InfoNu.nl > Dier en Natuur > Insecten en ongedierte > De dennenprocessierups, uitgerust met één miljoen brandharen

De dennenprocessierups, uitgerust met één miljoen brandharen

De dennenprocessierups, uitgerust met één miljoen brandharen De zomer van 2019 werd geteisterd door de eikenprocessierups, de rups van de familie van tandvlinders, een ondersoort van de processievlinder. Het dier is op de bast van eikenbomen te vinden. Mensen of dieren die in de buurt komen kunnen worden geraakt door de afgeschoten minuscule haartjes van de rups. Deze kleine brandharen die door de rups worden verspreid veroorzaken onder andere huiduitslag en zijn een gevaar voor de gezondheid. En vervelender, deze rups heeft een oprukkende soortgenoot: de dennenprocessierups, de larve van een ander soort processievlinder. Door klimaatverandering rukt deze dennenprocessierups steeds verder op naar het noorden. Deze rups heft nóg meer brandharen dan de eikenprocessierups.

Eitjes

De naam van de dennenprocessierups geeft al aan in welk soort boom de rups te vinden is, de verschillende soorten dennenbomen verspreid over Noord-Afrika, Zuid-Europa en Midden-Europa. Ook sparren en ceders kunnen, als alternatief, veelvuldig bezocht worden door de vlinders die hun eitjes afzetten op de twijgen of naalden van de bomen. De eitjes worden in parallelle rijen afgezet, gemiddeld 200 stuks. Na vijf weken komen de eitjes uit. Dit gebeurt tussen juni en september, het warmste gedeelte van het jaar op het noordelijk halfrond. De ontwikkeling van de larven houdt nauw verband met hoe noordelijk of op welke hoogte de eitjes zijn gelegd. De dennenprocessierups die een aantal malen vervelt zal dat langzamer doen bij een lagere temperatuur of in hoger gelegen gebieden.

Processie

Net als bij de eikenprocessierups doet de dennenprocessierups zijn naam eer aan wanneer de rupsen 'in processie' het nest verlaten. Het grote verschil is dat de dennenprocessierups in een grote sliert het nest verlaat wanneer het tijd is om 's nachts te gaan eten. Waar bij de eikenprocessierups juist meerdere rupsen naast elkaar bewegen, is de processie van de dennenprocessierups slechts één rups breed. Dit eten doet de rups in de winter waarbij de diertjes overdag in een nest in de zon liggen. In de lente zullen de rupsen opnieuw in processie gaan om zich in te graven op een zonnige plek om zich ondergronds te verpoppen. De cyclus begint opnieuw als na een aantal maanden de vlinders tevoorschijn komen om weer eitjes te gaan leggen.

Brandharen van dennenprocessierups en eikenprocessierups

Terwijl de eikenprocessierups al irritante brandharen heeft die de huid van mens en dier kunnen doorboren, is dat van de dennenprocessierups nog een graad erger. En dan met name om het aantal brandharen. Deze rups heeft een miljoen brandharen van 0,2 millimeter doorsnede terwijl de variant die op de eikenboom te vinden is er honderdduizenden heeft. Qua klachten en overlast doen de twee verschillende soorten processierupsen niet aan elkaar onder. De manier van haren verspreiden gebeurt op dezelfde manier en de allergische reacties op de haren is praktisch gelijk. Maar omdat de dennenprocessierups zich ingraaft om zich te verpoppen, is het mogelijk dat het dier op wegen of in tuinen terechtkomt zodat het risico op blootstelling aan de rups, door zijn wandelgedrag, groter is dan bij de eikenprocessierups.

Deskundigen verwachten niet veel overlast

Het probleem dat door de opmars van de dennenprocessierups ontstaat, is dat anno 2019 de Belgen al last hebben van de rups, die van oorsprong alleen in het zuiden van Europa voorkwam, maar dat Nederland er waarschijnlijk ook mee te maken krijgt. Terwijl we nu al moeite hebben met de bestrijding van één soort, hebben we dat dadelijk bij twee soorten als de opmars van de dennenprocessierups niet wordt gestuit. Bij de eikenprocessierups kwam het oprukken van het dier mede door de massale aanplant van de eikenboom. Gelukkig zijn er in de zuidelijke provincies van Nederland, voor zover hem bekend, relatief weinig dennenbomen te vinden zodat de opmars van de rups dan gestuit wordt, zegt dhr. H. Jans, medisch adviseur en voorzitter van de Nederlandse vereniging voor Medische Milieukunde. Maar dat de rups Nederland een keer zal betreden, sluit hij niet uit.

