InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Grijze zeehond of kegelrob in de Waddenzee

Grijze zeehond of kegelrob in de Waddenzee

Grijze zeehond of kegelrob in de Waddenzee Een van de wonderen van het werelderfgoed Waddenzee is de grijze zeehond. Het zoogdier leeft in de Waddenzee, naast die andere zeehondensoort: de gewone zeehond. De pup van de grijze zeehond heeft een prachtige witte langharige vacht. Het gebeurt niet zelden dat zo'n diertje zijn moeder kwijtraakt. Het wordt een 'huiler' genoemd. De jonge grijze zeehond is ook in de ruitijd zeer kwetsbaar, maar als hij zijn babyvacht eenmaal kwijt is, schiet hij als een torpedo dor het water. Daar is hij in zijn element. De zeehond behoort tot de 'Big Five' van de Waddenzee.

Grijze zeehondenpuppies op het Suudwest

Foto zeehondencrèche Pieterburen / Bron: Zeehondencrèche PieterburenFoto zeehondencrèche Pieterburen / Bron: Zeehondencrèche Pieterburen

Grijze zeehond of Kegelrob

Het lichaam van de grijze zeehond heeft een torpedovorm, waardoor hij supersnel kan zwemmen en duiken. Op het droge beweegt dit zoogdier minder gemakkelijk, dan hobbelt hij over het zand. De grijze zeehond heeft een kegelvormige kop en dat geeft hem die andere naam waarmee hij ook wel wordt aangeduid: kegelrob. Aan de snuit kunnen we de grijze onderscheiden van die andere zeehondensoort die in de Waddenzee voorkomt, de gewone zeehond. De snuit van een grijze is langer.
De mannetjes hebben dikke vetrollen in hun nek en zijn over hun hele lichaam zwaar. De volwassen dieren hebben een donkere vacht met soms wat lichte vlekken. Vrouwtjes zijn doorgaans wat lichter van kleur en zij hebben juist donkere vlekken op hun lichte vacht. De vrouwtjes zijn slanker dan de mannetjes. De grijze zeehonden hebben donkere ogen en lichte snorharen. De neusgaten liggen naast elkaar. De oortjes zitten inwendig. Aan het uiterlijk zie je alleen twee gaatjes.

Pup - Foto Dirk Visser / Bron: Dirk VisserPup - Foto Dirk Visser / Bron: Dirk Visser

Pup

De pups van de grijze zeehond stelen de show. Ze dragen als pasgeborene een mooie langharige witte vacht. Na de zoogperiode van een week of drie moeten ze die vacht afgooien. Dat is een kwetsbaar moment in het leven van de grijze zeehond, omdat hij dan niet kan zwemmen en dus niet op voedsel kan jagen. De vacht neemt te veel water op en wordt te zwaar: de pup zou verdrinken. De verharing vindt in een periode van een dag of tien tot vijftien plaats op drooggevallen zandbanken.

Storm en strand

De grijze zeehondenpup heeft een probleem als hij moet verharen in een stormachtige periode waarbij de platen niet droogvallen. De kerstvakantieperiode van 2012-2013 was zo’n stormachtige tijd met hoge waterstanden. De pup vindt dan op de wadplaten geen droge plek om te rusten en te verharen. Hij trekt dan naar de stranden van de Waddeneilanden en hobbelt het strand op. Op Ameland zijn diverse grijze zeehondenpups op het strand en in de duinen aangetroffen. Het is belangrijk om de pup met rust te laten en om honden aan te lijnen. De pup moet niet opgeschrikt worden, waardoor hij, nog voor hij volledig verhaard is, het water in gaat. Deze zeehondenpups hebben normaal gesproken geen mensenhulp nodig. Ze zijn niet ziek, hoeven niet naar de zeehondenopvang: ze moeten alleen even de rui-periode door. Als ze aan de rustperiode beginnen zijn ze ongeveer 45 kilo zwaar. In de eerste weken van hun leven worden ze door de moeder gezoogd en komen ze ongeveer twee kilo per dag aan. Na een week of drie worden ze door de moeder verlaten en staat het jong er alleen voor. Als het jong 30-35 dagen oud is, heeft hij zijn dikke vacht verloren en gaat hij eindelijk hongerig de zee in.

