Co-factoren en co-enzymen

Co-factoren en co-enzymen Naast het polypeptide gedeelte hebben veel enzymen ook nog een niet-proteïne component nodig om hun werking te kunnen uitoefenen. Deze component wordt een co-factor of co-enzym genoemd.

Co-enzymen

Co-enzymen voor enzymen kunnen allerlei moleculen zijn. De meest bekende zijn vitamines, maar ook metaal-ionen (dat heet dan een metaalionactivator) of kleine moleculen, zoals zoutzuur, kunnen als co-factor optreden. Het zijn meestal verbindingen die een stof overdraagt aan een substraat. Dergelijke organische verbindingen zijn in vergelijking met het enzym relatief klein.

Werking met substraat

Een co-factor of co-enzym is bepalend voor een enzym of het wel of niet met een substraat kan reageren. Enzymen binden zich aan het substraat (zo heten de om te zetten stof of stoffen). Door die binding ontstaan kleine wijzigingen in de substraatmoleculen, waardoor ze gemakkelijker reageren (splitsen of delen). Het enzym is daarna weer gewoon bruikbaar. Met de co-factor/enzym is de vorm van het eiwit precies goed en kan het enzym het substraat afbreken of vanuit twee stoffen een nieuw substraat vormen.

Eigenschappen co-enzymen

De co-enzymen zijn verbindingen met een relatief laag molecuulgewicht, die gemakkelijk diffunderen door een membraan dat eiwitmoleculen tegenhoudt. Bovendien zijn de co-enzymen bestand tegen verhitting in waterige oplossing, terwijl de eiwitcomponenten dan irreversibel (onomkeerbaar) denatureren.

Vitamines

De in het bijzonder in water oplosbare vitamines zijn meestal voorlopers van co-enzymen. Echter, sommige vitamines kunnen zelf co-enzym zijn. Het co-enzym kan, zoals eerder genoemd, een metaalion zijn dat complex aan het enzym gebonden is. Bij anorganische stoffen wordt eigenlijk de term co-factor gebruikt.

Enkele voorbeelden van enzymen die een metaal-ion nodig hebben:
MetaalEnzym
Natriumsucrose α-D-glucohydrolase
KaliumPyruvate kinase (met Magnesium)
MagnesiumKinases
IJzerCatalase, peroxidase, nitrogenase

Binding co-enzymen

Sommige co-enzymen zitten stevig gebonden aan het enzym zelf. Anderen daarentegen komen vrij voor en kunnen daardoor door verschillende enzymen gebruikt worden. De heemgroep van rode bloedcellen is een bekend voorbeeld van een co-enzym dat stevig aan een enzym vast zit (o.a. aan cytochromen en hemoglobine).
© 2008 - 2021 Victorho, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Werking en functie van enzymenWerking en functie van enzymenBij lage temperaturen, zoals de lichaamstemperatuur, gaan chemische reacties (te) traag. In je lichaam zorgen dan enzyme…
Spijsvertering van eiwit, vet en koolhydratenSpijsvertering van eiwit, vet en koolhydratenSpijsvertering van voedsel gebeurt met de hulp van enzymen. Uit eiwitten worden enzymen gemaakt door het lichaam zelf. E…
Het pepsine-enzymHet pepsine-enzymPepsine, ook wel peptase genoemd, is een enzym dat in de maag eitwitmoleculen splitst. Naast het pepsine-enzym zijn er n…

Poep is altijd hip!Poep is altijd hip!Drollen en keutels, je hebt ze in alle soorten en maten. Van microscopisch kleine uitwerpselen, tot aan reusachtige berg…
Kattengedrag: alleen goed opgevoede kittens!Ze ogen zo lief en knuffelen maar soms lijken ze al snel kleine verwende krengetjes. Ze gaan overal waar het niet mag, z…
Bronnen en referenties
  • http://www.homepages.hetnet.nl/~b1beukema/enzymen.doc
  • Nectar vwo bovenbouw, 2e fase.
Victorho (163 artikelen)
Laatste update: 11-07-2012
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Biologie
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.