InfoNu.nl > Dier en Natuur > Zieke dieren > Ziektes bij de geit: MKZ of mond-en-klauwzeer

Ziektes bij de geit: MKZ of mond-en-klauwzeer

Ziektes bij de geit: MKZ of mond-en-klauwzeer Mond-en-klauwzeer is een zeer besmettelijke virusinfectie die voorkomt bij evenhoevige dieren, waaronder de geit. De meest in het oog springende symptomen van MKZ zijn blaarvormingen op/in de bek, op en tussen de klauwen en op de uier. Doordat het zo besmettelijk is, is mond-en-klauwzeer bestempeld tot aangifteplichtige ziekte waarbij (verdenking van) de ziekte direct gemeld moet worden bij de Nederlandse overheid. In de meeste gevallen wordt er besloten om de getroffen bedrijven te ruimen. Wat is mond-en-klauwzeer, wat zijn de symptomen en zijn er mogelijkheden om de aandoening te genezen?

Inhoud


Andere benamingen

Mond-en-klauwzeer staat ook bekend onder de namen MKZ en tongblaar.

Wat is mond-en-klauwzeer

Mond-en-klauwzeer is een aandoening die als voornaamste kenmerk heeft dat de poten (klauwen), mond, lippen en tong onder de blaren en zweren zitten. Deze virusziekte is erg besmettelijk en kan in zeer korte tijd veel dieren over een grotere afstand besmetten. Mond-en-klauwzeer kent een incubatietijd van twee tot veertien dagen.

Hoe ontstaat mond-en-klauwzeer

Mond-en-klauwzeer is een virusinfectie die voorkomt in diverse typen en subtypen. Dit is vergelijkbaar met de griep die bij mensen voorkomt: hier bestaan ook diverse varianten van die onderling soms maar lichtjes van elkaar verschillen. De blaren en zweren op de aangetaste lichaamsdelen van de geit zitten vol met het virus. Wanneer de blaren en zweren openspringen, worden andere dieren hiermee besmet, waarna ook zij ziek zullen worden.

Hoewel mensen niet ziek worden van mond-en-klauwzeer, kunnen zij wel het virus met zich meedragen en zo (ongemerkt) nog gezonde dieren besmetten.

Symptomen

Mond-en-klauwzeer uit zich voornamelijk door blaren en zweren in en op de bek, poten en uier, maar daarnaast worden ook onderstaande symptomen waargenomen. Het hoeft niet te betekenen dat alle dieren alle symptomen hebben, sommige dieren vertonen naast de blaar- en zweervorming geen andere symptomen. Andere dieren hebben juist wel last van alle symptomen. Daarnaast kunnen de symptomen per diersoort verschillen: geiten en schapen zijn vaak bijna niet ziek, en moet er echt goed gezocht worden naar de blaren tussen de klauwen en in de bek (soms de grootte van speldenknopjes), terwijl koeien en varkens er zichtbaar last van hebben en al vanaf een afstand te zien is dat zij lijden aan MKZ.
  • Zweren en blaren op en in de bek, lippen, tong, tandvlees, neus, de poten (m.n. de kroonranden en bij de tussenklauwspleet) en de uier (en dan met name rond en op de spenen).
  • Overmatig kwijlen (ook wel speekselen genoemd)
  • Smakken met de bek
  • Tandenknarsen
  • Niet kunnen eten
  • Wanneer de blaren in/op de bek aangeraakt worden, komen de vellen eraf bij de minimaalste aanraking
  • Blaren
  • Kreupelheid (soms wordt deze vorm van kreupelheid verward met rotkreupel)
  • Sloomheid; algemene lusteloosheid
  • De oren laten hangen
  • Koorts; kan hoger zijn dan 41 graden Celsius – en houdt één tot drie dagen aan
  • Acute sterfte bij jonge geiten
  • Gewichtsverlies
  • Bij lacterende geiten: forse daling in de melkproductie.
  • Als gevolg van open blaren en zweren kunnen er bacteriële infecties optreden. Deze infecties leiden onder andere tot uierontsteking of blauwuier en chronische kreupelheid of chronische rotkreupel.