Folder Zeehondencrèche / Bron: Zeehondencrèche Leni 't Hart/ Persbureau AmelandFolder Zeehondencrèche / Bron: Zeehondencrèche Leni 't Hart/ Persbureau Ameland

Rust en huiler

Het zeehondencentrum in Pieterburen ontwikkelde speciaal hiervoor een folder. Juist in de kerstperiode is het strand van Ameland en ook van de andere Waddeneilanden tamelijk druk met mensen die er Kerstmis en oud en nieuw vieren. De beesten zijn prachtig om te zien, maar afstand houden en met rust laten is heel belangrijk. De pups zijn over het algemeen bol en rond van de vette moedermelk en kunnen de drie weken vasten prima doorstaan. Ze komen daar uit met een veel gladdere huid, een grijze jeugdvacht, en kunnen dan gaan zwemmen, duiken en jagen. Een pup die tijdens zijn verhardingsperiode zijn moeder kwijtraakt wordt een huiler genoemd, om het klaaglijke geluid dat hij maakt. Een huiler waarvan de moeder niet meer terugkomt - moeder en pup zijn bijvoorbeeld door een storm te ver uit elkaar gedreven waarna de moeder haar pup niet meer vinden of er is een losse hond op het strand waardoor de moederzeehond het strand niet op durft - kan zichzelf niet redden. Die huilers worden, als ze worden aangetroffen door een EHBZ-er, opgevangen in het zeehondencentrum.

Hond vast

Voor de strandwandelaars geldt het dringende advies om in de ruiperiode van de grijze zeehond niet met een loslopende hond het strand op te gaan. De pup raakt erdoor gestrest en de moeder durft niet aan land te komen. Dan krijgt de pup geen eten en wordt er door de nieuwsgierigheid en onvoorzichtigheid van de mensen een huiler gemaakt van een jong waar aanvankelijk niets mee aan de hand was.

Neem verrekijker mee

Het advies is om een verrekijker mee te nemen. Een zeehondenpup kan dan van afstand worden geobserveerd.

Zie je een zeehond in nood, bel dan Zeehondencrentrum Pieterburen op nummer 595-526 526 - 24 uur per dag bereikbaar. Het zeehondencentrum schakelt dan het EHBZ-netwerk in.

Maten en gewichten

  • lengte: mannetjes 195-250 cm
  • vrouwtjes 165-210 cm
  • pasgeborenen 95-105 cm
  • gewicht: mannetjes: 170-350 kg
  • vrouwtjes 105-220 kg
  • pasgeborenen 11-20 kg

Blaffen

Grijze zeehonden kunnen veel lawaai maken en ze hebben een heel repertoire aan geluiden:
  • Blaffen;
  • blazen;
  • sissen;
  • murmelen;
  • grommen;
  • blaten (jong);
  • huilen (jong).

Waddenzee en Waddeneiland

De grijze zeehond komt in de Waddenzee voor. Verder treffen we ze op rotskusten en kliffen, ijsplaten, en in riviermondingen aan. Ze houden van zandstrand en van kiezelstrand. Ze verkeren het liefst in gematigde streken en in het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan.
Op naar een rustige plek - Foto Dirk Visser / Bron: Dirk VisserOp naar een rustige plek - Foto Dirk Visser / Bron: Dirk Visser
We kunnen ze zien rond:
  • Newfoundland;
  • Zuid-Groenland;
  • IJsland;
  • Noorwegen;
  • Britse eilanden;
  • Bretange;
  • Oostzeekusten;
  • Waddeneilanden.

Middeleeuwen

In de Waddenzee zitten meer gewone zeehonden dan grijze zeehonden, maar in de Middeleeuwen was dat anders. Toen wemelde het er van de grijze dieren. Mensen hebben de hand in de uitroeiing van deze soort in het Waddengebied gehad.
Ze dieren werden bejaagd om hun
  • Vlees;
  • olie;
  • vel.

Duiken

De grijze zeehond is een goede duiker. Zonder problemen haalt hij een diepte van 25 meter, maar 100 meter is geen uitzondering. De duik kan wel 20 minuten duren. De zeehond sluit dan de oor- en neusgaten.

Zintuigen

De zintuigen zijn goed ontwikkeld. Horen, zien en ruiken kan hij als de beste. De grijze zeehond kan zelfs in troebel water goed zien. De oren en neus heeft hij nodig voor de jacht. Deze zintuigen zijn zo sterk ontwikkeld, dat hij zelfs blind een prooi kan vinden. Men vermoedt dat hij een echo-peilsysteem gebruikt, net als de dolfijnen. Hulpmiddelen zijn de haren op zijn snuit. Die registreren elke beroering van het water.

Verharen

De jongen worden tussen december en maart geboren. De moeder zoogt een week of drie en daarna moet de pup verharen. Hij zoekt daarvoor een ligplaats waar hij kan zonnen. Via het zonlicht wordt er vitamine D geproduceerd dat nodig is bij de verharing. De pup kan ook alleen maar verharen als de vacht droog is. Na de zoogperiode gaan de mannetjes weer achter de wijfjes aan om te paren. Dat is de tijd dat de dikke pups zich zelf moeten redden. De vrouwtjes werpen in het waddengebied op droge zandplaten. Ze keren daarvoor elk jaar naar dezelfde plek terug en komen in kolonies bijeen. De grijze zeehond draagt bijna een jaar: 11,5 maand. Het jong is om en nabij een meter groot en 11 tot 20 kilo zwaar.

