Kalebas en fleskalebas, van servies tot medicijn

Kalebas en fleskalebas, van servies tot medicijn Zowel de fleskalebas als de gewone kalebas worden gebruikt om allerlei huishoudelijke voorwerpen van te maken. De bittere kalebas is oneetbaar maar wordt wel als basis voor enkele medicijnen gebruikt. De eetbare kalebas wordt veel in de Zuidoost-Aziatische keuken gebruikt. Kalebas behoort tot de meest multifunctionele vruchten op de planeet aarde. Let op! Dit artikel is geschreven vanuit de persoonlijke visie van de auteur en bevat mogelijk informatie die niet wetenschappelijk onderbouwd is en/of aansluit bij de algemene zienswijze.

Inhoud:


Gebruikstoepassingen kalebas

De Kalabas is een veelgebruikte vrucht in Afrika, Nieuw Guinea en Zuid-Amerika. Omdat de vrucht groeit in een mooie ronde vorm worden er veel gebruiksvoorwerpen van gemaakt. Ze maken er een drinkkruik, lepel, bord, schaaltje, kom, drinkbeker, doosjes, voedselbewaardozen, spintol, tabakspijp, hoed ter bescherming tegen de zon, soms zelfs als bromfietshelm, waterschep om het lichaam te reinigen en muziekinstrumenten van. Tegenwoordig worden er allerlei decoratieve objecten gemaakt van kalebas zoals vogelhuisjes, lampen en windklokken. In armoedige tijden of voordat contact met westerlingen was gemaakt, hadden veel volkeren ter wereld servies van kalebas. Jagers op watervogels in tropische gebieden gebruiken soms een helm van kalebas om onopgemerkt dichtbij een watervogel te komen zodat ze deze konden vangen. De Papua´s in Nieuw Guinea maken van kalebas peniskokers. De kalebassoort die daar groeit is minder rond en heeft meer een kokervorm maar hij wordt ook bij gevormd door er stenen aan te hangen tijdens de groei.

Naamgeving kalebas

De botanische naam van de Surinaamse variëteit is Crescentia Cujete maar er zijn veel meer soorten. Ze vallen allemaal onder de botanische familie genaamd cucurbita. Meestal wordt de fleskalebas bedoeld met de soort Lagenaria siceraria. Overigens zijn pompoenen en courgettes eveneens familie van de kalebas; deze groenten worden door velen zelfs als kalebassoort gezien. Ook de sierpompoen is familie van cucurbita. Kalebas komt van het Perzische woord kharabuz. De kalebas heet geen kalebas omdat hij een kale bast heeft, mochten er mensen zijn die dat dachten.

Fleskalebas

Naast de kalebas is er een speciale soort; de fleskalebas. Deze groeit een beetje anders. Hij groeit als het ware aan een tuitje, een langgerekte flessehals. Hij ziet eruit zoals sommige flessen eruit zien met een bol reservoir en een lange hals. Deze fleskalebas wordt bij uitstek gebruikt om dranken in te bewaren. Het water blijft langer koel in een fleskalebas dan in modern glaswerk of plastic kruikjes.

Bewerking kalebas

Kalebas is een vrucht die je kan laten groeien in de vorm die je zelf wenst. Wanneer je er een steen aan hangt zul je een lange kokervorm verkrijgen. Door een touw te spannen rond de hals groeit hij iets krommer. Wanneer de kalebas gedroogd is kun je er eenvoudig een schaal van maken, desgewenst met deksel. De kalabas zelf kan worden ingekerfd zodat je er versieringen op kan aanbrengen.

Creatievelingen maken van kalebas een lamp die allerlei mooie lichtpatronen op de muur projecteert.

Voedzaamheid kalebas

Er zijn tientallen soorten kalebas. Sommige soorten kunnen gegeten worden en andere niet. In China en India worden vooral groentengerechten van kalebas gemaakt. De bittere soorten zijn vrij oneetbaar alhoewel lokale bevolking soms de zaden eet. In eetbare kalebas zit redelijk veel vitamine C, proteïnen, calcium, ijzer, kalium, natrium en vetten. Het wordt beschouwd als een gezonde vrucht.

Medicinale eigenschappen kalebas

In Suriname wordt de Crescentia Cujete kalebassoort gebruikt om zijn geneeskracht. Deze kalebas is bitter en bevat teveel blauwzuur om gegeten te worden. Toch wordt het soms gegeten door mensen die denken dat ze iets giftigs hebben gegeten; het is namelijk een braakmiddel. Daarnaast wordt het gebruikt als laxeermiddel om koorts uit te drijven. Volgens sommige bronnen werkt dat effectief. De grijzige pulp wordt in de traditionele volksgeneeskunde van Suriname gebruikt bij wonden, eczeem, huidschimmels, tropische huidzweren en schurft. In al deze gevallen wordt het op de huid aangebracht. Javaanse kinderen met epilepsie en stuipen worden ingesmeerd met kalebaspulp.

Kalebas tegen de hoest

In diverse gebieden in de wereld wordt de kalebasvrucht bereid als hoestdrank; ook de giftige bittere variant wordt hiervoor gebruikt. Het giftige cyanide vervliegt tijdens het langdurige kookproces. In Suriname wordt kalebas samen met suiker, honing, nootmuskaat, steranijs en muntolie tot een hoestsiroop gekookt die wordt ingezet tijdens verkoudheid, astma, bronchitis en longontsteking.
© 2013 - 2022 Tom008, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Kalebassen, veelvormig en nuttigKalebassen, veelvormig en nuttigFleskalebas (Lagenaria siceraria) is een van de eerste gewassen die op aarde door de mens in cultuur is gebracht. Bijzon…
De geneeskracht van fleskalebas of laukiLauki is een grote groente die wel een kilo zwaar kan worden. Hij lijkt van binnen op een courgette. Het is familie van…
Pompoen en de prostaatPompoen en de prostaatDe Pompoenfamilie met zijn meer dan 900 soorten en zijn immense veelvormigheid is voor mij een mooi voorbeeld van samenw…
Lekker en gezond fruit: de PassievruchtLekker en gezond fruit: de PassievruchtDe passievrucht is voor ons Nederlanders een exotische vrucht, maar wel eentje waar het de moeite van waard is om mee ke…

Soundscape en verlangen naar alleen natuurgeluidenVoor de term soundscape bestaat eigenlijk geen duidelijke vertaling in één woord. Met soundscape wordt meestal het totaa…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: LoggaWiggler, Pixabay
  • Boek: Medicinale en rituele planten van suriname, Tinde van Andel en Sofie Ruysschaert
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Calabash
  • http://www.fruitsinfo.com/calabash-tree-tropical-fruits.php
  • http://www.etymonline.com/index.php?term=calabash
  • Foto´s: Tom008
Tom008 (1.183 artikelen)
Gepubliceerd: 20-03-2013
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 6
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.