InfoNu.nl > Dier en Natuur > Insecten en ongedierte > Het draaigatje: een mier die problemen veroorzaakt

Het draaigatje: een mier die problemen veroorzaakt

Het draaigatje: een mier die problemen veroorzaakt In 2019 heeft Nederland te kampen gehad met een plaag van de eikenprocessierups. Door veranderingen in het klimaat werd duidelijk dat ook de dennenprocessierups mogelijk gaat oprukken vanuit landen ten zuiden van Nederland. Ook werd in 2019 bekend gemaakt dat er nog meer, voor ons land onbekende, invasieve insecten hun entree kunnen gaan maken om zich hier waarschijnlijk permanent te vestigen. De tijgermug en de hyalommateek zijn daar enkele voorbeelden van. Deze teek is anno juli 2019 al in Drenthe gespot. Maar ook een bijtgrage mier genaamd het mediterraans draaigatje is al sinds zijn ontdekking in 2013 in ons land. Vermoedelijk meegereisd in, onder andere, de aarde van potplanten gekocht in Zuid-Europa. Eenmaal gevestigd in je tuin kom je amper nog van deze mieren af. Hoe herken je de Tapinoma nigerrimum?

Het draaigatje

Het mediterraans draaigatje heeft veel weg van de plaagmier, een beestje dat zich in de jaren 60 van de vorige eeuw vanuit Azië heeft gevestigd in ons land. Z'n benaming heeft de mier te danken aan het feit dat hij zijn achterlijf alle kanten op kan draaien. Volgens Jinze Noordijk van Stichting EIS, het kenniscentrum voor insecten en andere ongewervelden, bijt het draaigatje eerst en draait dan zijn achterlijf om vervolgens een irriterend stofje te spuiten in het door de beet ontstane wondje. Omdat het draaigatje vrijwel altijd wordt vergezeld door vele duizenden soortgenoten is het niet fijn om een heel leger mieren op de benen te hebben waar ze alle kanten op marcheren. Het probleem is dat een leek niet kan zien of hij te maken heeft met een 'gewone' wegmier of het draaigatje. Totdat hij wordt gebeten. Het draaigatje is wel wat kleiner dan de mieren die je doorgaans in de achtertuin tegenkomt. Qua kleur zijn ze net zo zwart als de gewone mier.

Kraters

Een ander kenmerk van het draaigatje is dat de deze het zand dat ze uitgraven als een soort kraterwanden neerleggen in vergelijking met normale mieren die het zand wat chaotischer achterlaten. De alarmbellen moeten afgaan wanneer je in de achtertuin tussen de stoeptegels allemaal mooie ronde opgehoopte kratertjes vindt. Vrijwel zeker heb je dan te maken met het draaigatje.

Warme stoeptegels aangenaam voor draaigatje

De stoeptegels zijn voor het draaigatje dan ook erg interessant. De door de zon opgewarmde tegels zijn voor het draaigatje zeer aangenaam. Het liefste vertoeft de mier onder dit soort opgewarmde objecten. Zeker nu we ook in Nederland door de klimaatverandering te maken krijgen met langere en warmere zomers, kan het draaigatje zich steeds meer thuis gaan voelen in Nederland.

Problemen veroorzaakt door het draaigatje

Bijten

Het draaigatje staat er om bekend erg bijtgraag te zijn. De beet zelf is niet gevaarlijk, het gaat tenslotte om een klein diertje. Maar niet bekend is of het draaigatje ziektes met zich meedraagt die via een beet overgebracht kunnen worden. De beet, en de door de mier uitgescheiden irriterende stof, zelf voelt aan als een vervelende speldenprik. Het is daarom raadzaam kleine kinderen uit de buurt te houden van het insect.

Verzakkingen door gigantische ondergrondse nesten

Het draaigatje zorgt voor verzakkingen aan trottoirs omdat de nesten van de mier honderden meters groot kunnen worden. Met miljoenen worden deze nesten bevolkt. De reden dat de nesten zo groot kunnen worden is omdat, in tegenstelling tot de gewone mier, de koninginnen van het draaigatje elkaar tolereren. Elk jaar sluiten er meer koninginnen aan in het nest en breidt de populatie zich enorm uit. Ongestoord kunnen de mieren gigantische nesten bouwen. Wanneer je er dan in je omgeving mee te maken krijgt zul je daarom enorme aantallen mieren tegenkomen die moeilijk te bestrijden zijn.

De verschillende kolonies van het draaigatje

Anno juli 2019 zijn er in Nederland acht kolonies aangetroffen in onder andere Wageningen, Ulft, Rotterdam, Spijkenisse en Alphen aan de Rijn. Voor het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) in Wageningen is het niet duidelijk wat de precieze omvang is van de mierenplaag. Wel is al duidelijk dat het draaigatje zich aan het verspreiden is. Omdat het dier lastig te herkennen is, is het goed mogelijk dat er veel meer kolonies in Nederland te vinden zijn. Mensen zijn zich nog niet goed bewust van het draaigatje en de problemen die het dier kan geven aan tuinen, huizen en planten.

