InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Everzwijn of wild zwijn, Sus scrofa

Everzwijn of wild zwijn, Sus scrofa

Everzwijn of wild zwijn, Sus scrofa Het wilde zwijn, Sus scrofa, ook wel everzwijn genoemd kan makkelijk meer dan een meter lang worden. Alleen de mannetjes hebben slagtanden. Het wild zwijn is een alleseter die de grond omspit om bij voedsel te komen. Hierbij heeft hij een grote invloed op de vegetatie. De vrouwtjes leven met hun jongen in groepen, de mannetjes leven meestal solitair. Wilde zwijnen zorgen voor schade en gevaar. Schade aan landbouw, gevaar in het bos en in het verkeer. Ze komen in vrijwel geheel Eurazië voor.

Taxonomische indeling

  • Rijk: Animalia (Dieren)
  • Stam: Chordata (Chordadieren)
  • Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
  • Orde: Artiodactyla (Evenhoevigen)
  • Familie: Suidae (Varkens)
  • Geslacht: Sus (Echte zwijnen)
  • Soort: Sus scrofa

Uiterlijk

Wilde zwijnen zijn zeer herkenbaar. Ze zien eruit als hun gedomesticeerde verwanten, de varkens, maar hun vacht sterk borstelig. Het mannelijke zwijn heeft slagtanden, ook wel ‘houwers’ genoemd. Alleen bij jonge mannetjes ontbreken deze. De slagtanden zijn hoektanden die sterk ontwikkeld zijn en buiten de bek uitsteken. De snuit is een karakteristieke wroetsnuit, waarmee ze de grond omwroeten. Het gewicht en formaat van wilde zwijnen is sterk variërend, zoals in de tabel te zien is.

Mannetjevrouwtje
gemiddelde lengte105 tot 165 centimeter100 tot 150 centimeter
gemiddelde hoogte 65 tot 110 centimeter60 tot 90 centimeter
gemiddeld gewicht33 en 150 kilogram30 tot 80 kilo

De grote verschillen hebben te maken met het grote verspreidingsgebied van het wilde zwijn. Aan de noordelijke grens van zijn leefgebied wordt hij groter en zwaarder dan in het zuiden. Ook ontsnapte gedomesticeerde varkens hebben een invloed op de grootte van de wilde zwijnen. Er vinden kruisingen plaats tussen deze dieren en de wilde zwijnen, waardoor de genen van de grotere tamme varkens in de populatie wilde zwijnen terecht komen. De nieuwe generaties wilde zwijnen worden hierdoor groter. Jonge zwijnen zijn duidelijk afwijkend van de volwassen dieren. Ze hebben een ‘pyjama’ van witte en bruine strepen die ter camouflage dienen. Na drie tot vijf maanden maakt deze vacht plaats voor het bruin van de oudere dieren.

Voedsel

Het wilde zwijn is een echte alleseter. Hij eet eikels, beukennootjes en kastanjes, maar ook paddenstoelen, wortels en kruiden. Ook eet hij dierlijk materiaal, zoals kikkers, slangen en muizen. Bij het vergaren van het voedsel gebruikt hij zijn wroetsnuit om de grond door te spitten. Hiermee legt hij zaden en jonge plantjes bloot, maar ook nesten jonge muizen en naaktslakken.

Wilde zwijnen in de modder / Bron: Marieke Kuijpers, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Wilde zwijnen in de modder / Bron: Marieke Kuijpers, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Gedrag

Everzwijnen zijn vooral in de schemer en ’s nachts actief. Als er veel zwijnen zijn, zijn ze echter ook overdag actief te zien. Ze leven in kleine groepen, die rotte worden genoemd. In een rot zitten een aantal vrouwtjes met hun jongen. Na twee jaar vertrekken de mannetjes uit de groep. Veelal leven zij hierna solitair, maar soms trekken ze op in groepen jonge mannetjes. Wanneer de mannetjes geslachtsrijp zijn, markeren zij hun territorium door hun vacht langs boomstammen te schuren. Wilde zwijnen rollen graag door de modder. Dit doen zij om hun vacht vrij te maken van parasieten.

Voortplanting

In het paarseizoen tussen september en maart zoeken de solitaire mannetjes de groepen vrouwtjes op. Na het paren duurt het 115 dagen voordat de jongen geboren worden. Gemiddeld zijn dit er vier tot zeven, maar het kunnen er ook twaalf zijn. Over het algemeen geld, hoe ouder de zeug (vrouwtje), hoe meer jongen en hoe meer voedsel, hoe meer jongen. De jongen zijn naar één jaar geslachtsrijp, maar verlaten de groep pas na twee jaar om zich voort te planten. Mocht er iets mis gaan bij de eerste worp, dan kan het vrouwtje in de zomer nog een tweede worp krijgen. Zwijnen zijn er beschermend naar hun jongen. Wanneer een ander dier of een mens te dicht in de buurt komt, zal het vrouwtje zonder twijfel aanvallen.

