InfoNu.nl > Dier en Natuur > Natuur > Tijd en Seizoenen (jaargetijden)

Tijd en Seizoenen (jaargetijden)

Tijd en Seizoenen (jaargetijden) Tijd en Seizoenen. Waarom hebben we elk jaar seizoenen? Waarom wisselen jaargetijden? Waar gaat de ene dag plotseling over in een andere dag? Wat houdt equinox en solstitium (zonnewende) precies in?. Wat is gelijk bij een equinox en ongelijk bij een solstitium? Kan eenzelfde dag zowel de langste als het kortste van het jaar zijn. Boeiende wetenschappelijke weetjes, in de vorm van vragen en antwoorden over tijd, jaargetijden c.q. seizoenen, worden duidelijk en helder beantwoordt in dit artikel.

Weetjes over tijd en seizoenen


Waarom hebben we elk jaar seizoenen?

In het overgrote gedeelte van de wereld telt elk jaar vier seizoenen. De seizoenen ontstaan doordat de om haar as draaiende aarde tijdens haar omloop om de zon schuin staat c.q. de aardas schuin op de omloopbaan staat. Op plaatsen waar het zomer is, staat de aarde schuin in de richting van de zon en is het warm. In de winter staat de aarde scheef van de zon afgekeerd en wordt het kouder.

Tussen de keerkringen is de schuine stand echter gering en wezenlijke seizoenen zijn daar ook eigenlijk niet; het is daar het hele jaar door warm. De ene keerkring -de Kreeftskeerkring- is op noorderbreedte (23½°), de andere -de Steenbokskeerkring- op zuiderbreedte (23½°). Het gebied dat tussen beide keerkringen ligt, wordt de tropen genoemd.

Waar gaat de ene dag plotseling over in een andere dag?

Er zijn plaatsen op aarde, waar het plotseling 'morgen of gisteren' wordt, als je over een denkbeeldige lijn heengaat. De lijn die door deze plaatsen heengaat, is te zien op kaarten en wordt internationale datumgrens genoemd. Deze loopt over de Stille of Grote Oceaan van noord naar zuid. Aan de oostkant van deze datumgrens is de tijd altijd 24 uur achter ten opzichte van de tijd aan de westkant. Wanneer je dus per schip of vliegtuig die lijn kruist, is het opeens ofwel een dag later ofwel een dag vroeger.

Wat is gelijk bij een equinox en ongelijk bij een solstitium?

Het antwoord op de vraag is: nacht en dag. Equinoxen en Solstitiums zijn bepaalde dagen c.q. momenten van het jaar. Hieronder worden de begrippen Equinox en Solstitium (zonnewende) eerst nader besproken.

Equinox

  • Een ander woord voor equinox is dag- en nachtevening; in het Latijn gelijke nacht. Er vindt op aarde tweemaal per jaar een equinox plaats. Deze data vallen op het noordelijk halfrond samen met de lente en de herfst c.q. data waarin dag en nacht precies even lang zijn, namelijk elk 12 uur
  • De lente-equinox (evening = vereffening, gelijkmaking) is op of omstreeks 21 maart
  • De herfstequinox op of omstreeks 22 september
  • Het is het tijdstip waarop de zon loodrecht boven de evenaar staat.

Op het zuidelijk halfrond is dit andersom en betekent de equinox van maart juist het begin van de herfst en die van september het begin van de lente.

Solstitium

  • Een ander woord voor het Latijnse solstitium is zonnewende (soms ook zonnestilstand genoemd). Dit zijn data c.q. momenten waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke of zuidelijke positie bereikt. Of anders geformuleerd, het zijn de momenten (data) in de zomer of winter wanneer respectievelijk de dag of nacht het langste en nacht of dag het kortste is
  • De zonnewende op het noordelijk halfrond op de langste dag (in de zomer) wordt wel de zomerwende of midzomer genoemd, hetgeen het begin van de zomer inluidt op of rond 21 juni (soms 20 juni)
  • De zonnewende die op de kortste dag (in de winter) plaatsvindt, wordt ook wel de winterwende of midwinter genoemd, hetgeen het begin van de winter inluidt op of rond 21 december (soms 22 december).

Samenvattend wordt zomerwende, midzomer of zomersolstitium genoemd en winterwende, midwinter of wintersolstitium.

De zomerwende of midzomer speelt een belangrijke rol in de Wicca religie (natuurreligie, heksen') en hun religieuze rituelen. Op de dag van het zomersolstitium (21 juni) wordt het Lithafeest gevierd.

