Pups en honden opvoeden zonder straf

Hoort u ook de ene keer beweren dat straf helemaal niet nodig is, terwijl u vlak daarna wordt verteld dat het zonder straf juist een zootje wordt? Ik zet voor u wat overwegingen op een rijtje, zodat u weloverwogen een keuze kunt maken bij het opvoeden van uw (nieuwe) hond!

Waarom een tik of ruk zijn uitwerking mist

Het opvoeden van honden was begin vorige eeuw vooral gebaseerd op het gebruikmaken en verbeteren van vaardigheden van viervoeters die ons leven vergemakkelijkten. Honden bewaakten de hoeve, hoedden en dreven de kudde, beschermden het vee tegen rovers en roofdieren, liepen mee naast de kar naar de markt om dieven af te schrikken die het gemunt hadden op de gevulde geldbuidels en gingen ook nog mee op jacht. Voldeed een hond niet aan de functie die hem was toebedacht, dan werd hij verkocht of naar de hondenhemel gestuurd. Zo simpel lag dat in die tijd.

Huishonden als kameraad en volwaardig onderdeel van het gezin kende men niet en de gedachte daaraan had in die tijd waarschijnlijk menigeen bulderend van de lach achterover doen vallen.

Een nieuwe rol

In de laatste decennia van de vorige eeuw maakte de hond langzaam een metamorfose door. Van gebruikshond werd hij steeds meer gezinshond. Dat betekent dat van hem heel andere vaardigheden werden verwacht dan voorheen. Hij moest het normaal gaan vinden dat andere mensen en kinderen zijn tuin en huis in stapten, dat hij niet mocht jagen op eenden of konijnen, dat hij niet moest concurreren met andere honden over het bezit van zijn straat of park, dat onbekenden hem aanhaalden zonder acht te slaan op zijn eigen gevoelens daarover. De hond moest zich een totaal nieuwe rol aanmeten en dat ging niet vanzelf...

Over het opvoeden van honden in deze nieuwe hoedanigheid was weinig tot niets bekend. Honden werden op dezelfde manier opgevoed als kinderen. Ouders moesten gerespecteerd worden en datzelfde gold voor de baas van de hond. Dat respect hoefde niet verdiend te worden, dat werd zo nodig met de harde hand afgedwongen.

Discipline en gehoorzamen, daar draaide de opvoeding om. Kinderen hadden weinig ruimte tot zelfontplooiing en voor honden gold hetzelfde. Lijfstraffen om kinderen in het 'zo hoort het'-keurslijf te dwingen waren normaal. Zelfs onderwijzers mochten daarvan gebruik maken. Een kind hoefde thuis echt niet te komen klagen over de onderwijzer die een ferme tik met de liniaal gaf, of een vinnige oorvijg uitdeelde, want dat werd als volstrekt normaal gevonden.

Logisch dat ook honden in het gareel werden geduwd en gehouden door lijfelijke straffen en het dreigen daarmee. luisteren zul je, niet goedschiks, dan kwaadschiks was de realiteit van alledag, voor zowel kind als hond.

Smaak van succes

Straf moet aan een aantal voorwaarden voldoen om het beoogde effect te hebben. Zo moet het ongewenste gedrag worden gestraft vóórdat de hond ermee heeft kunnen bereiken wat hem voor ogen stond. Want eenmaal van de verboden appel geproefd ... Als een ramkraak succesvol is den de dader wordt pas na twee dagen feestvieren van het gestolen geld/goed gepakt, kan hij zo veel plezier gehad hebben door zijn daad, dat hij het een volgende keer niet kan laten.

Als een hond een gestolen stuk vlees achter de kiezen heeft en dan wordt gestraft voor het stelen van het aanrecht, bent u te laat. Hij heeft dan de smaak van succes geproefd en zal de volgende keer de verleiding niet kunnen weerstaan...

