Natuurgebied Zanderij Cruysbergen

Cruysbergen, ooit een voedselarm grondgebied, gebruikt als zanderij voor Amsterdam en vervolgens ingericht voor akkerlanden. GNR besloot de tijd terug te draaien, kocht het land op, verwijderde het voedselrijke grond en zorgde ervoor dat de voedselarme zandgrond weer boven kwam te liggen, met als resultaat dat Cruysbergen vandaag de dag een zeer bijzondere flora en fauna heeft en onderdeel is geworden van de Groene Ruggegraat in het Gooi. Dit artikel is onderdeel van de special Het Gooi, van natuur tot cultuur.

Geschiedenis Zanderij Cruysbergen

Vroeger werd dit gebied gebruikt als doorweg om zand af te voeren naar Amsterdam, na de ontzanding werd het noordelijke deel van de Cruysbergen geschikt gemaakt voor akkerlanden, iets wat je vandaag de dag nog steeds terug ziet, dit natuurgebied is duidelijk te herkennen als voormalig akkerland door de rechte rijen van bomen (voornamelijk elzen) en sloten. In het zuiderlijke deel werden villa's aangelegd. In 1993 heeft Goois Natuur Reservaat een groot stuk van het noordelijke deel opgekocht en zo veel mogelijk in de 'oude staat' hersteld. Van de oude zanderij werd een bijzonder natuurgebied gemaakt.Cruysbergen heeft ook een belangrijk aandeel gehad in het bouwen van de natuurbrug Crailo, toen in 2006 het gebied Cruysberg gerenoveerd werd werd het afgegraven zand, voornamelijk teelaarde, gebruikt voor het bouwen van deze . De afgegraven delen werden omgevormd tot poelen.

Toen in 2003 een plan was opgezet tot het verbeteren van het landschap en het verschralen van de grond, wat voor bijzondere flora en fauna zou zorgen, was het in 2006 eindelijk zo ver, Cruysbergen werd gerestaureerd tot wat het vandaag de dag is, sloten werden uitgebaggerd en bruggen werden aangelegd, de overbegroeing van jonge Elzen werd aangepakt door deze te maaien en runderen werden op het gebied geplaatst om dichtgroeing op een natuurlijke wijze te voorkomen, diverse plantensoorten werden door middel van zaaiing terug gebracht in het gebied en een haagbeuk werd aangelegd, dit om paddentrek en andere uitwisseling van flora en fauna te bevorderen. Verder werden er nieuwe waterwegen aangelegd met wederom dezelfde reden: Het verrijken van het gebied in flora en fauna en het verterken van de Groene Ruggegraat. Deel van het beleid is dat voedingsrijk water (door middel van bemesting) geweerd wordt en voedselarm water juist het gebied in gelaten wordt, hierdoor blijft het gebied uniek. In 2005 werd nog een extra deel aangekocht van een voormalige rozenkwekerij. In 2007 werd het laatste perceel opgekocht van een bomenkwekerij.

Cruysbergen vandaag de dag

In 1993 werd de Cruysbergen overgenomen door GNR, GNR had als doel om de Cruysbergen tot een bijzonder natuurgebied terug te brengen en het als een belangrijke schakel als deel van de Groene Ruggegraat uit te laten maken tussen het Gooi en het Vechtplassengebied (Laegjeskamp en Naardermeer). Het maakt deel uit van het project "Poort Naardermeer".
Het zuivere kwelwater dat omhoog komt in dit gebied zorgt voor een bijzondere flora en fauna, iets wat onmidellijk te zien is als je dit gebied betreedt.
Het gebied wordt begraasd door Schotse Hooglanders die het dichtgroeien van het gebied moeten voorkomen en de diversiteit in flora en fauna moet stimuleren. Plannen zijn om dit gebied door te trekken naar het Naardermeer om een meer solide natuurlijke doorgang te creeren voor flora en fauna en om een natuurlijker evenwicht te verkrijgen in de waterhuishouding. Dit door middel van het opkopen van grond van het mobilisatiecomplex, een deel van een caravanopslagterrein en een deel van de grond van de nierstichting.
In Cruysbergen zijn honden alleen aangelijnd toegestaan daar het gebied begraasd wordt. Om de dieren niet te verstoren in hun natuurlijke gedrag worden honden niet los gelaten.
Vandaag de dag oogt het gebied nog 'leeg' wat overheerst is de grote veldachtige gebieden afgezet door bomenrijen en sloten, dit is voornamelijk omdat dit gebied nog zo jong is. Veel planten moeten zich nog ontwikkelen of moeten nog groeien, echter, als je goed kijkt zie je vele verschillende soorten bijzondere planten en ook dieren, het loont dan ook echt om eens met een boek het Cruysberg in te trekken en de bijzondere flora te verkennen. Daarbij is het ook een bijzondere ervaring om een gebied dat ooit voedselrijk was, nu weer terug gebracht naar schrale grond, terug te zien keren naar de oude staat, langzaam maar zeker.

Flora en fauna in Cruysbergen

Cruysbergen staat bekend om haar voedselarme grond en wateren, dit, en het aanwezige kwelwater bieden huis aan specifieken planten en daardoor ook specifieke diersoorten.
Bijzonder aan de planten is dat deze kunnen leven op de voedselarme grond, dit heeft niet alleen als reden dat ze simpelweg niet veel voedingsstoffen nodig hebben, maar is ook omdat ze voedsel uit de lucht kunnen halen zoals de Stekelbrem, deze plant doet dit door middel van wortelknolletjes. Veenmos haalt zijn voedsel uit het regenwater, niet uit de grond, Ronde Zonnedauw ligt op het oppervlakte van de zandgronden, deze plant haalt zijn voedsel uit insecten, een vleesetende plant dus en de moeraskartelblad steelt zijn voedingsstoffen van andere planten door zijn wortels te laten samengroeien met dat van andere planten.
Hieronder een kleine greep uit de flora en fauna van dit prachtige gebied.

Flora

• Dopheide
• Klokjesgentiaan
• Stekelbrem
• Struikheide
• Spaanse ruiter
• Moeraskartelblad
• Veenpluis
• Veenmos
• Kleine Ratelaar
• Kale Jonker
• Ronde Zonnedauw

Fauna

• Amerikaanse rivierkreeft
• IJsvogels
• Bokje (Verwant van de Watersnip)
• Tengere Pantserjuffer (Libellesoort)
• Groentje (Vlinder)
• Heideblauwtje (Vlinder)
• Heivlinder (Vlinder)

Bijzonder aan de fauna is dat vele diersoorten die steeds minder voorkomen zich hier kunnen voeden of nestelen. Een perfect voorbeeld hiervan is de Tengere Pantserjuffer, een vrij zeldzame libellesoort, de larven van deze libelle leven een lange tijd in het water en bij verontreininging sterven de larven voordat ze tot volledige wasdom zijn gekomen. Het feit dat de Tengere Pantserjuffer het hier zo goed doet bewijst alleen maar hoe zuiver het water is in dit gebied.