Indringers

Al beschreven zijn de verzakkingen aan trottoirs en andere betegelde plekken op straat en in tuinen. Erg vervelend wordt het natuurlijk wanneer het draaigatje huizen binnendringt wanneer deze op zoek is naar voedsel. Volgens Bastiaan Meerburg van het KAD zijn er kolonies van tienduizenden mieren aangetroffen in huizen van verschillende gezinnen waar hun kleine kinderen hierdoor niet meer over de vloer kunnen kruipen.

Bladluis

Daarnaast stelt Meerburg dat het draaigatje ons hele ecosysteem verstiert omdat de invasieve mier onze vertrouwde zwarte mier verdringt. Ook komen er meer bladluizen, want het draaigatje houdt de bladluis als een soort huisdier zoals andere soorten mieren ook doen. Het draaigatje eet de stof die bladluizen uitscheiden, dus de mier zorgt goed voor het welzijn van de bladluis. En hoe meer mieren, hoe beter beschermt is de bladluis. Het gevolg is dat de vele bladluizen de planten in de tuin kaalvreten en zorgen ze voor de plakkerige honingdauw op het tuinmeubilair. Het woongenot gaat verloren door de aanwezigheid van de vele mieren in huis en tuin.

Bestrijding van de mieren in Nederland

De bestrijding van het draaigatje staat nog in de kinderschoenen. Bewezen middelen om het draaigatje te bestrijden zijn anno 2019 in Nederland nog niet toegestaan. Er worden al wel proeven gedaan om met aaltjes het draaigatje te bestrijden, maar het is nog niet zeker of dat voor de bestrijding van de miljoenen mieren gaat werken. Aaltjes zijn rondwormen en zijn de natuurlijke vijanden van onder andere plaaginsecten waar het draaigatje onder valt. Het KAD wil met gemeenten die last hebben van de mieren om de tafel om te overleggen wat er werkt in de bestrijding ervan.

Determinatie

De gewone man kan aan de overlast van het draaigatje vooralsnog weinig doen. Huis-tuin-en-keukenmiddeltjes werken niet tegen de mieren. En ook al zou een middel effect hebben tegen de mier, dan is het nog niet te doen omdat de nesten zo enorm groot zijn. Wat mensen wél kunnen en eigenlijk moeten doen is een paar mieren opsturen naar het KAD, bij een vermoeden dat het om een draaigatje gaat. Het KAD voert dan een determinatie uit. Het KAD zegt op haar site: "Wanneer u overlast ervaart van plaagdieren of schimmels is de eerste stap naar een goede oplossing het uit laten voeren van een determinatie." Dan wordt het onderzocht om na te gaan om wat voor een insect het gaat. De mier is gerichter te bestrijden als je weet dat het om het draaigatje gaat en het bekend is waar het beestje allemaal opduikt.
© 2019 Writeright, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Mier (insecten)Mieren (Formicidae) zijn insecten die behoren tot de vliesvleugeligen. Het zijn diertjes die niet groter worden dan 4 to…
Exotische mieren rukken op in NederlandExotische mieren rukken op in NederlandMieren uit tropische landen zijn zich in de 21ste eeuw aan het vestigen in Nederland. Door het warmer wordende weer kunn…
Mieren in je huis, hoe kom je er van af?Last van mieren, wie kent het niet. In de zomer komt het voor dat de bewoners van een nest mieren een gaatje je huis in…
Mieren... van koningin tot slaafMieren... van koningin tot slaafIedereen heeft in de zomer wel eens last van een mierennest in zijn gazon of tussen de spleten van zijn terras. Dan zijn…
Dierenweetjes - MierenMieren zijn volgens wetenschappers op veel vlakken intelligenter en sterker dan mensen, niet alleen dankzij hun lichaams…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Estella Ortega, Wikimedia Commons (CC BY-SA-4.0)
  • https://www.gelderlander.nl/wageningen/dit-is-hoe-de-dracula-mier-toeslaat-in-je-tuin~a865221c/
  • https://www.ed.nl/binnenland/nieuwe-insectenplaag-in-aantocht-het-draaigatje~af5dacd1/?referrer=https://www.google.com/
  • https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4778086/exotische-mega-mier-nederland-komt-de-boel-verstieren
  • https://www.kad.nl/melding-plaagdier/
  • https://www.kad.nl/dienstverlening/determinatie/
  • https://www.margriet.nl/actueel/insect-plaag-draaigatje/

Reageer op het artikel "Het draaigatje: een mier die problemen veroorzaakt"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Writeright
Gepubliceerd: 18-07-2019
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Insecten en ongedierte
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!