Straf moet bovendien als echte straf worden beleefd. Dit om te voorkomen dat straf simpelweg wordt ingecalculeerd, omdat je het er wel voor over hebt om te doen of te krijgen wat je wilt. Daarom werkt een onverwachte, onvoorspelbare straf wel. Als je weet dat je de volgende dag geen televisie mag kijken omdat je te laat bent thuis gekomen, kun je inschatten of je dat ervoor over hebt. Dat al helemaal als je toch geen favoriete serie mist, zal de keuze niet moeilijk zijn. Als je echter hoort dat een volgend feestje overgeslagen zal moeten worden, kijk je daarna wellicht wel link uit om weer te laat te komen.

Als een hond weet dat hij een tik krijgt of een ruk aan de riem, kan hij zich daarop instellen. Hij doet wat hij wil en weet toch al wat er komen gaat. Dat deert hem niet of nauwelijks. Een hond die nooit gestraft wordt, is in eerste instantie onder de indruk van de straf. Blijft men echter straffen op dezelfde manier, dan is het gewenste effect weg.

Aandacht gegarandeerd!

Straf mag niet als aandacht worden beleefd. Kinderen vertonen vaak ongewenst gedrag als er bezoek is. Op die manier bewijzen ze dat ze meetellen, ook al weten ze dat de kans op straf heel groot is. De straf wordt als aandacht, dus als iets positiefs gevoeld. Vooral kinderen in een omgeving waar weinig aandacht voor gewenst gedrag is, gaan ongewenst gedrag vertonen.

Honden kunnen dingen stelen die voor hen eigenlijk totaal onbelangrijk zijn, zoals theedoeken of kussens van de bank. Ze stelen om gegarandeerd aandacht te krijgen, ook al komt die aandacht in de vorm van straf voor. Vooral honden die weinig aandacht krijgen als ze niets verkeerds doen oftewel zich goed gedragen (en dat zijn er veel meer dan u zou denken!) gaan aandachteisend gedrag vertonen.

De dreiging met de straf moet steeds aanwezig zijn, want anders ga je al snel opnieuw over de schreef. Flitspalen moeten ervoor zorgen dat de automobilist zich aan de voorgeschreven snelheden houdt. Maar omdat er lang niet overal flitspalen staan en zeker niet genoeg om te hard rijden steeds met een boete af te straffen, zal de doorsnee automobilist harder rijden dan toegestaan en even remmen bij een flitspaal. Daarna geeft hij weer gas.

Net zo weet een hond dat hij niet kan stelen als de baas in de buurt is, maar dat rustig kan doen als de baas de kamer uit is. Een hond gaat op de bank liggen als iedereen weg is, maar vliegt er vanaf als hij de sleutel in de voordeur hoort. Het verband tussen het gedrag en de straf moet als zodanig worden gevoeld.

Een hond straffen voor stelen of op de bank liggen als u thuis komt, is zinloos. Hij kan het verband niet leggen tussen zijn daad en de straf. Hij wordt alleen bang voor het moment dat zijn baas thuis komt...

Consequenties

Straf moet, kortom, aan te veel voorwaarden voldoen om het gewenste effect te hebben. De meeste straffen missen hierdoor hun uitwerking. Aandacht of een andere vorm van beloning bij gewenst gedrag heeft veel meer zin. Maar de belangrijkste voorwaarde voor een succesvolle opvoeding is vooral dat er consequenties aan (on)gewenst gedrag worden verbonden. En dat is wat de meeste mensen nu net vergeten. Alles draait om de consequenties van gedrag.

Stel, uw kind wil 's avonds wat later opblijven omdat er een belangrijke uitzending op de televisie is. U vindt dat goed, op voorwaarde dat het huiswerk af is. Die afspraak staat. 's Middags komt een vriendje langs, de twee hebben vette pret en van het huiswerk komt niets terecht. Nu kunt u twee dingen doen: u kunt uw kind houden aan de gemaakte afspraak en dus gaat de latere bedtijd voor de belangrijke uitzending niet door, of u kunt zwichten voor het argument dat de uitzending heel belangrijk is voor de studie en ondanks de gemaakte afspraak toestaan dat er tv wordt gekeken.

