Dieren EHBO: Problemen bij de voortplanting IV

Ook na de geboorte van de pups kan er veel mis gaan, pups die niet spenen, melkklierontsteking enz...

Melkklierontsteking (mastitis)

Soms kan er een van de melkklieren hard, rood of paars van kleur en pijnlijk worden. Dit is een ontsteking, die men mastitis noemt. De teef krijgt dan meestal koorts en wordt erg ziek zodat u de pups weg moet halen en met de fles moet voeden. Ga met de teef naar de dierenarts om de mastitis te laten behandelen.

De voeding van de zogende teef en de pups

Geef de teef na het werpen enkele malen per dag brood met melk of kleine hoeveelheden licht verteerbaar voedsel. Na de eerste dag zal haar eetlust snel toenemen en als ze een groot nest heeft kan ze rond de tiende dag wel driemaal zoveel als normaal eten. Geef haar minstens driemaal daags een maaltijd. Vul het dieet aan met melk, lever en eieren — dit stimuleert de melkproduktie.

De pups moeten iedere dag in gewicht toenemen; als het gewicht gelijk blijft of afneemt wijst dit op moeilijkheden. Als een pup 14 dagen oud is moet zijn geboortegewicht verdubbeld zijn, en aangezien de moedermelk zijn enige voedsel is, mag u niet te zuinig zijn met de voeding van de teef. Het is verstandig de pups bij te gaan voeren als ze 16 t 20 dagen oud zijn en al wat rond gaan kruipen om hun omgeving te verkennen. Maak een brj van melk en zachte hondebrokjes; dit is uitstekend voedsel voor pups. Maak het in het begin dun vloeibaar; als de pups ouder worden kunt u de brj dikker maken.

Het spenen

Als de tijd aanbreekt dat de pups gespeend kunnen worden (vanaf 5 â 6 weken) moet u er zeker van zijn dat ze allemaal goed zelf kunnen eten; haal de moeder dan enkele uren per dag bij de pups vandaan. Tenslotte laat u haar alleen ‘s nachts nog bij de pups. Verminder de hoeveelheid voedsel van de teef drastisch (ze krijgt nu te weinig om nog melk te produceren) en geef haar als de pups volledig gespeend zijn ook minder water te drinken. Het hele speningsproces duurt ongeveer een week en de teef zal er goed aan meewerken omdat de pups haar steeds meer gaan vervelen en ze een hekel krijgt aan hun scherpe tandjes.

Het boven beschreven speningsschema is niet nadelig voor de teef. Een enkele keer komt het echter voor dat de melkproduktie doorgaat, zodat de melkklieren gestuwd raken en hard aanvoelen. In zo’n geval kunt u er wat melk uit drukken door met duim en wijs- vinger in de tepelbasis te knijpen. Leg er vochtige warme doeken op en masseer de melkklieren enkele keren per dag om de stuwing te verminderen. U moet ook in dit geval minder voedsel en water geven. Ook kunt u, om de melkproduktie af te laten nemen, een strak verband om de buik van de teef binden.

Moederloze en verstoten pups

De beste lichamelijke ontwikkeling en sociale opvoeding krijgt een pup als hij door een goede moeder wordt grootgebracht. Als dit echter niet mogelijk is kan hij ook door de mens verzorgd worden.

Grondregels

• Voldoende warmte.
• Een goed vervangingsmiddel voor tevenmelk.
• Hulp bij het urineren en de stoelgang.
• Een aparte, rustige verblijfplaats.

Wijze van handelen

Zorg voor voldoende warmte. Dit is zeer belangrijk, want gebrek aan warmte is een veelvoorkomende doodsoorzaak van moeder- loze pups. Zonder de lichaamswarmte van de moeder moet men de pups de eerste levensweek eigenlijk in een soort couveuse houden, waar de temperatuur van de omgeving tussen de 29 en 32°C is; in de tweede week is dit 27°C. Het meest ideaal is een warmtebron met thermostaat. Als dat niet mogelijk is kunt u een infraroodlamp van 250 W boven het verblijf van de pups hangen, zodat de helft van het oppervlak verwarmd wordt. De pups kunnen dan naar behoefte in en buiten het verwarmde gebied kruipen. Een andere mogelijkheid is dat u een elektrische deken over de rand van de doos of kist van de pups hangt zodat deze een deel van de bodem bedekt. Bedek nooit de hele bodem van de doos met de deken; door constant contact met de warmtebron kunnen de pups oververhit raken. Stralingswarmte van bovenaf is beter en veiliger.

