InfoNu.nl > Dier en Natuur > Vogels > Slaapplaatsen grote zilverreiger, Casmerodius albus

Slaapplaatsen grote zilverreiger, Casmerodius albus

Slaapplaatsen grote zilverreiger, Casmerodius albus Nooit eerder werden er in Nederland in de maand oktober meer grote zilverreigers, Casmerodius albus albus en volgens de soortenbank.nl Ardea alba, geteld dan in 2013. De tellingen betroffen de slaapplaatstellingen. Op 149 slaapplaatsen van de Grote Zilverreiger werden maar liefst 2.125 exemplaren geteld. Dit bracht veel opwinding onder de vogelaars teweeg. Niet voor niets werd daarom uitgekeken naar de telling in 2014 waarvoor de verwachtingen natuurlijk hooggespannen waren. Op deze slaapplaatsen werden zo’n 6.400 exemplaren geteld zijn, maar liefst bijna driemaal zoveel als het jaar ervoor. In 2015 stabiliseerde het aantal vogels en bleef gelijk aan de telling van 2014. Er waren slaapplaatsen bij met meer dan 300 vogels.

Slaapplaatsen

Bij veel vogelsoorten zijn gemeenschappelijke slaapplaatsen buiten het broedseizoen redelijk algemeen. Dit zijn vaste plaatsen waar vogels uit de omgeving zich concentreren om gezamenlijk te slapen. Dit gezamenlijk slapen kan zowel in de nacht als overdag. Dit is afhankelijk van het feit of een vogelsoort zijn voedsel overdag of ’s nachts zoekt. Overdag kent bijvoorbeeld bijna iedereen wel de ransuilen die ook vaak gewoon in de bebouwde kom in een of meer bomen bij elkaar hun slaapplaats hebben. De slaaptrek van veel vogels is redelijk massaal. Denk aan de grote groepen ganzen, meeuwen, kraaiachtigen en de spreeuw. Deze laatste soort kent grote groepen van soms meer dan 100.000 exemplaren die met elkaar de nacht doorbrengen. Deze soorten benutten in de wijdere omgeving foerageergebieden en komen tegen de avond samen op de slaapplaats. In Nederland verblijven zo’n 100 soorten die gezamenlijk slapen. Hoewel nog niet helemaal duidelijk is waarom sommige vogelsoorten gezamenlijk slapen wordt wel aangenomen dat het gezamenlijk slapen net alsook het in groepen optrekken overdag gezien kan worden als bescherming tegen predatoren.

Bron: Ton EbbenBron: Ton Ebben
In contrast daarmee is het gegeven dat grote groepen vogels natuurlijk meer predatoren kunnen aantrekken. Maar in een dergelijke grote groep is de kans voor het individu door een predator gegrepen te worden zeer klein. Daarnaast is er in een groep het voordeel dat door een grote groep vogels een predator sneller wordt opgemerkt dan door enkeling. Vogels die slapen houden veelal korte hazenslaapjes en deze korte slaapjes wisselen ze af met de omgeving scannen op gevaar. In een grote groep kan ieder individu langer rusten en dat geeft natuurlijk voordelen omdat dan energie bespaard wordt. Omdat ook de grote zilverreiger (Ardea alba) gemeenschappelijke slaapplaatsen heeft zijn goede schattingen te maken over het voorkomen van deze soort.

Het tellen

Bij het tellen van grote zilverreigers op de slaapplaatsen, dient men voor een nauwkeurige telling een half uur voor zonsondergang aanwezig te zijn en te tellen tot het echt donker is. In de wintermaanden als de dagen kort zijn en het voedsel schaarser wordt arriveren de laatste binnenkomende grote zilverreigers pas heel laat in de diepe schemer op de slaapplaats. Het is ook mogelijk om te tellen in de ochtend. Men dient ook dan tijdig aanwezig te zijn om al de vogels die bij het krieken van de dag vertrekken te kunnen tellen. De meeste vogels vertrekken al 20 minuten voor zonsopkomst, maar een aanzienlijk deel van de grote zilverreiger vertrekt nog eerder. Dus een zo’n drie kwartier voor zonsopkomst aanwezig zijn is noodzakelijk om een betrouwbare telling te krijgen. Grote zilverreigers slapen in bomen en struiken, maar een enkele maal wordt ook wel waargenomen dat ze staand in het water of op bevroren water overnachten.

Geen verrassing

Opmars grote zilverreiger

De overwinterende grote zilverreiger is allang geen dwaalgast meer. Het is een vaste wintergast geworden groeiend in aantallen. Deze prachtige vogel is begonnen aan een onstuitbare opmars in Nederland. De laatste jaren worden er jaarlijks op de slaapplaatsen meer exemplaren geteld. In 2014 valt bovendien op dat bekende slaapplaatsen, waar gewoonlijk 20 tot 30 vogels de nacht doorbrachten, er nu soms meer dan 200 vogels geteld worden. Een sluitende verklaring voor deze explosieve groei is er nog niet. Gedacht werd dat de grote populatie veldmuizen in 2014 verantwoordelijk zou kunnen zijn voor deze groei. Maar ook in 2015 was de grote zilverreiger weer in groten getale aanwezig en wel vergelijkbaar met 2014. Er werden maar liefst bijna 6390 exemplaren geteld en in 2014 was het aantal ongeveer gelijk. Er waren slaapplaatsen bij met meer dan 300 vogels.