Silvia Hellingman van het Kenniscentrum Eikenprocessierups zegt dat de dennenprocessierups niet zo'n probleem zal worden in vergelijking met de eikenprocessierups. Simpelweg omdat er minder dennen dan eiken zijn in Nederland. Alleen in Brabant, Limburg en Gelderland zijn er relatief veel dennenbomen. Maar de rups kan ook via andere planten in het land worden gebracht. Hellingman zegt ook dat de rups wel een mijl kan afleggen in haar processiemars en dat de vlinders 50 kilometer ver kunnen komen. Maar omdat de dennenprocessierupsen langer in een nest bij elkaar blijven zullen de dieren gemakkelijker te bestrijden zijn. Gelukkig heeft de dennenprocessierups ook natuurlijke vijanden.

Sluipvlieg

De dennenprocessierups heeft natuurlijke vijanden zoals de sluipvlieg. Deze vlieg gebruikt de rups als gastheer zodat de larven van de vlieg zich kunnen ontwikkelen. De eitjes van de sluipvlieg worden in of in de buurt van de rupsen gelegd waarna de larven van de sluipvlieg zich tegoed doen aan hun gastheer. Er komt dan geen vlinder uit de rups voort maar meerdere sluipvliegen. Uiteindelijk zal de natuur zichzelf in evenwicht houden. Door klimaatverandering zullen we in Nederland wel meer te maken krijgen met flora en fauna die een paar honderd jaar geleden alleen in nog in Frankrijk en Italië te vinden was.

Processievlinder

De vlinders van de dennenprocessierups, en ook die van de eikenprocessierups, zijn onschadelijk omdat deze geen brandharen meer bezitten. Uiterlijk zijn zowel de eikenprocessievlinder als de dennenprocessievlinder nogal sober gekleurd. Het zijn echte nachtvlinders. In de hooguit twee dagen dat de de vlinders leven zetten ze in de bomen nieuwe eitjes af. De cyclus begint hiermee opnieuw.
© 2019 Writeright, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Gezondheidsproblemen door eikenprocessierupsenEikenprocessierupsen veroorzaken in Nederland jaarlijks gezondheidsproblemen als jeuk, huiduitslag, irritatie aan de oge…
Eikenprocessierups: vermijden om klachten te voorkomenIn de maanden mei en juni zitten in eikenbomen steeds vaker eikenprocessierupsen. Het lijkt er zelfs op dat steeds meer…
De eikenprocessierupsDe Eikenprocessierups. Rond de zomer zijn ze weer vaak zichtbaar in Nederland. De Eikenprocessierups is de rups van een…
Eikenprocessierups: symptomen, oorzaak en behandelingEikenprocessierups: symptomen, oorzaak en behandelingDe eikenprocessierups is de rups van de eikenprocessievlinder. Sinds de jaren 90 van de vorige eeuw worden ze steeds vak…
De eikenprocessierups dodelijk voor uw viervoeterDe eikenprocessierups dodelijk voor uw viervoeterDe eikenprocessierups veroorzaakt veel beroering en komt in heel Nederland voor. De hinder en overlast lijken sinds de j…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Publiek Domein, Wikimedia Commons (PD)
  • https://www.gelderlander.nl/wageningen/een-nieuwe-dreiging-de-dennenprocessierups~a3ee72e2/
  • https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/4757841/de-dennenprocessierups-komt-richting-nederland-hij-heeft-nog-meer
  • https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/nederlandse-den-binnenkort-vol-met-dennenprocessierups/
  • https://eenvandaag.avrotros.nl/item/vergeet-de-eikenprocessierups-de-extra-harige-dennenprocessierups-komt-eraan/
  • https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=22528
  • https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/3019111/Pas-op-het-nog-harigere-broertje-van-de-eikenprocessierups-komt-er-aan

Reageer op het artikel "De dennenprocessierups, uitgerust met één miljoen brandharen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Writeright
Laatste update: 08-07-2019
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Insecten en ongedierte
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!