Dieren EHBO: Problemen rond de voortplanting I

Hiermee wordt het normale voortplantingsproces beschreven en wordt kort ingegaan op enkele hierbij voorkomende problemen. De methoden om enkele eenvoudige problemen op te lossen worden ook behandeld.

Voortplantingsproblemen bij de hond.

De voortplantingscyclus van de teef duurt ongeveer 6 maanden en het vrouwelijke dier is aan het begin van deze cyclus gedurende ongeveer 21 dagen ‘bronstig’. De cyclus begint (puberteit) als de teef tussen 7 en 12 maanden oud is. Elke ‘bronstperiode’ is gekenmerkt door het opzwellen van de uitwendige geslachtsdelen en een bloederige uitvloeiing, die na 10 dagen dikker en gelig van kleur wordt. Hierna vindt de eisprong (ovulatie) plaats en het vrouwtje staat gedurende 7 tot 10 dagen in deze periode de dekking toe.

Het soms overvloedige bloedverlies heeft geen invloed op de gezondheid van het dier, maar het geeft enige overlast en het trekt mannelijke honden aan, hetgeen een ware plaag kan zijn. Er kunnen zich één of meerdere reuen om het huis van de teef ophouden, die blaffen,janken of met elkaar vechten. Het teefje is ook erg onrustig en ziet, als het even kan, de kans schoon om uit haar gevangenschap te ontsnappen. Het is natuurlijk niet verstandig om de teef buiten of zelfs in een kennel vast te binden. Ze kan ontsnappen of er kan een mannetje de tuin of kennel binnen glippen. U kunt de teef het beste binnenshuis opsluiten of haar, zodra u de eerste druppels bloederige uitvloeiing bemerkt, drie weken lang naar een goed hondenpension brengen.

De dekking

Op of rond de twaalfde dag na het begin van de uitvloeiing uit de vulva staat het teefje de dekking toe. Als u wilt dat uw teef drachtig wordt, moet u haar minstens drie keer, om de 48 uur, laten dekken. Houd de partners tot dit moment gescheiden en laat ze voor het eerst, allebei aangelijnd, bij elkaar komen. Als ze dan vechten of naar elkaar bijten kunt u ze gemakkelijk weer uit elkaar halen. Het vrouwtje toont haar bereidheid tot de dekking door rustig te blijven staan. De reu bestijgt haar en paart enkele minuten. Na de dekking zwellen de mannelijke en vrouwelijke geslachtsdelen op en omsluiten elkaar, wat men het ‘vastzitten’ noemt. De partners kunnen nu niet gescheiden worden. Ze staan dan vaak met de achterkanten tegen elkaar en kijken ieder een andere richting op. Als de zwelling afneemt gaan ze vanzelf uit elkaar. Laat de honden tijdens het ‘vastzitten’ bij elkaar; door ze uit elkaar te trekken kunnen er verwondingen aan de geslachtsdelen ontstaan.

Een enkele keer gebeurt het dat de penis van het mannetje zich niet in de beschermende voorhuid terugtrekt. Als deze toestand langer bestaat zullen de tere slijmvliezen uitdrogen en beschadigen. In zo’n geval moet u de penis met plantaardige olie insmeren en door voorzichtig manipuleren het probleem proberen op te lossen. Als de penis na een uur nog niet in de voorhuid is teruggetrokken, moet u de dierenarts raadplegen.

Ongewenste dekking

Als de dekking tegen uw wil heeft plaatsgevonden, kunt u vooreerst nog niets doen. U moet wachten tot de partners elkaar loslaten. (Met water gooien of de dieren uit elkaar proberen te trekken heeft geen enkele zin en is bovendien wreed!) U kunt beter de teef binnen 48 uur na de dekking naar de dierenarts brengen voor een behandeling met hormonen, waardoor drachtigheid meestal wordt voorkomen (het spoelen van de vagina heeft geen enkel effect). Na deze behandeling moet u de teef gedurende de rest van de bronstperiode goed opsluiten, zodat ze niet nog eens gedekt wordt. Drachtigheid

De normale duur van de dracht is 63 dagen, maar dit kan enkele dagen variëren. Als de pups echter meer dan een week te vroeg geboren worden overleven ze dit vrijwel nooit. In het begin van de dracht kan er een miskraam (abortus) plaatsvinden, hetgeen meestal niet door de eigenaar wordt opgemerkt, omdat de teef haar pups opeet en de uitvloeiing uit de vulva weglikt.

