InfoNu.nl > Dier en Natuur > Diversen > Bliksem, donder en onweer: tips tegen blikseminslag

Bliksem, donder en onweer: tips tegen blikseminslag

Bliksem, donder en onweer: tips tegen blikseminslag Bliksem en donder behoren tot de meest spectaculaire natuurfenomenen, die zowel angst als ontzag inboezemen. Hoewel je het gevoel hebt machteloos te staan tegenover een hevig onweer met donder en bliksem, kan je je er ook tegen wapenen. Dit kan onder meer door je woning te beveiligen tegen blikseminslag via bliksembeveiliging en overspanningsbeveiliging. Maar ook eenvoudige tips en weetjes kunnen je beschermen tegen de schadelijke gevolgen van blikseminslag, zowel in huis als in openlucht. Zo is het goed om te weten dat sommige plekken veiliger zijn dan andere wanneer bliksem en donder de hemel teisteren. Welke tips kunnen zoal nuttig zijn om jezelf en je huis te beschermen tegen blikseminslag bij hevig onweer?

Onweer: bliksem en donder

Sommige natuurfenomenen kunnen zowel beangstigend als fascinerend zijn. Dit komt allicht door het feit dat je er relatief machteloos tegenover staat, en tegelijk begeesterd wordt door hun spectaculaire verschijning. Een van die fenomenen is bliksem en de daarbij horende donder. Bliksem kan optreden bij onweersbuien en bij vulkaanuitbarstingen en veel materiële schade veroorzaken. Maar ook mensen kunnen getroffen worden door een blikseminslag, wat in sommige gevallen de dood tot gevolg heeft.

Hoe ontstaat bliksem?

Elektrische ontlading

Om het ontstaan van bliksem en donder te begrijpen, moet je je voorstellen dat er in de atmosfeer verschillende niveau's van energie te vinden zijn. Wanneer er tussen twee punten een groot potentieel verschil in energie is, kan er een elektrische ontlading optreden. Die elektrische ontlading zorgt voor een bliksemschicht. Bij het flitsen van een bliksemschicht wordt de lucht in de nabije omgeving in een oogwenk sterk verwarmd, waardoor deze uitzet. Dit leidt tot geluidsgolven, en het zijn deze golven die we benoemen als donder. Bij een onweer zie je bliksem het eerst, en daarna hoor je de donder. Dit komt omdat de voortplantingssnelheid van het licht hoger is dan de snelheid van het geluid.

Tiensecondenregel

Uit dit laatste kan je afleiden dat hoe korter de tijd tussen de bliksem en de donder is, hoe dichterbij het onweer en dus het gevaar is. Het geluid van de donder heeft immers minder ver moeten 'reizen' om je gehoor te bereiken. In dit verband maakt men vaak gebruik van de 'tiensecondenregel' om het gevaar van de bliksem in te schatten. Wanneer het minder dan tien seconden duurt tussen het zien van bliksem en het horen van de donder kan je de situatie als gevaarlijk beschouwen (Als je de getelde seconden deelt door drie, dan kan je bovendien het aantal kilometers van de afstand tot de bliksem berekenen). Bedraagt deze tijdsspanne meer dan tien seconden dan is de onweersbui minder risicovol, maar is het nog steeds opletten geblazen.

Tips bij bliksem en donder

Tekenen van gevaar

Naast het toepassen van de tiensecondenregel is het ook nuttig om via andere criteria het gevaar van bliksem in te schatten. Wanneer je bijvoorbeeld een sissend geluid hoort is er maar één conclusie: groot gevaar! Ook het ervaren van een statisch gevoel, wanneer het haar op je armen rechtop komt staan, is een alarmsignaal. Wanneer elektrische stroom je lichaam raakt bestaat de kans op elektrocutie. Wanneer je deze dingen waarneemt, ga dan meteen in de veiligheidshouding zitten.

Veiligheidshouding

Deze veiligheidshouding heeft als doelstelling schade aan je lichaam te voorkomen en komt neer op het volgende:
  • ga gehurkt op je tenen zitten
  • maak zo weinig mogelijk contact met de grond
  • houd je ellebogen op de knieën
  • houd je hoofd zo laag mogelijk
  • plaats je handen op je oren
  • plaats je voeten tegen elkaar
  • maak je lichaam zo klein mogelijk
  • zit zo laag mogelijk bij de grond (bv. in een greppel)

Veilige plekken bij bliksem

Waar niet verblijven?

In het algemeen verblijf je bij onweer het best in een gebouw. Ben je toevallig in openlucht, verblijf dan niet in de buurt van hoge plekken in het landschap. Een open veld of een alleenstaande boom zijn te mijden, net als het schuilen onder een paraplu of in een tent. Ga niet plat op de grond liggen, en vermijd om dichtbij andere personen te zitten. Ben je binnenshuis, ga dan niet bij ramen staan of zitten om het natuurspektakel te zien, want een bliksemflits kan verblindend zijn. Ook gordijnen hou je dus beter dicht. Een andere reden om niet bij een raam te gaan staan is dat de door bliksem vrijgekomen energie een raam kan doen exploderen. Blijf weg van metalen voorwerpen en leidingen, zoals hekwerk, stalen omheining, waterleiding, centrale verwarming, enz...

Auto en woning

Onderweg met de auto ben je relatief veilig, mits het gaat om een wagen met metalen koetswerk. Een dergelijke wagen voert de elektrische stroom van de bliksem naar de grond, waardoor deze onschadelijk wordt gemaakt. Bij wagens met een koetswerk van kunststof loop je meer risico. Bij stilstand ben je veilig als de auto in een garage of gebouw geparkeerd staat. Voorts ben je veilig in een stenen gebouw, weg van ramen en deuren. Ook laat je het best geen water stromen wanneer een onweer in alle hevigheid woedt. Ook is het aangewezen om de stekkers van alle elektrische apparaten uit het stopcontact te halen, zodat eventuele schade door overspanning van het elektriciteitsnet vermeden wordt.