Voorkomen

Wilde zwijnen leven voornamelijk in halfopen loofbossen. Ze trekken ook graag naar landbouwgebieden, als er maar beschutting te vinden is. Oorspronkelijk kwam het wilde zwijn voor in bijna geheel Eurazië. De noordelijke grens was zuid Scandinavië, de zuidelijke grens Noord Afrika. Westelijk kwam het zwijn tot Ierland, oostelijk helemaal tot aan Japan.

In Nederland waren wilde zwijnen rond 1830 zo goed als uitgestorven. Begin twintigste eeuw zijn ze opnieuw uitgezet, voor de jacht. De zwijnen zijn toen op een aantal omheinde gebieden uitgezet. Hiervandaan zijn er een aantal ontsnapt, waardoor ze nu over de hele Veluwe voorkomen. In Nederland komen ze ook in nationaal park De Meinweg voor. In België zitten ze vooral in de Ardennen. Officieel komen er in de rest van Nederland geen everzwijnen voor. Toch zitten ze in veel meer gebieden. Ze weten langs gaten in de hekken te kruipen, of komen vanuit Duitsland Nederland in.

Ecologie

Wilde zwijnen hebben een grote invloed op de vegetatie. Ze woelen de grond om, waardoor de jonge planten die daarin wortelen kapot gaan. Daarbij brengen zij de minerale bovengrond omhoog, waardoor bepaalde plantensoorten (voornamelijk pioniersvegetatie als wilg en berk) beter kunnen groeien. Zijn er echter te veel zwijnen, hebben ook deze planten niet meer de mogelijkheid om te groeien.

Nadelen

Schade

Wilde zwijnen brengen op verschillende gebieden schade toe. Vooral aan landbouwgebieden is de schade groot. Daar bevindt zich immers gemakkelijk eten voor de zwijnen. Een groot nadeel van wilde zwijnen is dat zij niet alleen de gewassen opeten, maar ook de hele grond omwroeten. Hierdoor richten zij meer schade aan dan ze aan zouden richten als ze alleen zouden eten.

Verkeer

Net als alle andere grote wilde dieren vormen wilde zwijnen een gevaar voor het verkeer. Zeker op slecht verlichte wegen worden de dieren niet op tijd gezien als zij ’s nachts oversteken. Automobilisten proberen uit te wijken, wat tot ongelukken leidt.

Gevaar

Wilde zwijnen kunnen ook in de natuurgebieden zelf gevaarlijk zijn. Zeker wanneer ze jongen hebben kunnen ze mensen aanvallen. Over het algemeen doen ze niets, zolang je afstand houdt en niet tussen moeder en jong komt. Echter, de jongen zijn erg nieuwsgierig, waardoor ze dit soms moeilijk maken.
© 2010 - 2019 Info_lisa, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wildgerechten in wildseizoen zijn meestal van gefokt wildWildgerechten in wildseizoen zijn meestal van gefokt wildHet is weer herfst. Het seizoen voor het eten van wild. Maar het meeste wild dat we eten is gefokt op wildfarms of -kwek…
Het wrattenzwijn, parel onder de varkensHet wrattenzwijn, parel onder de varkensHet wrattenzwijn is een soort wild, behaard varken met slagtanden. Het wordt soms knobbelzwijn genoemd. Het dier komt vo…
Wild vlees verwijderen, fibroomWild vlees verwijderen, fibroomWild vlees wordt ook wel een fibroom genoemd. Wild vlees kan bij iedereen voorkomen en ontstaat na een verwonding of spo…
Beauty: wild vleesBeauty: wild vleesOver het algemeen is wild vlees ongevaarlijk, toch is het goed het bij de huisarts of huidspecialist te laten controlere…
10 tips voor het bereiden van wildHoewel het bereiden van wild vlees helemaal niet ingewikkeld hoeft te zijn, bestaat vaak de misvatting dat het een hoop…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: PublicDomainPictures, Pixabay
  • www.wikipedia.org
  • www.wildplaza.com
  • www.beesies.nl
  • www.geologievannederland.nl
  • www.rendier.info
  • http://mediatheek.thinkquest.nl
  • Afbeelding bron 1: Marieke Kuijpers, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "Everzwijn of wild zwijn, Sus scrofa"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Paul de Roock, 13-02-2012 16:49 #1
Wij wandelen vaak door de Leuvenumse bossen en zien dan veel sporen van wilde zwijnen, helaas weinig dieren zelf. Maar waar / hoe slaapt een wild zwijn?
Maakt hij een leger (zoals een hert) of een hol, of wat anders? We kunnen deze info middels google nergens vinden, dus graag Uw antwoord; wij hebben geen kinderen die de vraag naar Willem Wever kunnen sturen, als zou het denk ik wel een leuke zijn. Reactie infoteur, 28-06-2012
Zwijnen slapen graag in holen, maar bij gebrek hieraan kruipen ze ook in dichte vegetatie, zoals adelaarsvaren.

Infoteur: Info_lisa
Laatste update: 21-11-2010
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Bronnen en referenties: 8
Reacties: 1
Schrijf mee!