Vossen in de stad, wat nu?

Steeds vaker komt het voor dat vossen in steden gesignaleerd worden. In grote en kleine steden. De vossen worden voornamelijk in de schemering en ’s nachts gesignaleerd, terwijl ze op zoek gaan naar muizen of ratten en naar lekkere hapjes die door mensen worden achtergelaten in de vorm van afval. De wilde verhalen die over vossen de ronde doen, bijvoorbeeld dat ze ziektes overbrengen, mag u gelukkig met een stevig korreltje zout nemen. Over vossen wordt wel beweerd dat ze hondsdolheid of parasieten kunnen overbrengen op mensen, via het speeksel of door een beet. Het is waar dat een vos of een hond hondsdolheid kan oplopen en als u dan gebeten zou worden door een besmette vos of hond, loopt u risico op de ziekte. Ook (onder andere) konijnen kunnen hondsdolheid overbrengen. Gelukkig komt de ziekte maar zelden voor en het is heel zeldzaam dat mensen door vossen gebeten worden. Persoonlijk ken ik bijvoorbeeld niemand die ooit door een vos gebeten is. In Nederland komt hondsdolheid momenteel niet meer voor. In het centrum van Brussel lopen zelfs al twintig jaar vossen in de stad rond. Als er wel eens een vos dood gevonden is, of als er een vos gewond wordt binnengebracht bij een dierenopvang, dan blijkt uit onderzoek dat er nooit een besmet geval met hondsdolheid werd geconstateerd, aldus de directeur van de Franstalige afdeling van de Vogelbescherming. Vossen zijn dieren die liever uit de buurt van mensen blijven. Daarom lopen ze liever letterlijk een straatje om als ze een mens tegenkomen. U moet ze natuurlijk geen kip gaan voeren of met voedsel naar u toe lokken, dan kunnen ze aan mensen wennen. Ze zullen u dan zelfs aardig gaan vinden en graag naar de voederplaats terugkomen. Maar zelfs dan hoort men zelden of nooit dat mensen gebeten worden. Een vos zal pas bijten als hij zich bedreigd voelt en hij niet kan vluchten. In de steden wonen meer dieren dan alleen vossen. Ratten, muizen, woelmuizen, mollen, meeuwen, spreeuwen, kauwen, kraaien, honden, wilde katten, insecten, enzovoorts… Hoewel steden plaatsen zijn waar vooral veel mensen wonen, is de natuur altijd al een onderdeel van steden en dorpen geweest. Vossen in de stad zijn dus helemaal niet ondenkbaar.

Vossen, waarom trekken ze naar de stad?

Vossen zoeken in de stad naar voedsel. Als er geen territorium meer beschikbaar is, krijgen ze vanzelf minder jongen dus de vossenpopulatie is op een bepaalt moment stabiel en neemt niet toe. Het is dus niet zo dat hun aantal explosief zal toenemen. Er is een natuurlijke vorm van anticonceptie onder vossen. Als er geen territorium voor hen beschikbaar is, worden er vanzelf minder jongen geboren. In de steden maken ze holletjes in parken, langs duinranden, soms in tuinen en langs treinsporen, waar de grond zacht genoeg is om een hol in te maken. Ze vangen ratten, muizen, woelratten, wormen, insecten...

Vossen, waar komt hun slechte naam vandaan?

De vos is nooit populair geweest bij boeren en jagers. Van oudsher is de vos net als de kat en de hond, zelf ook een jager en de vos lust ook wel een kippetje of een fazantje. Kippen lopen allang niet meer vrij rond op boerenerven en kippenroof door een vos is eenvoudig te voorkomen door een afscherming. Fazanten vind je ook niet genoeg meer in het wild, daarom zetten jachtverenigingen in september/oktober fazanten uit om bij wijze van ontspanning, de uitgezette fazanten dood te schieten. Het bevalt jagers helemaal niks dat vossen soms een uitgezet fazantje voor de neus van de jagers wegkapen. De vos moet daarom ook maar dood. Dan heeft de jager nog meer te doden en dus meer plezier in zijn hobby.