Gevolgen blikseminslag

Mensen

Er worden jaarlijks relatief weinig mensen getroffen door een blikseminslag. Dit komt onder meer doordat hevige onweersbuien vrij makkelijk voorspeld kunnen worden, waarna de bevolking via weerberichten gewaarschuwd wordt. Toch kan het gebeuren dat de bliksem inslaat bij een persoon, wat ernstige gevolgen kan veroorzaken. Deze gevolgen zijn vergelijkbaar met de gevolgen van elektrocutie. Brandwonden, bewusteloosheid en tijdelijke verlamming van benen en armen kunnen optreden wanneer de bliksem iemand treft. Ook zijn hartritmestoornissen en zelfs hartstilstand mogelijk: in dat geval is het aangewezen om de persoon te reanimeren via hartmassage.

Huizen

Hoewel de kans relatief klein is kan de bliksem ook in huis inslaan, en dit rechtstreeks of onrechtstreeks. Bij een rechtstreekse blikseminslag kan er een gat in het dak zichtbaar zijn en ontstaat er mogelijk brand. Bij een onrechtstreekse blikseminslag wordt er een voorwerp in de buurt van het huis getroffen, waarna er "inductie" ontstaat. Dit betekent dat er sprake is van overspanning in het magnetisch veld rond de plek van inslag. Deze overspanning kan schade kan opleveren aan elektrische apparaten en leidingen in de woning. Om die reden is het aangeraden om bij een hevig onweer alle stekkers van elektrische toestellen uit het stopcontact te halen.

Huis beveiligen tegen bliksem

Sommige mensen willen het zekere voor het onzekere nemen en kiezen ervoor om hun woning te beschermen tegen blikseminslag. Je kan je huis op twee manieren beveiligen tegen blikseminslag, namelijk via bliksembeveiliging en via overspanningsbeveiliging. Ook het installeren van beide manieren van beveiliging is mogelijk.

Bliksembeveiliging

Deze manier van beveiliging is gebaseerd op het principe van de Kooi van Faraday, waarbij elektrische lading wordt opgevangen en afgeleid naar de aarde. Op het dak van de woning wordt een bliksemafleider geplaatst die de bliksem opvangt en via de muren naar de grond voert. Hierdoor wordt de bliksem geneutraliseerd en mogelijke schade aan de woning vermeden.

Overspanningsbeveiliging

Bij overspanningsbeveiliging wordt de woning beschermd tegen de schadelijke gevolgen van het hierboven beschreven fenomeen van inductie. Overspanning komt erop neer dat de spanning op het elektrisch netwerk van de woning te hoog is omwille van een in de omgeving inslaande bliksem. Door deze te hoge elektriciteitsspanning kan er schade ontstaan. Bij deze vorm van beveiliging installeert men een zogenaamde overspanningsmodule naast de stroomschakelaar. Dankzij overspanningsbeveiliging worden niet alleen stopcontacten maar ook elektrische apparaten beschermd.
© 2018 Verdanov, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoe ontstaat bliksem? En hoe ontstaat onweer?Hoe ontstaat bliksem? En hoe ontstaat onweer?In Nederland onweert het gemiddeld 25 dagen per jaar. Ieder jaar vallen er daarbij één of twee doden doordat zij door de…
Wat is Donder & BliksemWat is Donder & BliksemVaak hoort men een bui al van heel ver aankomen, het gerommel ver achter de horizon. Tot het ineens donker wordt en de e…
Bliksem: hoe voorkom je blikseminslag bij onweerEen warme dag eindigt vaak in een fikse onweersbui. En onweer is ontzettend gevaarlijk! Dit komt onder andere door de on…
Bliksem, één van de gevaarlijkste weersverschijnselenBliksem, één van de gevaarlijkste weersverschijnselenDat onweer één van de gevaarlijkste weersverschijnselen ter wereld is weten we allemaal. Maar hoe ontstaat onweer nou ei…
Bliksem: wat moet je doen als de bliksem inslaat in je auto?Bliksem: wat moet je doen als de bliksem inslaat in je auto?Auto’s worden wel eens getroffen door bliksem. Er wordt wel eens gezegd dat je je auto tegen de vangrail moet zetten als…
Bronnen en referenties
  • https://www.energids.be/nl/vraag-antwoord/hoe-beveilig-ik-mijn-woning-en-toestellen-tegen-de-bliksem/116/
  • https://www.elektriciens-amsterdam.nl/tips-om-blikseminslag-voorkomen-huis
  • https://www.meteo.be/meteo/view/nl/68771-FAQ%27s+over+het+weer.html?view=7719022
  • https://www.elektriciensamstelveen.nl/blikseminslag-huis-tegengaan-volg-tips
  • https://www.interpolis.nl/dossiers/weer/bliksem-inductie
  • https://www.generali.nl/blog/wonen/blikseminslag-in-huis/ (bronnen geraadpleegd op 30/05/2018).
  • https://www.schaapbliksem.nl/onweer/tips/
  • https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2021499/Wat-te-doen-bij-onweer-14-tips
  • https://www.livios.be/nl/bouwinformatie/ruwbouw/dak/is-jouw-woning-bliksembestendig/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Kooi_van_Faraday (bronnen geraadpleegd op 30/05/2018).

Reageer op het artikel "Bliksem, donder en onweer: tips tegen blikseminslag"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Verdanov
Gepubliceerd: 30-05-2018
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!