Eten

De grijze zeehond heeft vis op het menu staan. Een volwassen dier heeft een kilo of 5 à 6 per dag nodig, maar doorstaat prima een tijdje zonder eten. De zeehond kan wel honderd kilometer achter zijn prooi aan jagen. Hij houdt vooral van rondvis, maar versmaadt ook een platvisje niet:
Zeehondenpup in verharingsperiode - Foto Dirk Visser / Bron: Dirk VisserZeehondenpup in verharingsperiode - Foto Dirk Visser / Bron: Dirk Visser
  • Zandaal;
  • zalm;
  • kabeljauw;
  • schelvis;
  • koolvis;
  • zandspiering;
  • wijting;
  • bot.

Leeftijd

Mannetjes grijze zeehonden worden beduidend minder oud dan hun vrouwelijke soortgenoten.
  • Mannetjes worden gemiddeld 26 jaar;
  • vrouwtjes worden gemiddeld 46 jaar.

Beschermd

De grijze zeehond is een beschermd dier krachtens:
  • Bern Conventie (Appendix III);
  • EU Habitatrichtlijn (Annex II en V);
  • Bonn Conventie (Appendix II) (Oostzee);
  • IUCN Rode Lijst, status Bedreigd (Oostzee).

Ameland

Tijdens de stormperiode van december 2012 en januari 2013 kwamen er regelmatig grijze zeehondenpups op het strand van Ameland. In de kerstvakantie was het strand te druk voor de pups. Elke verstoring van de ruirust levert namelijk stress op.
Zeehondenliefhebbers ontwikkelden samen met de zeehondencrèche in Pieterburen een plan om de dieren te helpen de kwetsbare ruiperiode door te komen, in eerste instantie door het geven van voorlichting aan mensen die de dieren willen zien. De dieren zijn gezond en vet en horen niet in de zeehondenopvang van Pieterburen thuis. Een EHBZ-er van het eiland en de crèche regelden samen met Staatsbosbeheer een plek op een hoge kwelder, waar de pups ongestoord een dag of tien tot veertien konden liggen om te verharen. Daarna redden ze zich wel. De pups in de rui moeten niet worden opgejaagd door bijvoorbeeld al te nieuwsgierige mensen of loslopende honden. De Feugelpôlle aan de wadkant bij Hollum fungeerde als ruiplek.

De grijze zeehond behoort tot de 'Big Five' van de Waddenzee.

Lees verder

© 2013 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Big Five van de Waddenzee - vijf grote dieren dichtbijBig Five van de Waddenzee - vijf grote dieren dichtbijDe Waddenzee is een getijdengebied dat uniek is in de wereld. Niet voor niets werd het in 2009 bestempeld als Werelderfg…
Zeehondencrèche PieterburenZeehondencrèche PieterburenDe zeehondencrèche in Pieterburen, we kennen de opvang waarschijnlijk allemaal wel. Het is een opvang waar zieke en gewo…
Zeehondengriep in Nederland, maar wat is Zeehondengriep?Wetenschappers van de Erasmus Universiteit en deskundigen van Zeehondencrèche Pieterburen hebben op 17 november 2014 bek…
Wintersport op Waddeneiland AmelandWintersport op Waddeneiland AmelandJe zou het misschien niet direct bedenken, maar het Waddeneiland Ameland is een uitstekend gebied waar je leuk kunt wint…
Melanisme: zwarte zeehond - zwarte panter - zwart schaapMelanisme: zwarte zeehond - zwarte panter - zwart schaapHet zwarte schaap in de familie is lang niet altijd echt zwart, maar het kan voorkomen dat in een kudde uit het niets ee…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Andreas Trepte / Wikimedia Commons
  • Zoogdierenvereniging.nl
  • Zeehondencreche Lenie ’t Hart
  • Persbureau Ameland
  • Kustgids.nl
  • Afbeelding bron 1: Zeehondencrèche Pieterburen
  • Afbeelding bron 2: Dirk Visser
  • Afbeelding bron 3: Zeehondencrèche Leni 't Hart/ Persbureau Ameland
  • Afbeelding bron 4: Dirk Visser
  • Afbeelding bron 5: Dirk Visser

Reageer op het artikel "Grijze zeehond of kegelrob in de Waddenzee"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sjaanfanameland
Laatste update: 08-12-2016
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Dieren
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!