Zwarte nachtschade

Solanum nigrum is een veel voorkomend onkruid in groententuinen, meestal wordt het niet hoger dan een 30cm maar hier in mijn woonplaats langs de wegkanten vind ik exemplaren die wel een meter hoog en breed worden. De plant hoort bij de fameuze familie van de aardappel waar ook de zeer giftige en hallucinerende Wolfskers bij hoort. Zwart glimmende, verleidelijke bessen hebben zowel de Wolfskers als de Zwarte nachtschade gemeen. De bessen van deze laatste worden in sommige landen als lekkernij gegeten en in andere landen als giftig beschouwd. Vroeger werden ze bij ons ook heksenerwten genoemd, mogelijk om kinderen af te schrikken of zouden ze hallucinerende eigenschappen bezitten? De goed rijpe bessen zijn niet giftig, het zijn de groene, onrijpe bessen en de bladeren die het giftige solasodine bevat. Het gehele kruid mits goed gedoseerd heeft een pijnstillende en kalmerende werking. Vroeger werd het loof in het bed van kinderen gelegd om het inslapen te bevorderen. Niet direct een aanrader in onze tijd.

Dodonaeus over Nascaye

Dodonaeus in 1554 noemt het Nascaye en adviseert het groen vooral voor uitwendig gebruik als verkoelend, waarschijnlijk ontstekingwerend compres op abcessen en gezwellen, maar ook het sap tegen oorpijn en tegen overvloedige mentruatiebloedingen.

Die gruene bladeren van Nascaye ghestooten ende met meel van gersten mout vermenght sijn seer goet gheleyt op dat wildt vier ende voorts etende quade sweeringhen ende op alle verhittinghen. Tot den selven dient oock een salfken van dat sap van Nascaye met olie van Roosen/ ceruyse ende schuym van silver ghemaeckt.

Die bladeren alleen ghewreven versueten die pijne van den hoofde/ daer op gheleyt/ ende sijn goet voor die verhitte maghe/ ende tot alle heete ghebreken van den ooghen/ ooren/ lever/ milte ende blase om van buyten daer op te legghen.

Die bladeren van Nascaye met sout gemengt doen sceyden ende verteeren die gheswillen ende apostumatien die achter ende by die ooren groeyen daer op gelijck een plaester geleyt.

Tsap van Nascaye met dat wit van een eye es goet gheleyt opt voorhooft tseghen die verhittinghe roodicheyt vloet ende alle heete ghebreken van den ooghen.

Tsap van Nascaye in die ooren ghedruypt versuet die pijne van den ooren/ ende met cattoen ghelijck een pessus van onder in die moeder gheset stoppet die overvloedighe vloet ende natuerlijcke cranckheyt van den vrouwen.

Hildegard over Nachtschade

De abdis Hildegard von Bingen schrijft in Physica CXXI over Zwarte nachtschade:
Iemand met pijn in zijn hartstreek of waarvan het hart niet sterk is moet de plant koken in water. Na uitpersen moet hij de nachtschade warm op het hart plaatsen en hij zal zich beter voelen. Wanneer iemand tandpijn heeft moet hij nachtschade in water warmen, wanneer hij 's avonds naar bed gaat dat in de mond nemen daar waar de pijn zit en deze zal verdwijnen. Indien iemands voet is opgezwollen moet hij nachtschade in warm water aanbrengen op de voet. De zwelling zal dan afnemen. Iemand met pijn in het merg van zijn been moet nacht­schade koken, het warm op het been aanbrengen en met een doek afdek­ken, waarop genezing volgt.

Bij Mrs Greave In Bohemia the leaves are placed in the cradles of infants to promote sleep. In the islands of Bourbon and Mauritius, the leaves are eaten in place of spinach: and the fruit is said to be eaten without inconvenience by soldiers stationed in British Kaffraria. (Lindley's Treasury of Botany.)

De groene plant heeft zeker ook medicinale kwaliteiten en de bessen zouden goed als voeding gebruikt kunnen worden. Een studie over het ontwikkelen van nieuwe groenten en of fruitgewassen besteed een heel boekwerk aan deze Zwarte nachtschade. Het probleem is mogelijk een goede selectie te maken om de smaak te verbeteren en mogelijke gifigheid te verwijderen, maar die problemen gelden of golden voor alle groente en fruit, denk maar aan de giftigheid van enkele naaste familieleden zoals aardappel en tomaat.

Namen

• Bij Dodoens: Morella, Morelle, Nachtscade, Nachtschadt, Nascaye, Solanum, Solanum hortense, Solatrum, Uva lupina, Uva vulpis
• Engels: Black nightshade, annual nightshade, common nightshade, garden
• nightshade, Petit Morel, wonderberry, sunberry, garden huckleberry, Hound's berry
• Frans: Morelle noir, herbea calalou, creve-chien
• Duits: Schwarzer Nachtschatten
• Italiaans: Ballerina, erba morella, solano nero