InfoNu.nl > Dier en Natuur > Zieke dieren > Ziektes bij de geit: abortus

Ziektes bij de geit: abortus

Ziektes bij de geit: abortus Abortus is het voortijdig bevallen van dode of niet-levensvatbare lammeren. Abortus komt bij alle diersoorten en ook de mens voor, en kan diverse oorzaken hebben. In de meeste gevallen zal abortus bij de geit voortkomen uit een aanlegfout van het embryo of de foetus zelf, of door een aanlegfout in de baarmoeder. In een aantal gevallen kan er echter ook een besmettelijke variant van abortus voorkomen, wat ook wel besmettelijk verwerpen genoemd wordt. Hierbij is een bacterie of infectie de oorzaak van de abortus, en kunnen bovendien andere drachtige geiten onder invloed van deze infectie gaan verwerpen. Sommige veroorzakers van besmettelijk verwerpen zijn ook besmettelijk voor de mens. Hoe kan je abortus bij de geit herkennen en hoe weet je of het gaat om een gewone abortus of om besmettelijk verwerpen?

Inhoud


Wat is abortus

Wanneer je abortus opzoekt in de ‘Van Dale’, dan wordt abortus omschreven als een “kunstmatige beëindiging van een zwangerschap”. Deze genoemde definitie is vooral van toepassing op het afbreken van de zwangerschap bij de mens. Het gaat hierbij vooral om een medisch proces waarbij de arts door het voorschrijven van medicatie of door het verrichten van diverse medische handelingen, waarbij de zwangerschap wordt afgebroken en het embryo of de foetus wordt afgestoten door het moederlichaam.

Abortus kan daarnaast ook spontaan gebeuren, bij zowel mens als dier. Spontane abortus kan door verschillende oorzaken ontstaan. Wel hebben al deze vormen één ding met elkaar gemeen: ze worden niet opgewekt door een arts, maar ontstaan op natuurlijke wijze. Wel is het mogelijk dat wanneer de abortus niet doorzet, er hulp van een arts nodig is om de afgestoten vrucht uit het lichaam van de moeder te verwijderen.

Abortus bij de geit

Abortus bij de geit betekent dat de geit voortijdig bevalt van dode of niet-levensvatbare lammeren. De abortus vindt altijd plaats vóór de uitgerekende bevaldatum. Wanneer een geit op de geplande datum bevalt van een doodgeboren lam, wordt er niet gesproken van een abortus, maar van een doodgeboorte.

Wanneer de abortus in een zeer vroeg stadium van de dracht plaatsvindt, kan het gebeuren dat de eigenaar van de geit geen weet heeft van de abortus. De geit toonde immers nog geen kenmerken van een dracht, zoals een dikke buik of wat opgezette uiers. In een later stadium is het vaak duidelijker dat een geit abortus heeft ondergaan, omdat de buik dan dunner is geworden, of omdat haar gedrag weer als vanouds is of dat er zelfs weer bronstigheid ontstaat.

Aanlegfout of besmettelijk verwerpen?

In de meeste gevallen ontstaat abortus bij de geit doordat er sprake is van een aanlegfout bij het lam. Het gaat hierbij vooral om genetische defecten, waardoor het lam in de baarmoeder komt te overlijden. Na het overlijden wordt het embryo of de foetus afgestoten door de baarmoeder: de abortus vindt nu plaats. In sommige gevallen kan abortus ook ontstaan door een defect aan de baarmoeder van de geit, of door een ziekte of aandoening waar de moeder aan lijdt. Ook een ongeval of trauma (bijvoorbeeld een schop in de buikstreek of een harde val) kan een abortus uitlokken.

Een ander fenomeen dat regelmatig wordt waargenomen bij geiten, is het besmettelijk verwerpen. Bij besmettelijk verwerpen is er sprake van een infectie, veelal veroorzaakt door een virus of een bacterie. De infectie zorgt ervoor dat de vrucht wordt geaborteerd. Het grote gevaar bij besmettelijk verwerpen, is dat andere drachtige geiten in de kudde ook besmet kunnen raken en daardoor ook hun vrucht gaan verwerpen. Hierbij kan het dan ook voorkomen dat alle drachtige geiten in een tijdsbestek van 24 tot 72 uur een abortus ondergaan. Een groot deel van de infecties die voor besmettelijk verwerpen kan zorgen, is ook besmettelijk voor de mens. Ook zwangere vrouwen kunnen, wanneer zij besmet raken met de ziektekiemen, de ongeboren baby afstoten. Daarom wordt het zwangere vrouwen ook afgeraden om bij geiten in de buurt te komen die net een abortus hebben ondergaan, of als er bekend is dat er in een kudde een infectie heerst dat besmettelijk verwerpen kan veroorzaken.

Besmettelijk verwerpen

Er zijn een aantal infecties waarvan bekend is dat zij een vergrote kans geven op besmettelijk verwerpen. Eén van de bekendste infecties is Brucella melitensis, een aandoening die vooral gezien wordt in landen rondom de Middellandse Zee. In Nederland wordt Brucella melitensis anno 2017 gelukkig nog niet waargenomen.

In Nederland wordt besmettelijk verwerpen in de meeste gevallen veroorzaakt door toxoplasmose, dat wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii. Ook een chlamydia-abortus is een vorm van besmettelijk verwerpen en wordt veroorzaakt door de chlamydia-infectie.

