InfoNu.nl > Dier en Natuur > Natuur > Sleedoorn, een wrang pruimpje

Sleedoorn, een wrang pruimpje

Sleedoorn, een wrang pruimpje Eind december. De stralen van de lage winterzon scheren schuin langs de daken van Bellegarde. Achter ons huis de helling op, groeien stevige sleedoornstruiken met vettige blauwberijmde bessen. De eerste vorst is er over heen gegaan, waardoor ze wat zoeter en sappiger geworden zijn. Dus het moment om ze te plukken
Hier in de Franse Drôme laat men een handvol van die bessen een maand trekken in 1 liter eau-de-vie (brandewijn), waarna dit aftreksel gemengd wordt met een siroop van 300g suiker op 1 liter water. Dit drankje heeft een wat kirachtige smaak van de pitten in de sleebessen.

De bessen zijn rijk aan vitamine C en looizuren, die echter minder samentrekkend werken na een vorstperiode. De pitten bevatten nogal wat giftige blauwzuurverbindingen (amandelaroma), maar zijn ongevaarlijk in de bovenbeschreven hoeveelheden, vooral ook omdat de pitjes niet gebroken worden. Van de ontpitte bessen kun je ook een versterkende vitaminensiroop maken, door ze eenvoudig te laten trekken in honing.

Sleedoorn of Prunus spinosa L.

Deze tot 3 meter hoge struik met bijna zwarte takken en witte bloesem, vind je veel langs bosranden en in heggen samen met Meidoorn en Rozebottel. Alle delen van de plant zijn ooit gebruikt geweest voor medicinale en andere doeleinden, zowel schors, bloemen, bessen en zelfs de doornen, nu maken we hoofdzakelijk nog gebruik van de donkerblauwe bessen. Ze bevatten veel looistoffen (wrange, samentrekkende smaak), vruchtenzuren (frisse smaak) en veel vitamine C. Een aromatische en gezonde siroop verkrijg door de goedrijpe vruchten in honing te laten trekken. Tegen diarree kun je van de gedroogde bessen een afkooksel maken (20 gr per liter water 1 koken en 10 laten trekken).

Vroeger waren vooral de bloemen medicinaal. Ze werden vermeld in de officiële apothekersboeken van Duitsland (DAB) en Zwitserland (Ph. Helv.) als licht laxeermiddel en gebruikt in bloedzuiverende voorjaarskuren. Ook in het vakboek Teedrogen van Wichtl wordt de Pruni spinosae flos, de bloemen van de Sleedoorn, vermeld als licht laxeermiddel, diureticum (urinedrijvend), diaforeticum (transpiratiebevorderend) en expectorans (slijmoplossend). Al wordt er bijgezegd dat het voornamelijk als volksmiddel in gebruik is.

Naast de mens hebben ook vogels, insecten en zelfs planten wat plezier aan de sleedoorn. De doornige struik is een geliefd plekje voor broedende vogels. Katten en andere belagers kunnen immers niet bij het nest komen zonder zich stevig te krassen. Plantjes zoals Maarts viooltje of Sleutelbloemen en Leverbloempje zijn ook tegen vraat van koeien en dergelijke beschermd. En ook rupsen 'genieten' van de Sleedoorn, in Mei vreten de rupsen van de Spinselmot zich door de bladeren heen. Gelukkig maakt de sterke Slee snel weer nieuw blad aan.

Namen en etymologie van Prunus spinoza

  • Sleedoorn, Sleepruim, Trekkebek, Haversleebloesem, Sleebes
  • Engels: Blackthorn, Sloe
  • Duits: Schlehdorn, Schwarzdorn, Schlinge, Dornschlehe
  • Frans: Epine-noir, Prunellier

Waar dat spinosa vandaan komt? Gewoon van het Latijnse spinosa, spinosum, spinosas wat doornig betekent. Het heeft dus helaas niets met Spinoza te maken en dus zit er ook geen mooi verhaal in. En Prunus is een oude Latijnse naam voor pruim. Niet echt boeiende naamverklaringen om een mooi artikel te schrijven.

Dan is de Nederlandse naam sleedoorn iets interessanter. Slee' betekent 'de tanden stroef maken', als je een verse bes proeft, is het net alsof de mond rasperig word, dat komt door de eerder vermelde looistoffen, die in de bessen aanwezig zijn. Bij de Sleedoorn proef je dat extra sterk waarschijnlijk omdat je een contrasterende combinatie van smaken in de mond krijgt door de ook aanwezige vruchtenzuren. Ook de volksnaam 'Trekkebek' verwijst naar de wrangzure smaak, waar je dus een vieze bek van trekt.

Een recept als afsluiting: Sleedoorn-appeldiksap

  • 1 kilo sleebessen
  • 1 kilo appels, peren of nog beter druiven
  • 1 kaneelstok
  • 1 kruidnagel

Laat appels en bessen in een stoomextractor in een uurtje het sap onttrekken of gewoon in een pan zachtjes laten koken. Het sap uitzeven en laten indikken. Heet in kleine flesjes gieten. Als siroop over nagerechtjes, als limonde verdund met bruiswater of met pastis in plaats van water gebruiken.
© 2009 - 2017 Herborist, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Het geslacht Prunus is heel omvangrijkHet geslacht Prunus is heel omvangrijkHet geslacht Prunus is bijzonder omvangrijk, het omvat sierbomen die hun blad verliezen, fruitbomen, vaste planten en he…
Baskenland: Patxaran, een overheerlijk likeurtjeBaskenland: Patxaran, een overheerlijk likeurtjeOp een zonnige dag smaakt een glaasje goed gekoelde Patxaran overheerlijk! Deze likeur uit het Baskenland en meer bepaal…
Sleedoorn in de mythologieSleedoorn in de mythologieWitte, vrolijke lentebloesem op het donkere, winterse hout. Als de sleedoorn bloeit, is de lente in zicht. Wat voor verh…
Prunus soorten geschikt als groene haagPrunus soorten geschikt als groene haagAls tuinafscheiding is een groenblijvende haag mooi. Het geeft kleur aan de tuin in de winter, als veel planten afsterve…
De geneeskracht van sleedoornDe geneeskracht van sleedoornSleedoorn groeit van nature in Europa, West-Azië en Noordwest-Afrika. In Nieuw Zeeland, waar een gematigd klimaat heerst…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Pavlofox / Pixabay
  • Dagboek van een herborist. Maurice Godefridi Wichtl. Teedrogen. www.hoogstamfruitnh.com/.../sleepruim.html: uitgebreid en goed artikel over Sleedoorn

Reageer op het artikel "Sleedoorn, een wrang pruimpje"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Cools Heidi, 16-10-2011 11:50 #1
Prachtig, een recept zonder suiker! Heerlijk. Bedankt Maurice!

Infoteur: Herborist
Gepubliceerd: 26-08-2009
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Natuur
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!