InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vogels > De ransuil, vaak dichterbij dan u denkt

De ransuil, vaak dichterbij dan u denkt

De ransuil, vaak dichterbij dan u denkt De ransuil (Asio otus) is een van de zes in Nederland voorkomende soorten uilen. Naast de ransuil komen in Nederland ook de steenuil, kerkuil, velduil, bosuil en oehoe voor. Het gaat niet zo goed met de ransuil. De populatie is de laatste jaren aan het afnemen. Het is niet helemaal duidelijk welke oorzaken hier aan ten grondslag liggen. De ransuil is een nachtdier en dus tref je deze vogel overdag niet vliegend aan. Wat zijn nu de typische kenmerken van de ransuil, welke biotoopvoorkeur heeft hij en hoe gaat het met deze soort.

Kenmerken

Een van de belangrijkste kenmerken van de ransuil zijn de ‘oren’. Deze lange pluimen kan de uil rechtop zetten. Dit rechtop zetten zien we als de uil alert is bij onraad. Op foto’s is deze uil bijna altijd met zijn oorpluimen rechtop te zien. Hij heeft dan een oogje op de fotograaf. Er is dan sprake van een klein alarm en zijn oorpluimen staan dan recht omhoog. Gewoon in de rust en tijdens de vlucht zijn de oorpluimen niet te zien. Overigens hebben deze oorpluimen helemaal niets met de oren te maken. De echte oren liggen veel lager in de kop en zijn niet zichtbaar. De vogel heeft een lengte van ruim 35 cm. De spanwijdte van de vleugels bedraagt 84 tot 95 cm. De vogel wordt door mensen die minder goed bekend zijn met vogels ook wel eens verward met de oehoe, eveneens een uil met ‘oren’, maar de oehoe is veel groter. Deze heeft een lengte van 60 tot 75 cm en de spanwijdte van de vleugels bedraagt maar liefst 1,4 tot 1,7 meter! De Nederlandse ransuil is een standvogel. De jongen verplaatsen zich wel als ze zelfstandig worden, maar veelal blijft de verplaatsing beperkt binnen een straal van 250 km. De roep van de mannetjes ransuil is een zwaar ‘oe-oe-oe’ geluid en is soms tot op een kilometer te horen. Het vrouwtje beantwoord dit met een nasale ‘oe’ klanken. Als ze opgewonden zijn laten zowel het mannetje als vrouwtje keffende ‘wek-wek-wek’ geluiden horen.

Verspreiding

De ransuil heeft een zeer ruim verspreidingsgebied. De soort komt voor in de gematigde streken van Eurazië, Noord-Afrika en Noord-Amerika.

Biotoop

De ransuil heeft een voorkeur voor een open landschap met kleinere bosjes, bosranden, singels, heggen, houtwallen. Als daarbij naaldbomen aanwezig zijn geeft hij daaraan de voorkeur boven loofhoutpercelen.

Bron: Falco EbbenBron: Falco Ebben

Voortplanting

Soms al laat in de winter, februari, vangt het voortplantingsseizoen aan. De voorkeur voor een nestlocatie ligt bij nesten van andere vogels zoals die van eksters, kraaien en de buizerd. Deze worden al laat in de winter gezocht. Hierbij kan het tot nestconcurrentie komen met de torenvalk die eveneens dergelijke oude nesten zoekt. De strijd om het nest wordt ‘gewonnen’ door het paar die het eerste een ei legt. Het vrouwtje verlaat dan het nest niet meer en daarmee is de strijd beslecht.

De ransuil zoekt in de regel wat minder hoge nesten dan de torenvalk. Er is mogelijk een verband met streken waar maar weinig kraaien voorkomen en het aantal ransuilen. Het gebrek aan kraaiennesten maakt ook dergelijke gebieden minder aantrekkelijk voor de ransuil. Gewoonlijk worden er drie tot zes eieren gelegd met tussenpozen van twee dagen. Het broeden begint na het leggen van het eerste ei. De broedduur bedraagt 27-28 dagen. De jongen hebben een wit donskleed. Het nest wordt op een leeftijd van drie tot vier weken verlaten. De eerste week klimmen de jongen in de takken rond en eerste met vijf weken zijn ze vliegvlug. De pas uitgevlogen jongen dragen nog veel dons mee, ze worden ook wel takkelingen genoemd. Na het uitvliegen worden de jongen nog vier tot vijf weken door de ouders verzorgd. Een enkele keer kan een tweede broedsel voorkomen. In tegenstelling tot de oudervogels die zich zeer onopvallend gedragen, zijn de jongen vaak zeer luidruchtig door hun klagend bedelgeroep wat soms lijkt op het openen van een grote deur met roestige scharnieren. Het zijn rauwe kreten en geschreeuw die toevallige voorbijgangers behoorlijk aan het schrikken kunnen maken.

Voedsel

De voornaamste prooi van de ransuil zijn kleine woelmuizen. In West-Europa zijn dat vooral veldmuizen. Maar ook kleinere gewervelde dieren als mollen, ratten, vogels en konijntjes staan op het menu terwijl ook grotere insecten worden gegeten.
De ransuil jaagt zowel in de vlucht als van een uitkijkpost.