Normale percentages abortus

Het is in principe een normaal verschijnsel dat sommige geiten hun vrucht verwerpen. 3 tot 5% van de drachtige geiten ondergaat op een gegeven moment abortus. Dit houdt in dat er bij 100 geiten, 3 tot 5 abortussen plaatsvinden.

Bij kleinere kuddes van een aantal dieren, is het erg lastig om te bepalen of de abortus ‘toeval’ is, of dat er sprake is van besmettelijk verwerpen. Toch moet er bij abortus altijd in het achterhoofd gehouden worden dat er mogelijk een infectie woedt onder de kudde.

Wanneer de dierenarts waarschuwen bij abortus

Op het moment dat twee of meer geiten in betrekkelijk korte tijd gaan verwerpen, is het al verstandig om de dierenarts op de hoogte te brengen. De dierenarts kan de getroffen geiten onderzoeken, en eventueel naar de afgeworpen vruchten kijken om te zien of er zichtbare afwijkingen aanwezig zijn. Indien nodig kunnen de geiten ook behandeld worden om mogelijke infectie als gevolg van de abortus te voorkomen.

Op het moment dat de dierenarts het vermoeden heeft dat er een infectie heerst binnen de kudde die besmettelijk verwerpen kan veroorzaken, dan zullen er maatregelen genomen moeten worden.

Afgeworpen vruchten opsturen voor onderzoek

Het nare van besmettelijk verwerpen, is dat er aan de afgeworpen vrucht geen (met het oog) zichtbare afwijkingen te zien zijn, evenals aan de moederkoek of placenta. Wanneer het vermoeden bestaat van besmettelijk verwerpen, dienen de vrucht en de placenta direct opgestuurd te worden naar een diergeneeskundig laboratorium, waar men kan testen op diverse infecties die besmettelijk verwerpen veroorzaken. Als er alleen een vrucht of placenta gevonden wordt, is het belangrijk alleen deze op te sturen. Het toesturen van vrucht en placenta moet gebeuren van alle geiten die een abortus hebben gehad, om een besmettelijke infectie te bevestigen of te ontkrachten.

Wanneer het laboratorium een infectie heeft kunnen vaststellen, kan er een behandeling gestart worden om overige drachtige geiten te beschermen. Welke behandeling er opgestart dient te worden, is afhankelijk van het type infectie, evenals de gezondheid van de dieren.

Abortus binnen de geitenkudde voorkomen

In geval van spontane abortus is er geen enkele manier om dit te voorkomen. Bij besmettelijk verwerpen kan het verstandig zijn om ervoor te zorgen dat drachtige geiten niet besmet kunnen raken met de infectie, door gezonde geiten van zieke geiten te scheiden. Ook bij de aanschaf van nieuwe geiten moet gekeken worden naar de gezondheid van deze dieren, eventueel middels bloed- of urineonderzoek.

Lees verder

© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Abortus en alternatievenAbortus; er zijn meer vrouwen die ermee te maken krijgen dan men vaak denkt. Veel mensen zijn uit ptincipe tegen abortus…
Ongewenst zwangerDoor falen van anticonceptie en andere redenen kan het voorkomen dat men ongewenst zwanger raakt. Dit is voor velen een…
Abortus, moord of oplossing?Mensen kijken er tegenwoordig niet meer raar van op als 'dat meisje uit het dorp' verteld dat ze abortus heeft gepleegd.…
Ziektes bij de geit: coccidiose, mijten en luizenZiektes bij de geit: coccidiose, mijten en luizenBij geiten kunnen diverse parasieten voorkomen. De meest voorkomende parasieten bij de geit zijn coccidiose, luizen en m…
Ziektes bij de geit: slepende melkziekte of acetonemieZiektes bij de geit: slepende melkziekte of acetonemieSlepende melkziekte, ook wel acetonemie of drachtigheidsvergiftiging genoemd, is een levensbedreigende aandoening die vo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Gerry Dincher / Wikimedia Commons
  • Boek: Geiten. Auteur: Hans L. Schippers. ISBN: 978-90-8740-004-0
  • http://www.gddiergezondheid.nl/actueel/nieuws/2016/01/abortus-bij-schapen-en-geiten
  • http://www.gddiergezondheid.nl/~/media/siteactiva/paginas/aanpak-chlamydia-abortus/gd-heeft-een-flyer-ontwikkeld-met-informatie-over-abortus-bij-kleine-herkauwers-pdf.ashx
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/inleiding-chlamydia-abortus
  • http://www.anbg.nl/2013/02/clamydolphia-abortus/
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/geiten/chlamydophila-bij-geiten
  • http://www.schapendokter.nl/pagina/schapenziekten/vruchtbaarheid-en-geboorte/verwerpen.html
  • http://www.veearts.nl/2016/meer-belangstelling-voor-schapen-en-geitenziekten-die-abortus-veroorzaken/
  • http://www.veearts.nl/dierziekten/chlamidya-abortus/
  • http://www.groenkennisnet.nl/nl/groenkennisnet/show/Diagnose-noodzaak-bij-abortus.htm
  • http://www.vandale.nl/opzoeken?pattern=abortus&lang=nn

Reageer op het artikel "Ziektes bij de geit: abortus"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 04-07-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Zieke dieren
Special: Zieke geit
Bronnen en referenties: 12
Schrijf mee!