Kan eenzelfde dag zowel de langste als het kortste van het jaar zijn?

Op of omstreeks 21 juni hebben we op het noordelijk halfrond de langste dag en dus de kortste nacht. Echter diezelfde dag is het op het zuidelijk halfrond precies andersom, namelijk de kortste dag en de langste nacht. Dit komt omdat het dan op het noordelijk halfrond midzomer is en op het zuidelijk halfrond midwinter.

De zomerwende op het noordelijk halfrond valt samen met de winterwende op het zuidelijk halfrond, en vice versa.
Op of omstreeks 22 december heeft het noordelijk halfrond zijn kortste dag en langste nacht en op het zuidelijk halfrond (waar het midzomer is) is de dag het langst en de nacht het kortst.

Indien je precies tussen deze twee in zou staan op de evenaar, tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond, dan zou je ervaren dat elke dag er 12 uur licht en 12 uur donker heeft. Elke dag zou zowel de langste als de kortste zijn het hele jaar door. Dus om de vraag te beantwoorden: Ja, dat kan!

Lees verder

© 2007 - 2017 Sila, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Astronomische en meteorologische seizoenen / jaargetijdenAstronomische en meteorologische seizoenen / jaargetijdenDe lente, zomer, herfst en winter. Dit zijn de seizoenen, ook wel jaargetijden die wij over het algemeen hanteren. Het b…
Midzomer en midwinter: het feest van de zonnewendeMidzomer en midwinter: het feest van de zonnewendeAl in de prehistorie konden mensen de dag van midzomer en midwinter bepalen. Zij hadden geen klokken en kalenders nodig,…
Waarom zijn er seizoenenWaarom zijn er seizoenenDe vier seizoenen lente, zomer, herfst en winter hebben niet altijd bestaan. Ze zijn ontstaan doordat men het makkelijke…
Voortekens & Voorspellen - Geluk FeestmaalVoortekens & Voorspellen - Geluk FeestmaalVoorspellen Voortekens Feestmaal. Geluksmuntjes in een Kerstpudding (Christmas Pudding), Driekoningen Koek of Midzomerda…
Seizoenen: betekenis, data en halfrondeSeizoenen: betekenis, data en halfrondeVier keer per jaar wisselen wij in Nederland van seizoen. In de lente komt de wereld tot leven, in de zomer is het warm,…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipart-Vectors, Pixabay
  • Blooming, W.A. Science and scientific facts. London: Kingfisher Books Limited

Reageer op het artikel "Tijd en Seizoenen (jaargetijden)"

De infoteur van dit artikel heeft aangegeven wegens omstandigheden moeilijk of niet te kunnen reageren.
Reageren op het artikel of reageren op reacties blijft mogelijk, maar antwoord van de infoteur zal mogelijk uitblijven.

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Franet (infoteur), 08-01-2011 15:48 #1
Het is een wonderlijk iets dat we seizoenen hebben. Als we als startpunt nemen de kortste dag (21 december), dan zie we dat de natuur er doods bij ligt, en alles met een grauwe deken is overdekt. Maar dan, 2 maanden later, zijn de dagen alweer zoveel langer geworden en krijg je meer levenslust. Nog een maand later zijn dag en nacht even lang geworden, en is de winter geheel verleden tijd geworden. Nu begint de natuur te ontwaken uit zijn winterslaap: het gras komt op, de knoppen komen aan de bomen en de krokussen en narcissen kleuren de natuur op een niet mis te verstane wijze. In de tweede helft van april kondigen de eerste warme dagen zich aan. Eind mei zitten de bomen vol blad en bloesems en het is een en al kleurenpracht in de natuur. Dan barst de zomer los en probeert iedereen zo veel mogelijk buiten te zijn, wat blijkt uit het feit dat de terrasjes allemaal goed bezet zijn en al het tuinmeubilair tevoorschijn is gehaald. Als dan ongeveer half september de zomer voorbij is, breekt er een tijd van bezinning aan. Drie maanden lang hebben we de tijd om te overdenken of we het afgelopen jaar zinvol bezig zijn geweest in ons leven, of we vrucht hebben gedragen. En dan is het weer 21 december, de kortste dag, en kan de cyclus opnieuw beginnen.

Infoteur: Sila
Gepubliceerd: 08-09-2007
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Natuur
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 1
Schrijf mee!