Eerste waarnemingen

Eerst na 1944 zijn de eerste waarnemingen bekend. Oudere waarnemingen zijn er wel voor dwaalgasten en wel voor 1855. Deze zijn echter onbetrouwbaar omdat daarin gesproken wordt over witte reiger en witte vogel, aanduidingen die ook gebruikt werden voor de kleine zilverreiger.

Verrijking fauna

De grote zilverreiger is door zijn schoonheid zonder meer een echte verrijking van de Nederlandse fauna. Hij is bijna ook niet te missen met zijn witte veren en een lengte van 80 tot 102 cm. Vliegend heeft hij een spanwijdte variërend van 140 tot 170 cm. Verder is deze reiger veel actiever dan de bekende blauwe reiger. Kortom, je hoeft geen vogelkenner te zijn om deze vogel op te merken en van te genieten. Punt van zorg is wel dat de slaapplaatsen en tevens ook potentiële broedplaatsen weinig bescherming worden geboden tegen menselijke activiteiten. Zowel de slaapplaatsen als broedplaatsen zijn op grote afstand door de grote witte vogels goed waar te nemen van grotere afstanden. Het zal nieuwsgierige kijkers aan trekken die deze gebieden te dicht benaderen en daarmee de vogels verstoren. Het zou een goede zaak zijn om bij de natuurontwikkeling voor Ruimte voor de Rivieren en andere gebieden beschermde gebieden te creëren om de grote zilverreigers ook aantrekkelijke broedgelegenheden te bieden.

Broedvogel

De opmars van de grote zilverreiger in Nederland blijkt niet alleen uit de onstuimige groei van de aantallen op de slaapplaatsen, ook heeft de grote zilverreiger een vast plaats onder Nederlandse broedvogels weten te veroveren. Het eerste broedgeval konden we in 1978 noteren. Na wat vallen en opstaan vestigde hij zich uiteindelijke definitief. In 2016 werden maar liefst ongeveer 300 broedparen geteld. De grootste kolonies bevinden zich in de Oostvaardersplassen, Lepelaarsplassen en in het Volkerakmeer. In De Wieden zat een kleine kolonie van vijf broedparen. Een enkel paartje vestigde zich in de Onlanden. In de ons omringende landen dateren de eerste geslaagde broedpogingen van 2012 en het aantal overwinterende vogels ligt ook veel lager dan in Nederland. In België zijn er dat 250 tot 300 exemplaren, In Engeland maximaal 34 en in Duitsland 1.000 tot 3.000 exemplaren. Meer algemene informatie over de grote zilverreiger is ruim beschikbaar.
© 2014 - 2019 Linus, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Grote zilverreigerGrote zilverreigerOver de wereld verspreid leven enkele soorten witte reigers. De grote zilverreiger is beslist de meest fraaie van deze g…
Blauwe reigers en grote zilverreigersBlauwe reigers en grote zilverreigersEr zijn een aantal reigersoorten waar te nemen in het Nederlandse landschap. De blauwe reiger is de meest bekende, maar…
De halsbandparkiet in de RandstadDe halsbandparkiet in de RandstadEr broeden ongeveer honderdveertig verschillende vogels in Amsterdam. En de meest vreemde vogel, om maar even een woords…
Bijzondere hotels in NederlandBijzondere hotels in NederlandOvernachten in een piepklein hotel, een wijnvat of een vliegtuig; in Nederland kan het allemaal! Voor wie eens iets heel…
Consequenties van klimaatverandering voor trekvogelsConsequenties van klimaatverandering voor trekvogelsDe uitstoot van broeikasgassen en andere schadelijke stoffen door de mens hebben grote gevolgen voor de wereld om ons he…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ton Ebben
  • www.sovon.nl
  • Olaf Klaassen, Limosa 82, 2012
  • Recordaantallen Grote zilverreigers op slaapplaatsen, SOVON, oktober 2014
  • Slaapplaatsen van vogels: toekomstig verspreidings- en monitoringonderzoek, Loes van den Bremer et al. SOVON-informatierapport 2008-05
  • Grote Zilverreigers en hun slaapplaatsen, Overwinterende Grote Zilverreigers in de Kempen en Peel, Roel van den Heuvel en Robert Kastelijn
  • Olaf Klaassen en Marc van Roomen, SOVON onderzoeksrapport 2008-05
  • Wim Smeets, Wijzigingen in vogelnamen, ‘het Vogeljaar’, jaargang 48, 2000 nr. 6
  • Afbeelding bron 1: Ton Ebben

Reageer op het artikel "Slaapplaatsen grote zilverreiger, Casmerodius albus"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Linus
Laatste update: 17-09-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Vogels
Bronnen en referenties: 9
Schrijf mee!