Oogaandoeningen bij honden en katten

Honden en katten hebben een derde ooglid. Dit wordt knipvlies genoemd en biedt een extra bescherming tegen verwonding van de ogen. Ondanks deze bescherming komen er vrij regelmatig wondjes aan de ogen voor. Wanneer dit knipvlies niet open gaat of snel weer over het oog schuift, is dat een teken dat het dier zich niet lekker voelt.

Bindvliesontsteking

Over het oog ligt een soort van transparant velletje. Dit is het bindvlies of conjunctivita. Een van de meest voorkomende oogaandoeningen bij dieren is bindvliesontsteking of conjunctivitis. Het wit van het oog is rood, jeukt en traant. Er kan eveneens lichtschuwheid optreden. Door de jeuk kan het dier veelvuldig met het hoofd over de grond of langs voorwerpen strijken of met de voorpoten langs de ogen wrijven. Bindvlesontsteking kan onder andere ontstaan door tocht of kou op het oog. Ook vreemde voorwerpen, zoals graszaadjes of een klein insect, kunnen de oorzaak zijn en dienen dan uiteraard onmiddelijk verwijderd te worden.

Constateer je een tranenvloed zonder dat er sprake is van een conjunctivitis, neem dan het voederschema eens door. Landurige tranenvloed die gepaard gaat met haaruitval wijst er in veel gevallen op dat de kwaliteit van het voer flink te wensen over laat. Het dier maakt dan gebruik van zijn tranen om allerlei schadelijke stoffen uit te scheiden. Een andere mogelijkheid is, dat er elders in het lichaam een haardinfectie heerst. Bijvoorbeeld in de kaak of aan het gebit.

Hoornvliesontsteking

Een oppervlakkige hoornvliesontsteking (keratitis) kan veroorzaakt worden door beschadiging van het hoornvlies door scherpe voorwerpen, zoals takjes, doorntjes en nagels maar ook een fikse bindvliesontsteking, een tekort aan vitamine A of een herpesinfectie kan de boosdoener zijn. Het hoornvlies is dan blauwwit van kleur en troebel. Er kunnen ook zweertjes op het hoornvlies ontstaan. Zijn beide ogen aangedaan, dan zal het dier praktisch niets kunnen zien en een kat zal zich in dit geval niet of niet goed laten onderzoeken en steeds in een donkere hoek blijven zitte als dat mogelijk is. Een dierenarts kan gebruikmaken van speciale kleurstoffen om het hoornvlies te kleuren en op die manier een afwijkingervan vast te stellen. Of het dier wordt lokaal of gheel verdoofd om het oog goed te kunnen onderzoeken.

Blauw hoornvlies

Het komt regelmatig voor dat het hoornvlies van honden een blauwe verkleuring laten zien. Deze ontstaat als bijwerking van inenting tegen leverontsteking (hepatitis).

Tekort aan traanvocht

Er zijn dieren die te weinig of zelfs helemaal geen traanvocht produceren. Dit is een bedreiging voor de ogen en er dient onmiddelijk gebruik te worden gemaakt van kunsttranen om uitdroging van de ogen te voorkomen. Men gebruikt onder andere pilocarpine oogdruppels om de traanproductie weer te stimuleren. Verder kan een reguliere behandeling bestaan uit het operatief verleggen van een afvoerbuis van de oorspeekselklier, waardoor het oog vochtig wordt gehouden door speeksel. De nadelen hiervan zijn dat er kalk op het hoornvlies kan neerslaan en het dier gaat 'huilen'(tranen) wanneer hij iets lekkers ruikt.

Ontstoken ooglidrandkliertjes

In de randen van de oogleden zitten vele verschillende kliertjes die gewoonlijk niet met het blote oog waar te nemen zijn. Wanneer een kliertje vol raakt of gaat ontsteken, zwelt het op en wordt zichtaar als een bobbeltje op de ooglidrand. Het betreft meestal een knobbeltje dat geen pijn geeft en een talgachtige substantie bevat. Men noemt dit ook wel een hagelkorrel of chalazion. Minder vaak is er sprake van een ontsteking die zich tt een abces ontwikkelt en bekend staat als strontje of hordeolum. Deze kan wel pijn veroorzaken en dient behandeld te worden.

Ooglidwratten

Er kunnen wratjes op de ooglidrand voorkomen die het hoornvlies irriteren en kunnen bloeden. Zo'n wratje ontstaat door een chronische ontsteking van een kliertje in de ooglidrand. In praktisch alle gevallen kan er onder plaatselijke verdoving een operatieve ingreep plaatsvinden, waarbij het wratje verwijderd wordt. Deze simpele ingreep is niet mogelijk wanneer er sprake is van grote wratten of van meerdere wratten. Bovendien wordt er niet mee voorkomen dat er zich nieuwe wratjes gaan vormen.

Entropion

Bij deze aandoening krullen de oogleden naar binnen, waardoor de haartjes het hoornvlies irriteren. Deze aandoening kan erfelijk zijn e valt nogal eens waar te nemen bij honden met een sterk geplooide neusrug, zoals de Pekinees. Het ooglid zal operatief gecorrigeerd dienen te worden.

Ectropion

Bij deze aandoening krullen de oogleden naar buiten, waardoor het hoornvlies belaagd kan worden door stof, bacteriën en dergelijke. Ectropion komt regelmatig voor bij hondenrassen waarbi een 'haw'(ectropion van het onderste ooglid) is toegestaan, zoals bij verschillende hounds (bassethound, bloedhond). ook deze aandoening zal operatief verholpen dienen te worden en dient men rekening te houden met erfelijkheid.

