InfoNu.nl > Dier en Natuur > Biologie > Bewegende planten: tropie en nastie

Bewegende planten: tropie en nastie

Bewegende planten: tropie en nastie Planten worden vaak gezien als statische organismen. Ze staan hun hele leven vast op één plek, kunnen niet lopen of zich op een andere manier verplaatsen. Ze lijken alleen stil te staan en te groeien. Toch zijn planten op hun manier wel bewegelijk. Ze groeien niet alleen een bepaalde richting in, ze kunnen ook bewegen. Bijvoorbeeld een klimplant, die om een tak heen groeit, of een bloem die de zon volgt. In dit artikel worden de voornaamste bewegingen van planten behandelt, tropieën en nastieën.

Waarom bewegen planten?

Bewegen kost planten veel energie. Ze zullen dus alleen bewegen als ze er meer energie uit kunnen halen. Planten halen hun energie direct uit zonlicht, dus beweging is er meestal op gericht om zo veel mogelijk licht op te vangen. Beweging kan ook gericht zijn op het verkrijgen van voedingsstoffen, zoals bij de venusvliegenval. Deze vleesetende plant vangt insecten door middel van beweging. Als laatste kan beweging gericht zijn op het verkrijgen van stevigheid en het vinden van water en voedingsstoffen. Dit vindt voornamelijk in de wortels plaats, en zorgt ervoor dat de wortels omlaag blijven groeien. Zo hebben ze de grootste kans op het verkrijgen van meer stevigheid en het vinden van water en nutriënten.

Hoe snel bewegen planten?

Planten bewegen constant. Ze reageren op de invloeden van buitenaf. Maar weinig planten bewegen snel genoeg om dieren te vangen. Hierop is de venusvliegenvanger een uitzondering. Deze plant kan zijn bladeren in 100 milliseconden sluiten. Rankende planten (klimplanten) winden zich over het algemeen binnen 2 uur stevig vast om een tak of ander object zodra ze dit tegenkomen. Andere bewegingen duren langer. Reactie op licht is een beweging die de hele dag doorgaat. Reactie op zwaartekracht kan dagen duren.

Wat is een tropie?

Een rankende plant windt zich om de stam van een andere plant, een voorbeeld van thigmotropie / Bron: Christopher Meloche, Wikimedia Commons (Publiek domein)Een rankende plant windt zich om de stam van een andere plant, een voorbeeld van thigmotropie / Bron: Christopher Meloche, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Een tropie is een gerichte reactie op een prikkel van buitenaf. Een tropie kan zowel een beweging als een groei zijn. Bij een tropie bepaald de richting van de prikkel de richting van de reactie. Een plant reageert bijvoorbeeld op licht door er naartoe te groeien en op een tak door er omheen te draaien.

Wat is een nastie?

Een nastie lijkt veel op een tropie, alleen bij een nasti is de richting van de prikkel niet van belang. De plant reageert bijvoorbeeld op een verandering in temperatuur of ongericht op een beweging. Het kruidje-roer-mij-niet is hier een voorbeeld van. Wanneer hij aangeraakt wordt, trekken alle bladen samen, ongeacht waar hij wordt aangeraakt.

De belangrijkste tropieën

Fototropie

Fototropie is de bekendste en voornaamste beweging van planten. Fototropie is de reactie op licht. Deze reactie zorgt ervoor dat de groene delen van planten naar het licht toegroeien. Deze reactie is zo sterk dat planten in scherpe hoeken kunnen groeien wanneer het licht uit een andere hoek komt. Vrijwel alle planten vertonen dit patroon, het is vooral goed waar te nemen in zaailingen en jonge planten. Fototropie is niet beperkt tot planten, ook schimmels kunnen deze tropie tonen.

Heliotropie
Heliotropie lijkt sterk op fototropie in zoverre dat het beide reacties zijn op licht. Bij heliotropie bewegen de bladeren mee met de zon gedurende een periode van één dag. s Nachts laat de plant zijn bladeren en vaak ook bloemen hangen, om de volgende ochtend hetzelfde te doen. Heliotropie is duidelijk te zien bij zonnebloemen.

