Mutaties in onze genen: DNA verandering

Mutaties in onze genen: DNA verandering Ons DNA is voortdurend onderhevig aan allerlei factoren van buitenaf. Af en toe gaat er wat fout in de DNA-structuur, er verandert wat. Een verandering in onze genen wordt een mutatie genoemd. In tegenstelling tot wat velen denken, hoeft een mutatie niet altijd negatief te zijn. Ze kunnen ook neutrale of juist positieve gevolgen hebben voor ons functioneren. Het grootste gedeelte van ons DNA (het zogenaamde junk-DNA) codeert tevens niet voor genen, waardoor een mutatie geen schade kan veroorzaken.

Mutatie en puntmutatie: verandering DNA

Onze genen zijn erg belangrijk voor ons. Want veranderingen in ons DNA kunnen er voor zorgen dat er veranderde eiwitten ontstaan. Eiwitten zijn erg belangrijk, want die bepalen onze eigenschappen.

Dus een verandering in een gen wordt een mutatie genoemd. De meest voorkomende hiervan zijn de puntmutaties. Bij dit type mutatie treedt er slechts 1 base-verandering op. Laat me dit uitleggen: DNA bestaat uit 4 verschillende stikstofbasen (de afkortingen hiervan zijn A, T, C en G). Een combinatie van drie van dergelijke basen wordt een triplet of codon genoemd. Dit codon zorgt in de verdere eiwitsynthese een herkenningspunt voor een aminozuur. Een keten aminozuren vormen samen weer een eiwit.

Dus als er 1 base in een codon verandert kan die coderen voor een ander aminozuur, waardoor het eiwit mogelijk niet meer goed werkt. Een aantal veranderingen in genen uitgelegd:

Typen mutaties in genen

Je kunt vier typen puntmutaties onderscheiden in genen. Bekijk eerst het oorspronkelijke gen (het zogenaamde wilde-type):
  • - C - G - A - C - T - G - T - A - C - G -
  • - G - C - T - G - A - C - A - T - G - C -

Substitutie mutatie

Een type puntmutatie is de substitutie. Hierbij wordt 1 base vervangen door een andere.
  • - C - T - A - C - T - G - T - A - C - G -
  • - G - A - T - G - A - C - A - T - G - C -

Insertie mutatie

Een type puntmutatie is de insertie dat toevoeging betekent. Een extra base wordt toegevoegd.
  • - C - G - T - A - C - T - G - T - A - C - G -
  • - G - C - A - T - G - A - C - A - T - G - C -

Deletie mutatie

Een type puntmutatie is de deletie. Bij dit type is er sprake van deletie van een basenpaar, oftewel het wegvallen daarvan.
  • - C - G - * - C - T - G - T - A - C - G -
  • - G - C - * - G - A - C - A - T - G - C -

Nonsense-mutatie

Hierbij onstaat er een mutatie in een codon dat er voor zorgt dat het codon verandert in een stop-codon. Een stop-codon is een codon dat er voor zorgt dat de eiwitsynthese stopt. Een gevolg van deze mutatie kan dan zijn dat je een tekort eiwit krijgt (vaak dus niet-functioneel).
  • - C - G - A - C - T - G - A - A - C - G -
  • - G - C - T - G - A - C - T - T - G - C -

Codon - A - C - T - is het stopcodon voor de verdere eiwitsynthese.
© 2008 - 2021 Victorho, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Mutaties in het DNA; verandering van het erfelijk materiaalMutaties in het erfelijk materiaal kunnen ernstige ziekten veroorzaken. Slechts een kleine verandering van het DNA kan e…
Oncogen, abnormaal DNA-deelOncogen, abnormaal DNA-deelDat kanker een ernstige ziekte is, weten we allemaal. Het veroorzaakt naast hart-en vaatziekten jaarlijks veel doden. Er…
DNA, hoe werkt dat?DNA, hoe werkt dat?Er zijn ontzettend veel manieren om ziek te worden. Vrijwel iedereen kent het bestaan van virussen en bacteriën die ziek…
Mutaties: een verandering in genotype van de celMutatie is een plotselinge verandering in het genotype van een cel. Mutaties kunnen grootse uitwerking hebben als ze opt…

Genomics: studie van het genoomGenomics: studie van het genoomOnze genen staan al decennia achtereen in de belangstelling. Want dit erfelijke materiaal bepaalt in feite wie en wat we…
Micro-organismen in verschillende kringlopenMicro-organismen in verschillende kringlopenLekker hè, een wijntje? Wat fijn dat we micro-organismen hebben die voor de alcohol zorgen! Maar er zijn nog veel meer m…
Bronnen en referenties
  • Dictaat ACTA afdeling Biochemie, ACTA Amsterdam.
Victorho (163 artikelen)
Laatste update: 30-01-2016
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Biologie
Bronnen en referenties: 1
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.