InfoNu.nl > Dier en Natuur > Zieke dieren > Ziektes bij de geit: paratuberculose of Johne's disease

Ziektes bij de geit: paratuberculose of Johne's disease

Ziektes bij de geit: paratuberculose of Johne's disease Paratuberculose, ook wel paratbc, Johne’s disease of ziekte van Johne genoemd, is een besmettelijke, ongeneeslijke aandoening die onder andere bij de geit voorkomt. De infectieziekte wordt veroorzaakt door een bacterie, namelijk de Mycobacterium avium paratuberculosis. Geiten kunnen besmet zijn met de ziekte, zonder symptomen hiervan te vertonen. Wanneer er wel symptomen optreden, kunnen dit onder andere zijn: een sterke vermagering, een dorre en stugge vacht en een sterk dalende melkproductie bij geiten die in de commerciële melkgeitensector gehouden worden. Wat is paratuberculose precies, hoe kan je de ziekte herkennen en zijn er ook behandelingen mogelijk?

Inhoud


Andere benamingen

Paratuberculose bij de geit wordt ook wel paratbc, paratb, Johne’s disease, ziekte van Johne of JD genoemd.

Wat is paratuberculose

Paratuberculose is een zeer besmettelijke en ongeneeslijke infectieziekte die door bacteriën wordt veroorzaakt. De bacterie Mycobacterium avium paratuberculosis zorgt ervoor dat geiten en andere herkauwers als koeien en schapen een darmontsteking ontwikkelen waardoor de opname van voedingsstoffen bemoeilijkt of zelfs onmogelijk gemaakt wordt.

Besmetting met paratuberculose

Geiten kunnen besmet raken met de bacterie via de grond. Daarnaast is de bacterie ook aanwezig in de mest en melk van besmette dieren. Daarom moeten lammeren van besmette moeders ook direct na de geboorte gescheiden worden van de kudde.

Symptomen bij de geit

Paratuberculose is een aandoening die niet altijd (tijdig) herkend wordt door de veearts. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de soms zeer lange incubatietijd (soms zelfs langer dan een jaar), en het onduidelijke verloop met vage symptomen. De meest voorkomende symptomen bij paratuberculose zijn:
  • Een langzaam, chronisch verlopende darmontsteking.
  • Algemeen ziek zijn.
  • Een sombere indruk maken.
  • Sterke vermagering als de ziekte al in een vergevorderd stadium is.
  • De vacht wordt stug en dor.
  • De vacht begint op sommige plekken uit te vallen.
  • Bij lacterende (melkgevende) geiten, zal de melkproductie naar een veel te laag niveau dalen, en in sommige gevallen zelfs compleet stoppen.

De chronische darmontsteking ontwikkelt zich vaak traag: eerst zal een klein deel van de darm ontstoken zijn. Deze ontsteking breidt zich steeds verder uit, tot het gehele darmstelsel ontstoken is. Het ontstoken darmweefsel is niet meer in staat om voedingsstoffen op te nemen, waardoor de vermagering ontstaat.

Daarnaast is het bij paratuberculose zeer normaal dat de geiten een gewoon voedingspatroon hebben en dezelfde hoeveelheid voeding tot zich nemen als voordat ze ziek werden. Ook is er in de meeste gevallen geen diarree aanwezig, en ziet de mest er gewoon uit als de welbekende ‘geitendropjes’.

Altijd een dierenarts waarschuwen

Wanneer je als geitenhouder het vermoeden hebt dat één of meer geiten in de kudde lijden aan paratuberculose, dient er direct een dierenarts gewaarschuwd te worden om de dieren te onderzoeken. Hoewel paratuberculose bij de geit vaak niet via bloedonderzoek is vast te stellen, kan de dierenarts misschien wel andere aandoeningen aanwijzen of afwijzen als oorzaak.

Behandeling van paratuberculose

Behandeling van paratuberculose is in de meeste gevallen niet mogelijk, alhoewel de ziekte met een goed voedingsbeleid en veel medicatie redelijk onder controle gehouden kan worden. Bij grote infecties, waarbij een groot deel van de kudde geiten besmet is met paratuberculose, kan het nodig zijn om de gehele kudde te ruimen (in te laten slapen).

Er bestaan geen bloedtesten of andere testen om vast te stellen dat een geit lijdt aan paratuberculose. De enige manier om hier definitief antwoord op te krijgen, is door sectie te verrichten op de overleden geit waarbij het vermoeden bestaat dat het dier gestorven is aan de gevolgen van paratuberculose.

Lammeren van de moeders scheiden

Wanneer er op een geitenhouderij al paratuberculose heerst, dan dienen de lammeren direct na de geboorte van de moedergeit gescheiden te worden. Dit om ervoor te zorgen dat de lammeren minder kans maken om zelf ook besmet te raken met paratuberculose. Wanneer het bedrijf schoon is – dus vrij van paratuberculose – dan kunnen de lammeren gewoon bij de moeder blijven.

