InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vogels > De heggemus, onopvallend maar interessant

De heggemus, onopvallend maar interessant

De heggemus, onopvallend maar interessant Veel mensen zullen de heggemus (Prunella modularis) al snel aanzien voor de huismus. Op de voertafel tussen huismussen zal dit vogeltje lang niet iedereen opvallen, maar toch zijn er zeker duidelijke verschillen. De heggemus is slanker van postuur, heeft een gestreepte bruine rug en een leiblauwe kop en borst. Boven het oog zien we een lichte wenkbrauwstreep. De poten zijn bruin/grijs van kleur met zwarte nageltjes. Zijn snavel is smal en spits terwijl die van de huismus veel meer kegelvormig is.De geslachten hebben een gelijk verenpak. Tijdens het broedseizoen krijgt het mannetje een wat meer sprekende, warmere kleur.

Verspreiding

We mogen de heggemus best een echt Europese vogel noemen. Naast Europa treffen we deze soort nog aan in het Aziatische deel van Turkije en Iran. In de winter zien we een trek van deze vogels naar het zuiden. Hier overwinteren dan ook vooral vogels van de noordelijke populatie. De grootste dichtheid van deze vogels zien we in Midden- en Noord Europa.

Biotoop

De heggemus is een vrij algemeen voorkomende vogel. Dat deze vogel echter weinig wordt opgemerkt heeft met zijn leefwijze te maken. Soms wordt wel gezegd dat deze vogel schuw is, maar dat betwijfel ik. Het is vooral zijn leefwijze en gedrag welke verantwoordelijk zijn dat we deze vogel maar weinig opmerken. We kunnen overal heggemussen aantreffen mits er voldoende dekking en nestplaatsgelegenheid is, dat kan ook in heel kleine tuintjes.

Bron: Ton EbbenBron: Ton Ebben
De vogel valt niet snel op door zijn verenpak die een goede camouflage biedt en bovendien verblijft de heggemus steeds in de omgeving van struikgewas op zoek naar voedsel. Dit zoeken naar voeding onder dekking van struiken op de bodem wekt de indruk dat de vogel deze vogel schuw is, maar de bodem is het voor heggemus de meest geschikte omgeving om zijn voedselaanbod te vinden. Bij een voertafel zien we inderdaad de heggemus vaak onder de tafel scharrelen naar het gemorste voer, maar net zo vaak zien we hem op de voertafel. Het spitse snaveltje wijst op een menu van insecten, maar ook kleine zaden en afgevallen bessen en ook fruit worden in de wintermaanden graag gegeten.

Broedgedrag

Bij heggemussen vormen zich weliswaar paren om zich voort te planten, maar van partnertrouw is niet echt sprake. De drang om het voortbestaan van de soort veilig te stellen overheerst en de vrouwtjes zoeken naast een partner om de jongen groot te brengen ook naar een erfelijk goed en sterk nageslacht. De paarvorming staat borg voor het groot brengen van de jongen en het ‘vreemd gaan’ voor de verankering van de beste genen in de populatie. Ook het mannetje gedraagt zich niet monogaam. Dit gedrag is overigens niet uniek. Veel vogelsoorten paren met een vreemde partner om waarschijnlijk de zelfde genetische redenen. Het ‘vreemd gaan’ is bovendien niet alleen aan vogels voorbehouden, ook bij de zoogdieren die aan paarvorming doen komt dit voor.

Bron: Ton EbbenBron: Ton Ebben
De copulatie van de heggemus is wel een heel bijzondere. Bij kleine vogels duurt de copulatie een paar seconden, maar bij de heggemus verloopt de copulatie zeer snel. Met hogesnelheidscamera's is vastgesteld dat de copulatie slechts één tiende van een seconde duurt. Het aantal copulaties kan per dag echter wel meer dan 100 bedragen. Ieder jaar brengen de heggemussen 2 tot 3 legsels groot. Het nest wordt gebouwd in een haag of dicht struikgewas. Er worden 3 tot 6 prachtig blauwgekleurde eieren gelegd. Het aantal eieren neemt daarbij af naarmate het seizoen vordert. Een nest kan men het beste ontdekken door een met voer sluiopende heggemus te volgen. Het nest verstoren doen we uiteraard niet.

Aantalsontwikkeling

Rond 2000 zien we een opgaande lijn, maar de laatste 10 jaar zien we een afname van 10% per jaar van de broedvogels en 5% per jaar van de overwinteraars. Dit is nog steeds niet verontrustend. Het aantal broedparen zal zich ergens bewegen rond de 200.000. Tellingen van deze soort zijn niet eenvoudig. De zangactiviteit begint al eind februari. Er zijn drie zangpieken per seizoen, iedere zangpiek is een nieuw legsel. Er zijn twee of drie zangpieken per seizoen en dus ook twee of drie legsels. Heggemussen kunnen profiteren van de toenemende verstedelijking. Ze kunnen zich namelijk heel goed handhaven in nieuwbouwwijken met kleine tuintjes en nieuwe kantoorparken. Ook in nieuwe bosjes met nog maar geringe natuurkwaliteit kunnen ze zich prima handhaven..

Lees verder

© 2013 - 2019 Linus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Brunel, oude glorie opnieuw ontdektGewone brunel, wordt hij officieel genoemd. Gewoon is hij wel, zoals hij groeit langs wegranden, in het gras of tussen h…
Tuinplanten voor kleigrond, geschikt voor kleine tuinenTuinplanten voor kleigrond, geschikt voor kleine tuinenKleigrond is vruchtbare grond, het nadeel van kleigrond in de winter kan zijn dat het erg nat is en in de zomer is het v…
Het broedproces van de Hyacint ara in gevangenschapHyacint ara’s zijn de pandaberen van de papegaaienwereld. Het bijzondere uiterlijk, lieve karakter en zeldzaamheid maken…
GeslachtsgemeenschapGeslachtsgemeenschapDe geslachtsgemeenschap begint wanneer de stijf geworden penis in de vochtige geworden vagina word ingebracht. Soms maak…
Afslanken en gezond blijven met Bojenmi theeAfslanken en gezond blijven met Bojenmi theeDe traditionele Chinese geneeskunde werkt sinds meer dan duizend jaar voornamelijk met kruiden. Op dit moment zijn er in…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ton Ebben
  • www.sovon.nl
  • www.vogelbescherming.nl
  • Atlas van de Nederlandse Broedvogels, R, Teixeira, 1979
  • De zintuigen van vogels, Tim Birkhead, 2013
  • Afbeelding bron 1: Ton Ebben
  • Afbeelding bron 2: Ton Ebben

Reageer op het artikel "De heggemus, onopvallend maar interessant"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Hetty, 01-07-2019 21:04 #1
Wij zijn helemaal gelukkig met een nestje “heggemussen”! Het nest zit mooi verscholen in mijn “kerstkrans” onder een afdak. De 4 hebben prachtige gecamufleerde streepjes, ik denk dat zij deze week wel uit zullen vliegen, hoop dat wij daar getuigen van mogen zijn!

Infoteur: Linus
Laatste update: 11-11-2014
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Special: Tuinvogels
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 1
Schrijf mee!