Paarden: merrie, ruin en hengst

De keuze tussen een merrie, hengst of ruin is erg belangrijk. Alle geslachten hebben hun eigen eigenschappen, voor- en nadelen. Onder andere de gewenste prestaties van het paard en de ervaring van de ruiter spelen een rol in het keuzeproces voor het geslacht van het paard.

Het geslacht van het paard is belangrijk!

Paarden en pony’s komen in allerlei vormen, maten en kleuren. Wanneer iemand op zoek is naar een ‘passend’ paard zijn er vaak een aantal primaire eisen waaraan geschikte paarden moeten voldoen, daarna wordt er gekeken naar secundaire eisen, die volledig verschillend kunnen zijn voor iedere koper. Bij oriëntatie op de primaire eisen voor de aankoop is het natuurlijk logisch dat de gewenste (potentiële) prestaties worden overwogen en dat er rekening wordt gehouden met de leeftijd, de grootte en de afstamming van het paard. Voor sommigen is de kleur zelfs één van de belangrijkste criteria. Een ander belangrijk gegeven in het primaire selectieproces is het geslacht van het paard.

Paarden en pony’s kunnen merrie, hengst of ruin zijn. De eigenschappen van het geslacht worden hieronder toegelicht. Echter, het ras en de afstemming tellen ook sterk mee waar het deze eigenschappen, voor- en nadelen betreft.

Merrie

Omschrijving en karakter
Een merrie is eenvoudig gezegd een paard van het vrouwelijk geslacht. Vaak hebben merries een meer wispelturig karakter dan ruinen. Een merrie kan vanaf haar tweede levensjaar drachtig (zwanger) raken en heeft een draagtijd van 11 maanden. Wanneer het veulen geboren is blijft het 4 tot 11 maanden bij de moeder (in het geval van gedominiceerde paarden), in het wild ongeveer 11 maanden. Oudere, ervaren merries die al meerdere veulens hebben gekregen, hebben een hoge positie in de kudde.

Voordelen

• Sterke band. Sommige mensen beweren dat je een veel sterkere band met een merrie op kunt bouwen, juist door de kuren en de wispelturigheid die merries af en toe ondervinden.
• Fokkerij. Met een merrie kan een veulen gefokt worden. Een merrie kan één veulen per jaar krijgen.

Nadelen

• Hengstigheid. Wanneer een merrie hengstig is, wordt zij vruchtbaar. In het wild zou zij een hengst opzoeken om te paren. Deze periode kan enkele dagen tot 2 weken duren, maar verschil per merrie. Soms is de periode van hengstigheid regelmatig terugkerend, soms onregelmatig. In deze periode hebben sommige merries ‘bijwerkingen’ als gevolg van de veranderingen in de hormonen. Merries kunnen alerter zijn, schrikachtig, kijkerig, opgefokt of juist heel aanhankelijk. Andere verschijnselen van hengstigheid die als nadelig ervaren kunnen worden zijn het continu plassen en meer hinniken dan normaal. Ook hier geldt dat dit per paard verschilt. Er is (natuurlijke) medicatie verkrijgbaar om de gevolgen van (extreme) hengstigheid beter onder controle te krijgen.

Hengst

Omschrijving en karakter
Een hengst is een paard van het mannelijk geslacht. Zijn lichaamsbouw verschilt van die van een merrie, mede door het hormoon testosteron. Een hengst is krachtig gebouwd, heeft een gespierde hals en is vaak wat vierkanter dan de merrie. Hengsten zijn zeer alert en hebben een veranderlijk humeur.

Voordelen

• Prestatiedrang. Hengsten willen graag presteren en zichzelf showen. Dit komt door hun natuurlijke drang om de leider van de kudde te zijn, oftewel de meeste geschikte kandidaat voor succesvol nageslacht. De uiterlijke vertoning en bewegingen worden hierdoor vaak als zeer mooi ervaren.
• Fokkerij. Een hengst kan gebruikt worden voor de fokkerij wat een alternatief inkomen kan opleveren. Hoe beter het exterieur (uiterlijke verschijningsvorm) en de prestaties, hoe beter een hengst in de markt ligt voor de fokkerij.
• Mooi exterieur. Hengsten hebben vaak een typische, mooie bouw. Dit komt door de aanmaak van het hormoon testosteron dat (naast het typische hengstengedrag) zorgt voor de ontwikkeling van de typische vormen van een hengst.

Nadelen

• Onvoorspelbaar. Een hengst kan ieder moment besluiten om zijn knop om te zetten en zijn gedrag te veranderen. Hengsten zijn hierdoor niet voorspelbaar en dit kan onverwachte situaties opleveren.
• Moeilijk in de omgang. Typisch hengstengedrag kan zorgen voor problemen in de omgang tussen paard en ruiter. Dit kan in meer of mindere mate zijn: Bijterigheid, dominantie, snel afgeleid zijn door merries, veel hinniken en schreeuwen, vechten met andere paarden en ongewenste pogingen tot dekking.
• Ervaring vereist. Het spreekt vanzelf dat er met hengsten zorgvuldig en consequent moet worden omgegaan. Ervaring met hengsten is dan ten zeerste aanbevolen, wanneer men overweegt een eigen hengst aan te schaffen.
• Huisvesting. Het is soms moeilijk om voor een hengst geschikte huisvesting te vinden wanneer er ook weidegang gewenst is. Veel pensionstallen hanteren de regel dat hengsten niet, of niet met de kudde, mee naar buiten mogen.

Ruin

Omschrijving en karakter
Een ruin is een gecastreerde hengst. Castratie stopt de aanmaak van testosteron. Met een ruin kunnen geen veulens meer worden gefokt. Castreren heet ook wel ‘laten ruinen.’ Een ruin heeft minder last van de nadelen die hengsten hebben en is daardoor beter geschikt voor beginners en recreanten. Wanneer ruinen op een wat latere leeftijd worden gecastreerd, dan behouden ze vaak de mooie bouw van een hengst en hebben wat meer pit.

Voordelen

• Evenwichtigheid. Het karakter van een ruin is meestal vrij nuchter, uitzonderingen daargelaten. Hun gedrag is gelijkmatig en stabiel en hun humeur verandert niet snel.

Nadelen

• Evenwichtigheid. Het nuchtere karakter en het stabiele humeur van een ruin wordt door enkelen als saai ervaren.
• Minder prestatiedrang. Doordat de aanmaak van testosteron gestopt is, missen sommige ruinen net dat beetje extra dat ze kan laten presteren aan de top.