InfoNu.nl > Dier en Natuur > Bloemen en planten > Zwarte els, Alnus glutinosa

Zwarte els, Alnus glutinosa

Zwarte els, Alnus glutinosa De zwarte els, of Alnus glutinosa, is een waterminnende boom. Hij is te vinden bij oevers en moerassen in vrijwel heel Europa, Noordwest-Afrika, Klein-Azië en West-Siberië. Bij de voortplanting laat hij zijn zaden in het water vallen. Met een beetje gelukt spoelt een rivier ze ergens aan land voordat hij in de zee terecht komt. Volgens een oude Duitse legende leefde er in deze boom een kwaadaardige geest, die begon te bloeden als je de boom omzaagde.

Taxonomische indeling

  • Klasse: Spermatopsida
  • Orde: Fagales
  • Familie: Betulaceae
  • Geslacht: Alnus
  • Soort: glutinosa

Omschrijving

De zwarte els groeit tot dertig meter hoog. De knoppen en bladeren zijn in de vroege ontwikkeling kleverig. Het schors is donkerbruin en de bladeren zijn groot en rond. Ze hebben de vorm van een omgekeerd ei. De bladeren zijn dubbel gezaagd en vier tot 11 centimeter lang. Ze zijn nog groen als de boom ze laat vallen.

Verspreiding

In Nederland komt de zwarte els vrij veel voor. Verder komt hij in vrijwel heel Europa, Noordwest-Afrika, Klein-Azië en West-Siberië voor.

Omgeving

De zwarte els staat meestal langs het water. Dit kan een rivier of meer zijn, of een moerasachtige bodem. Verder komt hij voor in de zon en in licht beschaduwde plaatsen. De zwarte els leeft in symbiose met de Frankia-bacterie. Beide soorten kunnen niet zonder elkaar.

Voortplanting

De zwarte els heeft aan dezelfde tak zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen. De bloemen groeien in katjes. Jonge mannelijke katjes zijn langwerpig en lichtbruin. Na verloop van tijd kleurt hij oranje, en dan geel. Vrouwelijke katjes zijn rood. De wind blaast het stuifmeel van de mannelijke katjes naar de vrouwelijke. Een bevrucht vrouwelijk katje wordt elzenpop genoemd. Deze kan zowel ontstaan door zelfbestuiving (van dezelfde boom) als kruisbestuiving (bestuiving door een andere boom). Na de bevruchting ontstaat een groene vrucht, die later donkerbruin wordt. In de herfst beginnen de eerste zaden te vallen. Dit gaat de hele winter door. De poppen blijven aan de boom hangen. De zaden worden door de wind meegevoerd, totdat ze in het water terecht komen. Er zitten luchtbellen in de zaden, waardoor ze niet zinken. Als ze op een gunstige plek aanspoelen, kunnen ze uitgroeien tot een nieuwe zwarte els.

En de mens

Na het kappen wordt het hout van de zwarte els oranjerood. In een oude Duitse legende wordt dit als bloed gezien. Men ging er dan ook vanuit dat er een kwade geest in woonde. Droog elzenhout is gemakkelijk te bewerken. Het wordt gebruikt voor onder andere klompen en bezemstelen. Ook voor de bouw is het geschikt, onder water blijft het lang stevig. Verder werd het gebruikt voor het roken van vissen.

Lees verder

© 2009 - 2019 Info_lisa, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Europese kentekenplatenEuropese kentekenplatenOp de Nederlandse autowegen kunt u auto's uit verschillende landen tegenkomen. Vaak is dan de vraag: wat betekenen die l…
Dwergmeeuw, Hydrocoloeus minutusDwergmeeuw, Hydrocoloeus minutusDe dwergmeeuw, Hydrocoloeus minutus, is een kleine meeuwensoort. Hij heeft een lengte van 28 centimeter en een gewicht t…
Zwarte kraai, Corvus coroneZwarte kraai, Corvus coroneDe zwarte kraai, Corvus corone, is, zoals de naam al zegt, een kraaiachtige. Hij is geheel zwart gekleurd, en heeft een…
Bruine kiekendief, Circus aeruginosusBruine kiekendief, Circus aeruginosusDe bruine kiekendief, Circus aeruginosus, is een roofvogel die in Nederland voorkomt. Hij is de grootste van de kiekendi…
Wilde zwaan, Cygnus cygnusWilde zwaan, Cygnus cygnusDe wilde zwaan, Cygnus cygnus vroeger Cygnus musicus, is een grote zwaan. Hij is volledig witgekleurd met een geel met z…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Roger Griffith, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • www.geologievannederland.nl http://wilde-planten.nl/ www.wikipedia.nl

Reageer op het artikel "Zwarte els, Alnus glutinosa"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Guy Geeraert, 30-09-2013 14:46 #1
Ik heb een vraagje. ik heb enkele tronken van zwarte els. kan ik als ik deze in het najaar knot deze takken gebruiken als stekken voor het aanplanten van een bosje?
Groeten
Guy Reactie infoteur, 14-04-2014
Ja, dat kan prima. De kans dat de planten aanslaan is het grootst als de boom nog jong is. Laat ze wel op een vorstvrije plaats overwinteren!

Succes!

Infoteur: Info_lisa
Laatste update: 12-10-2009
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Bloemen en planten
Special: Hollandse bomen
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!