Bij de geit gaan de blaren na één tot drie dagen open. Er worden op dat moment rode oppervlakkige erosies waargenomen die vochtig zijn en bovendien veel pijn veroorzaken. In eerste instantie zal de erosie geelkleuren door de aanwezige fibrine, gevolgd door een witte kleur veroorzaakt door bindweefsel (littekenweefsel). Op de uier en de kroonranden bij de poten kunnen korsten vertonen.

Onderzoek heeft uitgewezen dat 2 tot 5 procent van de dieren die mond-en-klauwzeer hebben komen te overlijden. Bij lammeren ligt dit percentage hoger, en kan naar schatting zo’n 25% van de jonge dieren sterven.

Wanneer de dierenarts waarschuwen

Als je het vermoeden hebt dat één of meer geiten mond-en-klauwzeer hebben, is het van belang direct de dierenarts of veearts op de hoogte te brengen. Meld hierbij ook dat het mogelijk om mond-en-klauwzeer gaat. Bovendien is het belangrijk dat er direct contact wordt opgenomen met de Nederlandse overheid, aangezien het gaat om een meldingsplichtige ziekte, waarbij ook al melding gemaakt moet worden wanneer er alleen een vermoeden van mond-en-klauwzeer is.

Behandeling van mond-en-klauwzeer

Er is geen behandeling mogelijk bij mond-en-klauwzeer, en er zijn ook geen geneesmiddelen op de markt. Het enige wat gedaan kan worden, is het toedienen van antibiotica om eventuele bijkomstige infecties te bestrijden, het toedienen van pijnstillende medicatie en medicijnen die de eetlust wat opwekken.

Echter wordt dit nooit gedaan, daar de Nederlandse overheid in geval van mond-en-klauwzeer altijd overgaat tot ruimen van de besmette dieren en de dieren in de nabije omgeving.

Wanneer dieren met mond-en-klauwzeer niet geruimd worden, dan is de kans groot dat het dier na twee tot drie weken vanzelf geneest. Ook zijn er vaccins beschikbaar om mond-en-klauwzeer te voorkomen, maar deze mogen op last van de overheid niet gegeven worden, alleen in zeer uitzonderlijke situaties.

Aangifteplichtige ziekte

Mond-en-klauwzeer is een aangifteplichtige ziekte. Dit houdt in dat als er mond-en-klauwzeer is vastgesteld, of zelfs als er maar een vermoeden bestaat dat er mond-en-klauwzeer in het spel is, dit direct aan de Nederlandse overheid moet worden gemeld. De overheid neemt over het algemeen zeer rigoureuze maatregelen als het gaat om deze aandoening, daar het virus zich snel verspreidt en zeer besmettelijk is. De maatregelen die genomen worden variëren van (preventief) ruimen van besmette en mogelijk besmette dieren in een ring rondom de daadwerkelijk besmetting. Op deze manier kan het virus zich niet meer verspreiden. Daarnaast wordt er een vervoersverbod opgelegd in de wijde omgeving en zal er een opstalplicht gaan gelden: dit houdt in dat dieren niet meer in de buitenlucht gehouden mogen worden. Ze moeten allemaal op stal vastgezet worden zonder contact met de buitenwereld.

Inenting tegen mond-en-klauwzeer

Er is een vaccin ontwikkeld tegen mond-en-klauwzeer. Het werd vroeger standaard gegeven aan alle diersoorten die besmet konden raken met het virus. De EU was het hier echter niet mee eens, omdat onvoldoende was bewezen dat de inenting ook daadwerkelijk de ziekte uitsloot. Vanaf 2003 mag er dus niet meer preventief geënt worden tegen mond-en-klauwzeer.

Alleen in zeer zeldzame gevallen mag er wel geënt worden tegen mond-en-klauwzeer. De Nederlandse overheid mag sinds de jaren 10 van de 21e eeuw preventief inenten in een straal rond het besmette gebied. Hier zijn echter wel strenge regels aan verbonden en deze moeten streng nageleefd worden.

