Havik, Accipiter gentilis

Havik, Accipiter gentilis De havik, Accipiter gentilis, is een grote, imposante roofvogel. De maximale spanwijdte is 127 centimeter, met 1,13 kilo gewicht. Hij wordt tot 15 jaar oud. De eieren zijn blauwwit en worden in maart of april gelegd. Voordat ze uitgekomen zijn en de jongen weg zijn bij de ouders, is het half juni. Haviken jagen ofwel vanuit dekking ofwel vanuit grote hoogte. Als een havik eenmaal achter een konijn aanzit, laat hij zich in de beboste gebieden waar hij jaagt niet door een struik tegenhouden.

Taxonomische indeling

  • Rijk: Animalia (Dieren)
  • Stam: Chordata (Chordadieren)
  • Klasse: Aves (Vogels)
  • Orde: Falconiformes (Roofvogels)
  • Familie: Accipitridae
  • Geslacht: Accipiter
  • Soort: Accipiter gentilis

Kenmerken

Een jonge havik (links) en een volwassen exemplaar / Bron: Elon Howard Eaton (1866-1935, author), Louis Agassiz Fuertes (artist, 1874-1927), Wikimedia Commons (Publiek domein)Een jonge havik (links) en een volwassen exemplaar / Bron: Elon Howard Eaton (1866-1935, author), Louis Agassiz Fuertes (artist, 1874-1927), Wikimedia Commons (Publiek domein)
Het vrouwtje van de havik wordt met haar lengte van 64 centimeter een stuk langer dan het mannetje, dat maximaal 56 centimeter wordt. Haar spanwijdte is tot wel 127 centimeter, de zijne tot ongeveer 105 centimeter. Een volwassen vrouwtje weegt 1130 gram, een mannetje 720 gram. De havik heeft een oranje iris, een lichte wenkbrauwstreep en een lichte borst met donkere, dwarse strepen. Hij heeft brede vleugels en een brede staart. De havik lijkt sterk op de sperwer, maar hij is groter, zwaarder en heeft in verhouding tot zijn lijf langere vleugels. Zijn snavel is haakvormig en hij heeft gele klauwen.
In de broedtijd laat de havik een gekekker horen, de rest van het jaar maakt de havik bijna nooit geluid. De havik wordt gemiddeld vier en een half jaar, dit komt voor een groot deel door de vele sterfgetallen bij jongen. Een havik kan tot 15 jaar oud worden.

Voortplanting

In februari en maart baltsen de haviken. Ze maken veel lawaai om hun territorium af te bakenen. In het territorium heeft het koppel haviken meerder nesten, die ze van jaar tot jaar afwisselen. In half maart of begin april legt het vrouwtje meestal drie of vier blauwwitte eieren in het nest. Het mannetje en vrouwtje wisselen elkaar af bij het broeden. Dit moet ook wel aangezien het tot 42 dagen duurt voordat de eieren uitkomen. Na nog eens veertig dagen vliegen de jongen uit. Het is tegen deze tijd half juni, en tegelijkertijd vliegen veel prooidieren van de havik uit. Hierdoor is er voedsel genoeg voor de jonge vogels, die elk opzoek gaan naar hun eigen territorium.

Voedsel

Vrouwtjes haviken eten grotere prooien dan mannetjes. Zij eten bij voorkeur hazen en konijnen, maar ook fazanten en kraaiachtigen. Mannetjes eten onder andere lijsters, gaaien en spreeuwen. Haviken eten ook soortgenoten en andere roofvogels.
In bosgebieden jaagt de havik vanuit dekking. Hij verschuilt zich in bijvoorbeeld een boom en stort zich op zijn prooi. In opener gebieden stort de havik zich van grote hoogte op de prooi. Als de prooi vlucht, gaat hij hem achterna, ook in bosjes en zelfs tot in holen. De havik slaat de prooi met zijn klauwen en dood hem met zijn nagels.

Verspreiding

Haviken komen voor in de bosgebieden van de gematigde streken van het noordelijke halfrond. Hij blijft het hele jaar in zijn territorium, met uitzondering van zijn noordelijkste locaties. Hier trekt hij in de winter vandaan, naar zuidelijker streken.

Habitat

De havik komt voor in beboste gebieden. Bij voorkeur heeft hij een plaats waar het woud wordt afgewisseld met open gebieden. Tegenwoordig wordt hij ook regelmatig in de buurt van akkerlanden waargenomen.

Bedreigd?

Lange tijd werd er actief op de havik gejaagd, inmiddels is dit al sterk afgenomen. De bejaging ging gepaard met het gebruik van veel pesticiden in de landbouw, waardoor de aantallen haviken snel afnamen. Ook de weinige natuurgebieden maakten het de havik moeilijk. Tegenwoordig zijn er zon 2000 broedparen in Nederland. Nog wel worden regelmatig haviknesten vernietigd om zo de concurrentie voor jagers uit te schakelen.
© 2009 - 2021 Info_lisa, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
De gracieuze havikDe gracieuze havikGracieus cirkelend boven de bosrand speurt de havik naar prooi. Wie geduld heeft, en deze middelgrote roofvogel vaker ob…
Sperwer, Accipiter nisusSperwer, Accipiter nisusDe sperwer, Accipiter nisus, is een vrij kleine roofvogel, hoewel het vrouwtje nog een spanwijdte van tachtig centimeter…
Hoe bescherm je jezelf tegen aanvallende roofvogels?Hoe bescherm je jezelf tegen aanvallende roofvogels?Ook in Nederland komen weleens vogels voor die mensen aanvallen. In de krant staan af en toe berichten over aanvallende…

Slechtvalk, Falco peregrinusDe slechtvalk, Falco peregrinus, is een grote valksoort, en een bijzonder snelle. In duikvlucht bereikt hij snelheden gr…
Buizerd, Buteo buteoBuizerd, Buteo buteoDe buizerd, ofwel Buteo buteo, is de meest voorkomende roofvogel in de Benelux. Het is een imposante vogel, die meer dan…
Bronnen en referenties
Reactie

Consrictor, 20-04-2013
Is het mischien beter om duidelijk te maken dat roofvogels geen concurrenten van jagers zijn maar collega's? als het de gemiddelde jager om populatie controle van de desbetreffende prooidieren zou gaan in wel ja. Reactie infoteur, 05-05-2013
Ja, het is jammer dat mensen roofdieren nog als concurrenten zien. Het is niet makkelijk daar verandering in te brengen.

Info_lisa (253 artikelen)
Gepubliceerd: 16-10-2009
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Bronnen en referenties: 3
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.