Vaccin tegen paratuberculose

Het is mogelijk om geiten te vaccineren tegen paratuberculose, alhoewel dit niet standaard wordt gedaan. Vroeger werden alle geiten en andere herkauwers standaard ingeënt tegen paratuberculose, maar tegenwoordig wordt het door de overheid alleen onder bijzondere omstandigheden toegestaan. De reden hiervoor is dat de overheid op andere manieren probeert paratuberculose te bestrijden.

Paratuberculose voorkomen

Paratuberculose is niet in alle gevallen te voorkomen, dat is alsmede mogelijk omdat sommige geiten drager zijn van paratuberculose. Deze dieren hebben zelf geen symptomen, maar kunnen de aandoening wel aan andere geiten doorgeven. Om ervoor te zorgen dat de ziekte niet binnen het bedrijf de kop of steekt – of dat de ziekte zich niet verder kan uitbreiden – is een zeer strenge hygiëne nodig. Daarnaast is ook een goed management van belang, en moeten dieren regelmatig getest worden door de dierenarts of veearts. Dieren waarvan bekend is dat zij paratuberculose hebben, moeten direct van de gezonde kudde gescheiden worden, om verdere verspreiding van de ziekte te voorkomen. Besmette geiten kunnen wel met elkaar in een kudde samenleven.

Schade bij professionele geitenhouderijen

Zeker bij de professionele geitenhouderij kan paratuberculose voor grote problemen zorgen. Hierbij kan er gedacht worden aan het financiële kostenplaatje. De geitenhouder moet immers (veel) geld steken in de behandeling van de geiten en regelmatige controle door de dierenarts of veearts. Daarnaast is het hebben van een tweede stal in principe een vereiste, zodat besmette dieren gescheiden van de gezonde dieren gehouden kunnen worden. Waar lammeren van gezonde geiten gewoon bij de moeder kunnen blijven, moeten de jongen van besmette geiten in een aparte ruimte worden opgefokt en worden grootgebracht met lammerenkunstmelk.

Een ander financieel probleem bij geitenhouders die paratuberculose op het bedrijf hebben, is de verminderde tot weggevallen melkgift van geiten. Een geit die een lagere hoeveelheid melk produceert, brengt ook minder geld in het laatje. Dit geldt al helemaal voor geiten waarvan de melkproductie volledig is weggevallen.

Wanneer een bedrijf te maken heeft met een grote besmettingshaard, waarbij veel dieren besmet zijn en de meeste dieren een zware vorm van paratuberculose hebben, is de beste optie om het bedrijf te laten ruimen. Dit houdt in dat alle aanwezige dieren moeten worden ingeslapen. Nadat het bedrijf volledig is ontsmet, kan er gestart worden met de aanschaf van een nieuwe kudde geiten. Het spreekt voor zich dat dit ook een groot kostenplaatje met zich meebrengt.

Naast het financiële aspect is ook het management op een besmet bedrijf een groot punt van zorg. Zieke dieren moeten altijd goed gescheiden blijven van gezonde dieren, en de gezonde dieren moeten regelmatig getest worden op symptomen die kunnen duiden op paratuberculose. Hierin gaat vooral veel manuren in zitten, evenals het opsplitsen van het bedrijf in twee of meer compartimenten.

Lees verder

© 2017 Infodebster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Ziektes bij de geit: diarreeZiektes bij de geit: diarreeGeiten kunnen om diverse redenen diarree krijgen. Sommige oorzaken zijn vrij onschuldig – bijvoorbeeld door het eten van…
Ziektes bij de geit: tetanusZiektes bij de geit: tetanusTetanus is een zeer gevaarlijke aandoening die wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani. Besmetting bij de…
Ziektes bij de geit: melkziekteZiektes bij de geit: melkziekteMelkziekte is een aandoening bij de geit, die kan voorkomen in de laatste twee weken van de zwangerschap en de eerste tw…
Geitenrassen: Girgentana, Golden Guernsey en Kempense geitGeitenrassen: Girgentana, Golden Guernsey en Kempense geitWereldwijd zijn er tientallen erkende geitenrassen te vinden. Elk geitenras verschilt qua geschiedenis, uiterlijke kenme…
Ziektes bij de geit: coccidiose, mijten en luizenZiektes bij de geit: coccidiose, mijten en luizenBij geiten kunnen diverse parasieten voorkomen. De meest voorkomende parasieten bij de geit zijn coccidiose, luizen en m…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Congerdesign, Pixabay
  • http://www.groenkennisnet.nl/nl/groenkennisnet/show/CAE-CL-en-Paratbc-de-drie-grote-ziekten-bij-geiten.htm
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/paratbc
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/aanpak-en-behandeling-paratbc
  • https://www.levendehave.nl/dierenwikis/algemeen/paratuberculose
  • http://www.veearts.nl/dierziekten/paratbc/
  • http://www.dierenklinieken.net/dieren/geiten-paratuberculose.aspx
  • http://www.wur.nl/nl/artikel/Paratuberculose-1.htm
  • http://dwerggeiten.nl/?page_id=44

Reageer op het artikel "Ziektes bij de geit: paratuberculose of Johne's disease"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 05-09-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Zieke dieren
Special: Zieke geit
Bronnen en referenties: 9
Schrijf mee!