Gravitropie

Graviotropie of geotropie is de reactie op zwaartekracht. Deze reactie zorgt ervoor dat de wortels van planten omlaag groeien. Gravitropie speelt ook een rol bij het omhoog groeien van planten, hoewel hierin fototropie een dominante rol speelt.

Hydrotropie

Hydrotropie zorgt ervoor dat de wortels van een plant richting vocht groeien. De wortels groeien door verschillende gradiënten naar nattere gebieden. Aangezien in de grond water constant in beweging is, is het bestaan van hydrotropie voornamelijk te zien in laboratoriumomstandigheden. Bij deze tropie is het belangrijk te onthouden dat de wortel alleen kan voelen hoe vochtig de omgeving op enkele millimeters afstand is.

Thigmotropie

Bij tigmotropie reageert de plant op aanraking. De reactie is gericht. Thigmotropie komt voor bij rankende planten, welke om andere planten heen groeien. Deze tropie zorgt ervoor dat de klimplanten snel omhoog kunnen, zonder dat ze zelfs steunweefsel hoeven te maken.
De venusvliegenvanger sluit zijn bladeren wanneer hij aangeraakt wordt, een voorbeeld van thigmonastie / Bron: Hisks, RgbstockDe venusvliegenvanger sluit zijn bladeren wanneer hij aangeraakt wordt, een voorbeeld van thigmonastie / Bron: Hisks, Rgbstock

De belangrijkste nastieën

Thermonastie

Bij thermonastie reageert de plant op temperatuur. Deze reactie kan belangrijk zijn om vorstschade te beperken, maar ook om waterverlies tegen te gaan. De rododendron bijvoorbeeld, sluit zijn bladeren als het koud wordt.

Thigmonastie

Niet te verwarren met thigmotropie. Thigmonastie is een ongerichte reactie op een aanraking. Thigmonastie vindt bijvoorbeeld plaats bij de venusvliegenval. Zodra de sensoren op deze plant worden aangeraakt, sluit het blad, ongeacht vanaf welke plek de sensoren worden aangeraakt. Ook kruidje-roer-mij-niet vertoont thigmonastie. Zodra hij wordt aangeraakt, trekken de bladeren samen.
© 2011 - 2019 Info_lisa, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Kamerplanten: kopen van een kamerplantKamerplanten: kopen van een kamerplantKamerplanten zijn makkelijk online te bestellen. Er zijn verschillende redenen waarom mensen een kamerplant nemen. De be…
Leven in extreme droogte: cactussen, roos van JerichoLeven in extreme droogte: cactussen, roos van JerichoDe meeste organismen op aarde hebben veel water nodig, maar toch zijn er een aantal planten die het wonderbaarlijk goed…
Kamerplanten en hun verzorgingKamerplanten heb je in verschillende soorten en maten. Veel mensen hebben moeite om kamerplanten goed te verzorgen. Na m…
Welke kamerplanten hebben weinig water nodig?Welke kamerplanten hebben weinig water nodig?Lukt het niet om je planten mooi te houden? Geef je altijd te veel of te weinig water? Kies dan voor makkelijke kamerpla…
Waarom zijn de bananen krom, en groeien planten scheef?Waarom zijn de bananen krom, en groeien planten scheef?Waarom groeien bananen krom, groeien planten naar het zonlicht en groeien ze recht omhoog en niet naar de aarde? Planten…
Bronnen en referenties
  • Biology of plants, P.H. Raven, R.F. Evert, S.E.Eichhorn, 2005 www.wikipedia.org http://plantsinmotion.bio.indiana.edu
  • Afbeelding bron 1: Christopher Meloche, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Hisks, Rgbstock

Reageer op het artikel "Bewegende planten: tropie en nastie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Info_lisa
Gepubliceerd: 07-02-2011
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Biologie
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!