Mond-en-klauwzeer voorkomen

Mond-en-klauwzeer is – net als het griepvirus bij mensen – niet te voorkomen. Wanneer er sprake is van een uitbraak, maar jouw dieren nog gezond zijn, zijn er een aantal maatregelen die je kan nemen om jouw dieren te beschermen. Zo is het belangrijk dat er zo min mogelijk mensen van buitenaf bij de dieren kunnen komen – alleen mensen die echt reden hebben om in de buurt van de dieren te komen, mogen worden toegelaten. Zorg ervoor dat bezoekers en werknemers alleen kleding (overalls) en schoeisel (laarzen, schoenen) van jouw bedrijf dragen, en niet de kleding waarmee ze over straat zijn gegaan. Bovendien is het belangrijk om bakken met ontsmettingsmiddel bij alle in- en uitgangen van de stallen en het gehele terrein te plaatsen, waar men doorheen moet lopen. Gedragen kleding moet na gebruik gewassen worden op kookwas. Schoeisel moet ontsmet worden met speciale desinfecterende middelen. Ook is het van belang handen goed te wassen, om verspreiding van de ziekte voorkomen en/of te beperken.

Mond-en-klauwzeer bij andere dieren

Mond-en-klauwzeer komt niet alleen bij geiten voor, maar kan bij een groot deel van de evenhoevige diersoorten voorkomen. Denk hierbij aan schapen, koeien, varkens, herten, runderen, wilde zwijnen, giraffen.

Blauwtong

Mond-en-klauwzeer wordt soms verward met de eveneens besmettelijke aandoening blauwtong. Het voornaamste verschil zit hem in het feit dat bij blauwtong de tong blauwgekleurd is en er circulatiestoornissen in het hele lichaam optreden. Blauwtong is daarbij altijd dodelijk – dieren sterven binnen 8 tot 10 dagen na besmetting.

Ecthyma

Mond-en-klauwzeer toont overigens ook overeenkomsten met de zeer besmettelijke aandoening ecthyma (ook wel zere bekjes genoemd). In geval van ecthyma worden er korsten op, in en rond de mond gevormd, en dan met name op de lippen. De korsten kunnen ook gaan zweren en etteren, en kunnen soms lijken op blaren.

Lees verder

© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mond- en klauwzeer (MKZ): symptomen, oorzaak en behandelingMond- en klauwzeer (MKZ): symptomen, oorzaak en behandelingIn het voorjaar van 2001 werd Nederland voor het laatst geconfronteerd met de zeer besmettelijke virusziekte Mond- en Kl…
Kinderziekte - Handvoet-mondziekteEr zijn veel ziektes die kinderen treffen, omdat zij hun weerstand nog niet voldoende hebben opgebouwd. Helaas zijn kind…
Mond- en klauwzeer (MKZ) in de veehouderijMond- en klauwzeer (MKZ) in de veehouderijMond- en klauwzeer, ook wel bekend als MKZ, is een ernstige en zeer besmettelijke ziekte die voorkomt bij evenhoevige di…
Infectieziekten bij kinderen – Hand-, voet- en mondziekteAls een kindje pijnlijke blaasjes in de mond, uitslag op de handpalmen en voetzolen en daarnaast ook misselijk is en koo…
Blaasjes in de mond bij baby, kind en volwassene - oorzakenBlaasjes in de mond bij baby, kind en volwassene - oorzakenDoor allerlei oorzaken kunnen blaasjes in de mond of zweertjes in de mond ontstaan. Meestal gaat het om aften. Dit zijn…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ariesa66 / Pixabay
  • Boek: Geiten. Auteur: Hans L. Schippers. ISBN: 978-90-8740-004-0
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/algemeen/mond-en-klauwzeer
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/de-ziekte-mond-en-klauwzeer-bij-het-rund
  • http://www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/Bioveterinary-Research/Bestrijding-van-dierziekten/Virusziekten/Mondenklauwzeer-MKZ-1/Ziektebeeld.htm
  • http://www.wur.nl/nl/Expertises-Dienstverlening/Onderzoeksinstituten/Bioveterinary-Research/Bestrijding-van-dierziekten/Virusziekten/Mondenklauwzeer-MKZ-1/De-ziekte-MKZ.htm
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Mond-en-klauwzeer
  • http://www.groenkennisnet.nl/nl/groenkennisnet/dossier/dossier-mond-en-klauwzeer-mkz.htm
  • https://www.agriholland.nl/dossiers/mkz/home.html
  • http://www.dgz.be/ziekte/mond-en-klauwzeer
  • https://www.wakkerdier.nl/de-vee-industrie/dierziektes/mkz

Reageer op het artikel "Ziektes bij de geit: MKZ of mond-en-klauwzeer"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Gepubliceerd: 05-09-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Zieke dieren
Special: Zieke geit
Bronnen en referenties: 11
Schrijf mee!