Onopvallend

Omdat de ransuilen zich zo onopvallend gedragen is het heel moeilijk om het aantal broedparen in Nederland goed in beeld te krijgen. Aangenomen wordt dat de aantallen lager zijn dan 30 jaar geleden en het aantal broedparen wordt geschat op 5.000 tot 6.000 paren. Toch is een ontmoeting met ransuilen heel goed mogelijk. Ransuilen slapen buiten de broedtijd vaak met groepen bij elkaar in een of meerdere bomen die dicht bij elkaar staan. Valt je oog toevallig op zo'n boom dan is de kans dat je een ransuil ziet groot. Bekijk je de boom verder goed dan is de kans heel groot dat je meerdere exemplaren ziet. Het spreekt voor zich dat uilen in loofbomen gemakkelijker kunnen worden waargenomen dat bijvoorbeeld een groep ransuilen in dichte coniferen. Dergelijke slaapplaatsen worden soms vele jaren achtereen bezocht. Onder deze roestplaatsen kan men soms vele harige braakballen aantreffen. Deze vormen een bron van informatie voor onderzoekers die meer zicht willen krijgen over het menu van deze uilen. Braakballen worden geproduceerd om de onverteerbare resten van hun prooidieren het lichaam uit te werken zodat het spijsverteringskanaal er niet door verstopt raakt. Door de afname van het aantal broedparen staat de ransuil op de zogenaamde rode lijst vanwege zijn kwetsbaarheid.
© 2013 - 2019 Linus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ransuil, Asio otusRansuil, Asio otusDe ransuil, Asio otus, is in Nederland een vrij algemene vogel. Toch is hij maar zelden te zien. Dit komt door zijn klei…
De uil, een streng kijkend roofdierDe uil, een streng kijkend roofdierDe uil is een mooi en elegant dier dat overdag wijs voor zich voor zich uit staart. Hij kan urenlang zo stil zitten dat…
De Oehoe in Nederland, zijn uilen gevaarlijk voor mensen?De Oehoe in Nederland, zijn uilen gevaarlijk voor mensen?In Nederland leven een achttal uilensoorten. Een uil is een roofvogel en enkele keren per jaar komen er berichten in het…
Bosuil, Strix alucoBosuil, Strix alucoDe bosuil, Strix aluco, is een uilsoort die vrij veel in Nederland voorkomt. Samen met de ransuil is het de meest voorko…
Oehoe, Bubo buboOehoe, Bubo buboDe oehoe, Bubo bubo, is een uil die maar weinig in Nederland voorkomt. Toch is hij af en toe te zien. Verder komt hij in…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Falco Ebben
  • Grzimek, Het leven der dieren, 1975
  • R. Teixeira, Atlas van de Nederlandse Broedvogels
  • www.sovon.nl
  • Afbeelding bron 1: Falco Ebben

Reageer op het artikel "De ransuil, vaak dichterbij dan u denkt"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Al Bergsma, 29-06-2018 21:42 #2
Van af feb is er bij ons in de tuin 2 ransuilen een paar. Daar zijn 2 jongen uit gekomen zijn nu uit hun nest gekomen Zitten nu in spar boven in. Het is eind juni 2018.

Jeroen Rebergen, 08-03-2018 15:17 #1
Sinds een paar dagen verblijft een ransuil, bij ons in de tuin, op verschillende takken van een loofboom (overwoekerd door geklommen Hedra). Ik vermoed dat het een rustplasts is voor de uil, maar wordt veel lastig gevallen door Eksters, kraaien en Vlaamse gaaien.
De rest van de tuinvogels, vinken mezen, merels en Bonte Specht trekken zich hier niet veel van aan en gaan gewoon door met de dagelijkse activiteiten.
Is er iets wat ik kan doen om het een standaard rustplaats te laten blijven. Ik vind het nl. Geweldig dat hij hier verblijft aan de rand van een woonwijjk.
De storende vogels, probeer ik zoveel mogelijk te verjagen daar dit nogal herrieschoppers zijn.
Als ik de tuin inloop, zie ik dat de uil mij volgt met zijn draaiende nek en ogen zelfs verzit hij iets op de tak om mij te kunnen blijven volgen. Reactie infoteur, 09-03-2018
Ja het is prachtig om zo'n vogel vanuit je tuin te kunnen zien. Een ransuil die alleen slaapt zie je niet zo vaak. Ze slapen of roesten in kleine groepjes maar soms ook met tientallen. Eind februari begint de roest langzaam uit elkaar te vallen en kiezen de uilen een territorium. Met de koudeperiode die we achter de rug hebben zal dat niet snel gegaan zijn. Als de uil er nog maar een paar dagen zit lijkt het niet dat het een roestplaats is, of u moet de uil niet eerder ontdekt hebben. Heel misschien is het een paartje waarvan de partner op het nest verblijft. Deze uil maakt gebruik van oude nesten van kraaien en eksters. De uil heeft zelf deze plek gekozen en is dus geschikt, daar hoeft u verder niets aan te doen. De storende vogels horen er gewoon bij, daar gaat de ransuil niet snel voor op de wieken.

Infoteur: Linus
Laatste update: 31-03-2014
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Bronnen en referenties: 5
Reacties: 2
Schrijf mee!