjaanfanameland
Laatste update: 03-12-2016
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Diversen
Special: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 16
Schrijf mee!