InfoNu.nl > Dier en Natuur > Biologie > Dieren gedrag aanleren

Dieren gedrag aanleren

Dieren gedrag aanleren Hoe kun je een dier iets aanleren? Leert een dier ook zelf? Interessante vragen. Het gedrag van dieren wordt daarom al eeuwenlang bestudeerd. Vooral de vraag of iets aangeleerd of aangeboren is, blijft biologen boeien. Dit artikel beschrijft naast deze twee verschijningsvormen van gedrag ook de vormen van leren.

Aangeboren gedrag van dieren

Dit is gedrag dat de eerste keer dat het door het dier wordt uitgevoerd meteen goed wordt uitgevoerd, ook al heeft dat dier nog nooit een voorbeeld gezien of gehoord.

Aangeboren gedrag beïnvloed door leren

Dit gedrag ligt voor een groot deel vast, maar is voor een groter deel te leren. Een voorbeeld daarvan is vogelzang. Vinken leren door hun levensjaren heen steeds betere vormen van zang. Een andere soort is flexibel gedrag. Dit laatste komt grotendeels tot stand onder invloed van leren, dus door ervaringen die het dier tijdens zijn leven opdoet.

Verschillende vormen van leren

Er zijn verschillende vormen van leren (vanuit de biologie bekeken):
  • Gewenning: als een prikkel kort na elkaar vaak voorkomt, zullen dieren daar steeds minder of helemaal niet meer op reageren.
  • Inprenting: Leren door inprenten betekent dat een dier iets alleen kan leren tijdens een bepaalde periode in zijn of haar leven, de gevoelige periode genaamd.
  • Imitatie: Jonge chimpansees kijken af hoe oudere dieren takjes van bladeren ontdoen en de kale takjes gebruiken om termieten uit hun nest te peuteren. Door imitatie van gedrag dat nieuw is, dus niet erfelijk vastgesteld, kan een traditie ontstaan.
  • Inzichtelijk leren: Als dieren in een nieuwe situatie proberen sneller op te lossen dan op grond van trial-and-error leren mogelijk zou zijn, noem je leren op grond van inzicht (in die situatie).
  • Trial-and-error: Net zolang proberen tot iets toevallig lukt. Dit wordt ook beschreven als proefondervindelijk leren.

Klassieke conditionering en Operante conditionering

Een andere manier van leren is conditionering. Deze kan in twee soorten worden onderscheiden:
  • Klassiek: Klassieke conditionering wil zeggen dat een dier aan een nieuwe prikkel een betekenis leert hechten door de prikkel te associëren met een (positieve al dan niet negatieve) ervaring. Een al aanwezige reflex krijgt door leren een andere sleutelprikkel.
  • Operant: Operante conditionering wil zeggen dat het dier nieuw gedrag leert, doordat het voor dat gedrag wordt beloond. Wanneer een dier door een commando het gewenste gedrag vertoont, wordt het dier beloond. Na een tijdje is de beloning niet meer nodig, het dier vertoont het gewenste gedrag op commando (bijvoorbeeld het aanleren van 'pootje geven' aan een hond).
© 2007 - 2019 Victorho, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ethologie: gedrag van dierenEthologie: gedrag van dierenWaardoor ontstaat het gedrag bij dieren? Is dit wat er wordt bedoeld met instinct? In de wetenschap van de biologie is e…
Verrijking bij dieren: hoe en waarom?In dierentuin ziet men vaak dieren die abnormaal gedrag vertonen. In de meeste gevallen komt dit uit verveling omdat ze…
Operant conditionerenOperant conditionerenIn de behavioristische stroming van de psychologie zijn twee methoden van leren centraal. Leren wordt hierin ook wel con…
Leerprocessen: de verschillende typenBij alle dieren op de wereld is er sprake van leerprocessen. Het beste en meest aansprekende voorbeeld is natuurlijk de…
Gedrag en persoonlijkheidGedrag en persoonlijkheid zijn nauw met elkaar verbonden. De persoonlijkheid van iemand komt ook tot uitdrukking in zijn…
Bronnen en referenties
  • Nectar vwo bovenbouw biologie. Wolters-Noordhoff, Groningen.

Reageer op het artikel "Dieren gedrag aanleren"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Jan Jakob, 18-04-2013 10:16 #1
Zou u wat meer informatie kunnen geven wat betreft gewenning?

Infoteur: Victorho
Laatste update: 23-09-2016
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Biologie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!