Pas drie weken na de dekking hechten de verwekte pups zich aan de baarmoederwand vast. Hierdoor kunnen in deze periode van de dracht ziekte, wormkuren en andere medicijnen de zwangerschap verstoren en zelfs de dood van de pups tot gevolg hebben. Tussen 25 en 30 dagen na de dekking kan men door de vergrote baarmoeder in de buik van de teef te voelen met vrij grote zekerheid de drachtigheid vaststellen. In de loop van de dracht worden de tepels groter en de buik dikker, terwijl na ongeveer 42 dagen ook de melkklieren wat opgezet zijn. Een paar dagen voor het werpen (de geboorte) gaan de melkklieren ook melk produceren. Ongeveer een dag voor het werpen zondert de teef zich wat af en gaat kranten of doeken verscheuren om een nest te maken; ze gaat ook opeens minder eten.

Een enkele keer vertoont een teef een ‘schijnzwangerschap’, waarbij ze alle bovenbeschreven verschijnselen vertoont, maar niet drachtig is. Deze toestand wordt veroorzaakt door een verstoring van het hormonale evenwicht en u moet het dier door de dierenarts laten onderzoeken om zeker te weten dat er geen pups aanwezig zijn. De teef gaat zich na enige tijd weer normaal gedragen, maar ze speelt soms een of twee weken ‘moedertje’ met poppen en lappen en doet heel anders dan normaal. Het is belangrijk haar in deze periode wat minder voedsel te geven en meer beweging om de melkproduktie zoveel mogelijk te remmen.
De voeding en de beweging die het dier krijgt zijn vooral tijdens de dracht zeer belangrijk. De teef moet dagelijks goed (niet té lang) uitgelaten worden om haar in een optimale lichamelijke conditie te houden.

Vaak laat een eigenaar zijn drachtige teef veel te lui en te dik worden. Vertroetel de uwe dus niet té veel! Als de teef niet te dik is kunt u haar hetzelfde voedsel geven als voor de dekking in dezelfde hoeveelheid. Als ze, doordat de pups gaan groeien (meestal na 35 dagen) zwaarder wordt moet u de hoeveelheid voedsel geleidelijk aan gaan opvoeren. Het is daarom nodig haar elke week te wegen. Tijdens de laatste 28 dagen van de dracht kunt u met melk, kwark, gekookte eieren of rauwe lever het dieet aanvullen. Deze eiwitbronnen komen altijd goed van pas. Het is echter zelden nodig om extra vitaminen en mineralen te geven aan een gezonde teef die een volledig uitgebalanceerde kant-en-klare voeding krijgt. U kunt eventuele vragen over de voeding van uw huisdier altijd aan uw dierenarts stellen.

In het verloop van de dracht gaan de pups in de baarmoeder meer plaats in de buik innemen en blijft er minder plaats over voor de met voedsel gevulde maag van de teef. Tegelijkertijd heeft de teef meer voedsel nodig, zodat u haar dagelijkse portie beter over 3 of 4 maaltijden kunt verdelen.

Let goed op dat de teef geen last van verstopping (van de ontlasting) heeft, wat vooral aan het eind van de dracht wel eens voorkomt en moeilijkheden bij het werpen kan geven. U kunt haar wat vloeibare paraffine of agarol ingeven; dit heeft een goede regulerende werking op de stoelgang. Een enkele keer is het nodig om het dier een klysma te geven.