Er zijn meer dieren die niet geliefd zijn bij mensen zoals bijvoorbeeld bepaalde vogels die van fruit gewas of granen eten, denk hierbij bijvoorbeeld aan kauwen en andere vogels die graag fruit en granen eten. Boeren zijn die 'lastige' dieren vaak ook liever kwijt dan rijk. Sinds 1994 is het aantal vossen in Nederland echter niet groter geworden en zolang vossen geen aantoonbare schade aanrichten, stelt de wet gelukkig dat ze ook niet mogen worden afgeschoten. Vossen vallen overigens geen schapen aan. Schapen zijn als prooi veel te groot. Ze eten wel van een schaap wat reeds dood is. U mag er vanuit gaan dat een vos dezelfde prooien heeft als honden. Het verschil is alleen dat vossen in de natuur leven en honden aan de lijn lopen. Een lam kunnen ze dus wel aanvallen, hoewel ook dat niet al te vaal voorkomt. Een kat die ziek is of mank, kan ook door een vos of hond worden aangevallen, maar ook dit zal u zelden horen. Verkeer is een veel groter gevaar voor katten op straat, dan vossen of honden.

Vossen overlast

Mocht u berichten horen over ‘vossen overlast’, kijk dan even of het jachtseizoen misschien op het punt staat te beginnen. Ieder jaar verspreiden jagers namelijk weer opnieuw negatieve berichten over vossen, vlak voordat het jachtseizoen op fazanten in oktober wordt opent. Men zoekt ieder jaar weer naar een excuus om de vossen af te mogen schieten voordat de fazanten worden uitgezet. In 2009 wordt bijvoorbeeld beweerd dat meeuwen van het strand naar de stad worden gedreven door vossen. De vossenpopulatie is echter helemaal niet toegenomen dus waarom zouden er ineens meer meeuwen van het strand verdreven worden door vossen? Meeuwen zijn altijd een onderdeel geweest van steden, net als duiven, kauwen, mussen en andere vogels. Ze komen naar de stad omdat er zoveel mensen zijn. Mensen laten namelijk overal etensresten achter. Andere berichten melden bovendien dat vossen ook meeuwen eten. Is er dus werkelijk overlast van meeuwen in de stad dan zou de vos dus juist een welkome natuurlijke verjager van meeuwen kunnen zijn. Bovendien stelt Staatsbosbeheer dat meeuwen helemaal niet uit de steden zullen wegtrekken als de vossen dood zijn. Meeuwen zullen naar de steden blijven trekken zolang mensen etensresten laten rondslingeren.

Vossen in IJmuiden

IJmuiden ligt aan de kust en heeft duinen waar vossen leven. Het is een natuurlijke leefomgeving voor vossen. Enkele vossen worden 's nachts regelmatig in de stad gesignaleerd maar hebben daar nog nooit voor overlast gezorgd. Op het strand klaagt men echter wel over de vossen. Op het strand staan namelijk strandhuisjes. Een aantal vossen werd een tijdlang actief gevoerd door de bewoners van de strandhuisjes. Men had plezier in de mooie rode dieren. Sinds die tijd komen ze echter regelmatig terug om te kijken of er nog wat te eten is. Er staan vanaf april tot en met september, honderden huisjes op het strand. Het gaat slechts om een paar vossen, die niet of nauwelijks in populatie toenemen. Meestal heeft men het over drie tot vijf vossen die al jarenlang, als het donker is, op verschillende plaatsen op zoek gaan naar afval van mensen. Soms nemen ze ook wel eens een schoen mee, als er per ongeluk eentje buiten ligt. De verenigingen hebben een verbod om de vossen te voeren ingesteld. Dit gaat al jaren goed. Toch las ik onlangs dat een jachtopziener die een huisje op het strand heeft momenteel van de gemeente Velsen mag uitzoeken of er niet te veel vossen per vierkante meter in de duinen leven. Aan de hand van de uitkomst zal worden bepaald of de vossen worden afgeschoten of verplaatst.

Vreemd, want de vossen doen niemand kwaad en nemen niet in aantal toe. Ze bijten niemand en ze hebben nog nooit een ziekte op de strandbewoners overgebracht. Blijkbaar is het zo dat alle dieren plaats moeten maken voor het plezier van mensen, en mensen leven overal, zelfs op het strand.