Progressieve blindheid

Dit type bindhed is over het algemeen te wijten an het ontstaan van cataract, wat toegeschreven kan worden aan suikerziekte (diabetes) of ouderdom.

Plotseling blind worden

Een plotseling optredende blindheid is meestal het gevolg van een beroerte of een ongeval waardoor de ogen of hersenen beschadigd zijn.

Tijdelijke blindheid

Bij infecties van het hoornvlies (kratitis) kan tijdelijke blindheid optreden. Wanneer deze infecties niet naar behoren worden behandeld, kunnen zij leiden tot vertroebeling van het hoornvlies (cornea) en uiteindelijk zelfs tot zweervorming. Een zweer (ulcus) op het hoornvlies geneest langzaam en in de meeste gevallen blijft er een donker litteken achter.

Oftalmie

Oftalmie is een algehele en diepe oogontsteking die erg pijnlijk is. In de meeste gevallen is de pupil vernauwd als een reactie op de pijn, daardoor komt er veel spanning op de spier waardoor de pijn verergert (vicieuze cirkel). Het dier dienst snel behandeld te worden voor deze aandoening daar de gevoelige oogsructuren permanente beschadigingen op kunnen lopen.

Cataract

Cataract is een lensvertroebeling, waardoor deze minder licht doorlaat dan normaal. Wanneer ke met een lampje in het oog schijnt, is er een melkachtige en troebele ronde vlek waar te nemen. De meest voorkomende oorzaak is ouderdom maar ook bij jonge dieren kan het voorkomen en zal dan in de meeste gevallen een gevolg zijn van diabetes. Een lens die niet meer functioneert kan eventueel chirurgisch verwijerd worden.

Glaucoom

Glaucoom in een oog wordt veroorzaakt doordat het vocht in het oo niet kan circuleren, waardoor de druk in het oog steeds meer toeneemt. De oogbol puilt uit de oogkas door de toegenomen grootte, er is vaak sprake van conjunctivitis en in demeeste gevallen in een later stadim ook van corneavertroebeling. Er zullen medicijnen gegeven worden om de circulatie van het oogvocht te bevorderen. Bij katten komt glaucoom niet vaak voor.

Progressieve retina atrofie

Progressieve retina atrofie (PRA) is een aandoening van het netvlies die in principe bij alle rassen en kruisingen kan voorkomen, maar met name bij hondenrassen als de sheltie, border collie, setters, retrievers, collies en de Drentse partijshond. De hond wordt met een normaal netvlies geboren maar na verloop van -enkele weken tot jaren- treedt er verval van het ntvlies op. Hierdoor wordt het gezichtsvermogen minder. Het verval van het netvlies (atrofie van de retina) is progressief, dat wil zeggen dat de ziekte voortstrijdt totdat de hond blind wordt. PRA is eveneens een erfelijk verkrijgbare aandoening en vandaar dat vele rashonden reeds als pu getest worden op deze afwijking. Het is gebleken dat bij PRA met homeopathie zeer goede resultaten te behalen zijn.

Collie eye anomalie (CEA)

Met name bij shelties en minder vaak bij collies komt CEA voor. Dit is een aandoening van het netvlies waarbij er zich op een of meerdere plaatsen in het netvlies geen zintuigcellen bevinden. Hierdoor ontstaat een beperkt gezichtsvermogen en in de ernstigste gevallen wordt de ond blind. CEA is eveneens een erfelijke aandoening.

Uitgezakt knipvlies

Wanneer het knipvlies of derde ooglid zich niet meer terutrekt naar de ooghoek, spreken we van een uitgezakt knipvlies. Dit komt voor bij katten die ziek zijn, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van nierontsteking (nefritis) of een lichte kattengriep. Als de kat een goede eetlust heeft, is er geen reden tot paniek. Wanneer het knipvlies niet binnen een dag of drie, vier tot een normale stand is teruggezakt, dient de oorzaak van het euvel opgespoord en behandeld te worden.

Epiphora

Bepaalde honden- en kattenrassen- voornamelijk die met witte of lichte vachten- kunnen bruine vlekken in de ooghoeken laten zien. Deze ontstaan door stremming van de traanbuisjes of zelfs het ontbreken daarvan, wat weer aanleiding geeft tot tranenvloed. De vlekken kunnen gedept worden met een oplossing van 5 ml (1 teelepel) waterstofperoxide 5% op 50 ml (10 theelepels) water. Let op: alleen de vlekken deppen, niet de oogbol!! Hierdoor zullen de vlekken verdwijnen en kan een afsluiting van de traanbuisjes, mits hier sprake van is, eventueel ook gelijk verholpen zijn.

Gezwollen oogleden

Een ooglid kan opzwellen ten gevolge van een wondje, een insectensteek en dergelijke. Is de oorzaak een insectensteek (wesp of bij) dan zie je meestal een acute zwelling van zowel het ondeste als het bovenste ooglid, de snuit en soms zelfs de oorschelpen. In sommige gevallen ontstaan er ook bulten op de rest van de huid. De zwellingen kunnen jeuk en pijn veroorzaken waardoor het dier onrustig wordt. De oogleden dienen geïnspecteerd te worden op de aanwezigheid van een angel, die dan verwijderd moet worden.