Resultaat van zo'n vrijblijvende opvoeding zijn rebelse, prococerende kinderen die steeds grenzen opzoeken en zich niets aan de ouders gelegen laten...

Ook met uw hond kunt u 'afspraken' maken, zoals het volstrekt redelijke 'je moet je mond houden en netjes gaan zitten als ik je wil aanlijnen om je mee naar buiten te nemen'. Maar de meeste honden doen dat niet: ze blijven blaffen, opspringen en rondjes rennen van opwinding. Laat de eigenaar in dat geval de riem vallen en gaat het uitlaatfeestje niet door, wat de logische consequentie van het ongewenste gedrag zou zijn? Nee, men lijnt de drukke en beweeglijke hond al mopperend aan en neemt hem zo snel mogelijk mee naar buiten. Omdat er geen consequenties aan zijn gedrag zitten, zal deze hond NOOIT gaan luisteren. De hond krijgt immers toch zijn zin wel!!

Wat doet (dreigen met) straf

Velen van ons weten nog hoe het voelde om gestraft te worden. Terechte straf werd, weliswaar gelaten, geaccepteerd, want je wist wel dat je over de schreef was gegaan. Dat was anders als je een onvoldoende kreeg voor je huiswerk waarop je wél je best had gedaan, of als je voor de klas een overhoring kreeg waar je van de zenuwen niets van bakte. Waarom had je eigenlijk de zenuwen?

Omdat je bang was fouten te maken en daarom belachelijk gemaakt te worden. Zorgde die vennijnige tik met de liniaal ervoor dat je het juiste antwoord gaf of beter oplette? Welnee, je leerde erdoor zo min mogelijk op te vallen, zodat je geen beurt kreeg. Je leerde om niet te wiebelen en om je gezicht zogenaamd bij de les te houden. Dáár zat je aandacht, niet bij de leerstof, niet bij wat verteld werd om je kennis te vergroten en van zelf nadenken kwam al helemaal niets. Voor honden geldt die beperking net zo!!!

Hekel

Straffen heeft als gevolg dat je een hekel krijgt aan degene die straf en/of aan de omstandigheden die de kans op straf groot maken. Kinderen melden zich ziek om de les van de autoritaire leraar te vermijden of spijbelen helemaal van school omdat die voor hen het symbool van straf is geworden. Honden worden bang voor hun eigenaar of verzetten zich als ze naar het oefenveldje van de hondenschool moeten lopen. Met straf schiet u dus niets op!! © 2008 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Huisdieren (Dier en Natuur) op 22-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Een hondje nemen: Waar vind ik een hond?Waar moet ik op letten als ik een hondje in huis neem? Wat heeft een hondje nodig? Kijk hier en lees het allemaal even rustig door.
• Welke hond past het best voor jou: In dit artikel wil ik de mensen informeren die honden willen of een hond willen kopen maar ieder hond is appart van karakter en hebben allen een verschillende verzorging en…
• Een oude hond in huis: Misschien kent u ook wel van die mensen in uw omgeving. Ze zijn al wat ouder, worden soms al wat minder mobiel maar willen toch graag een hondje. Dus wat nemen ze ? een pup…..
• Uw hond & zo bestrijdt u parasieten als wormen en vlooien: Een hond en kleine puppy is gevoelig voor parasieten. Parasieten leven in of op andere dieren. En uw hond is daar geen uitzondering op. Waar u op mo…
• Schijnzwangerschap bij honden: Dat schijnzwangerschap bij mensen voorkomt (mannen en vrouwen) is over het algemeen wel bekend. Maar dat het ook bij dieren voorkomt is niet zo bekend onder de bevolking! Toch…