De kunstmelk voor moederloze pups verschilt veel van koemelk (zie blz. 237 en 238). Gebruik een kant-en-klaar kunstmelkpreparaat, dat u bij de dierenarts of in een dierenwinkel kunt kopen. Dit produkt hebt u nodig om de pups optimaal te voeden. Het is bovendien heel gemakkelijk klaar te maken.
Als tijdelijke voeding voor moederloze pups kunt u heel goed melk gebruiken, waaraan u dan per kopje twee eidooiers toevoegt. U kunt ook de helft melk met de helft eidooier nemen. Deze voedingen bevatten bijna allemaal 5 calorieën per theelepel. Geef één theelepel hiervan per dag per 30 g van het gewicht van de pup. Verdeel de totale dagelijkse portie in 3 of4 voedingen. Een pup die 120 g weegt, geeft u dus om de 6 uur (4 keer per dag) één theelepel voeding.

Bij kleine rassen kunt u de kunstmelk het beste in een poppenzuigfles toedienen, bij grotere rassen in een gewone zuigfles voor babies. U kunt het gat in de speen vergroten met een gloeiende naald. Als u de fles omgekeerd houdt moet de melk er langzaam uitdruppelen. In speciale gevallen kan het nodig zijn de melk via een buisje direct in de maag te laten lopen; uw dierenarts zal u hiervoor instrueren en u de benodigde huisjes en spuiten geven.
Voer pups nooit met een oogdruppelaartje! De melk kan dan bij het inademen in de longen terecht komen, wat de dood van de pup kan betekenen.

Laat de pup net als een baby na elke voeding boeren. Houd de pup rechtop in de palm van uw hand en masseer zachtjes de maagstreek. Pupjes boeren vaak op een heel grappige manier!

Na elke voeding moet u de pup stimuleren om zijn urine en zijn ontlasting te lozen. Dit doet u door met een plukje watten, dat u met warm water bevochtigd hebt, de buik, achterpootjes en anus van de pup te wrijven. In het nest doet de moeder dit door de pups met haar tong schoon te likken. Na een week verlopen deze processen vanzelf en is het stimuleren ervan niet meer nodig.

Was de pups af en toe met een vochtige doek, om ze schoon te houden en tevens de huid wat te bevochtigen.

Als de huid te droog wordt kunt u er om de paar dagen wat babyolie in masseren. Door de warme omgeving van de ‘couveuse’ droogt de huid uit.

Let op de slaapgewoonten van de pups. Evenals babies, brengen gezonde pups de eerste weken van hun leven voor een groot deel slapend door. Als dit niet het geval is, is er iets niet in orde. Ze moeten goed eten en veel slapen.

Als het enigszins mogelijk is moet u de pups de eerste 10 dagen in de werpkist onderling gescheiden houden door ze in kleine hokjes te zetten. Omdat moederloze pups niet gezoogd worden, willen ze hun zuigreflex bevredigen en gaan dan aan elkaars staarten, oren en poten zuigen, wat irritatie van de huid kan veroorzaken.

Houd de pups apart. Het is belangrijk dat ze met rust worden gelaten door andere dieren en mensen die ze steeds in de hand willen nemen. Dit is ook van belang om te voorkomen dat er ziekten worden overgebracht. Vooral kinderen kunnen zonder het te weten veel te ruw met jonge pups omspringen. U doet er zowel het kind als de pup geen plezier mee door ze op te jonge leeftijd bij elkaar te laten. © 2008 - 2009 Sophocles, gepubliceerd in Diversen (Dier en Natuur) op 02-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sophocles is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• EHBO-doos voor dieren: Wat moet er in de EHBO-doos voor dieren? Er bestaat geen standaard inhoud, maar in dit artikel geef ik u lijst met artikelen die in ieder geval in uw ehbo-doos voor uw dieren zou moete…
• EHBO – inhoud van een verbanddoos: EHBO, Eerste Hulp Bij Ongelukken, het woord zegt het al. Bij EHBO gaat het er om dat je iemand kunt helpen als hij een ongeluk(je) heeft gehad. Het gaat echt om de Eerste H…
• EHBO – onderkoeling: EHBO, Eerste Hulp Bij Ongelukken, het woord zegt het al. Bij EHBO gaat het er om dat je iemand kunt helpen als hij een ongeluk(je) heeft gehad. Het gaat echt om de Eerste Hulp. In deze a…
• Flesvoeding of kunstmatige zuigelingenvoeding: Het kan gebeuren dat u geen borstvoeding kunt geven, of u kiest ervoor om flesvoeding te geven. Flesvoeding of kunstmatige zuigelingenvoeding is zorgvuldig same…
• EHBO – een snelverbandje aanleggen: EHBO, Eerste Hulp Bij Ongelukken, het woord zegt het al. Bij EHBO gaat het er om dat je iemand kunt helpen als hij een ongeluk(je) heeft gehad. Het gaat echt om de Eerste…