InfoNu.nl > Dier en Natuur > Diversen > Lichtgevende houtsoorten

Lichtgevende houtsoorten

Lichtgevende houtsoorten Van een aantal houtsoorten is bekend dat zij de bijzondere eigenschap bezitten licht te geven als zij in ultraviolet licht worden gehouden. De houtsoorten geven verschillende kleuren licht af, variërend van helder groen, gele, oranje of rode kleur. Dit natuurkundig verschijnsel heet fluorescentie, een vorm van luminescentie. Fluorescentie is het uitstralen van licht door een stof die licht of andere elektromagnetische straling absorbeert.

Fluorescentie

Door het hout aan uv-licht bloot te stellen, komen de elektronen in een aangeslagen toestand (een hogere energie toestand), vervolgens vallen deze weer terug naar de grondtoestand (laagste energietoestand), waarbij ze tegelijkertijd de extra energie kwijtraken door het uitstralen van licht (van lagere energie).

De houtsoorten lichten alleen op als het hout vers gezaagd of geschaafd is. Sommige soorten lichten onder uv-licht niet direct op, maar doen dit wel door er stukjes of schaafsel van te nemen en deze in water of alcohol te leggen. Het water zal gekleurd licht afgeven.

Merbau en narra onder uv-licht / Bron: VuurvliegMerbau en narra onder uv-licht / Bron: Vuurvlieg

Kleur

Groen en geel zijn de meest voorkomende kleuren van fluorescentie, enkele houtsoorten geven rood, roze of oranje licht af. De kleur kan egaal zijn of gestreept. Daarbij geven sommige soorten intensiever licht dan andere soorten.

Houtsoorten onderscheiden

Er zijn houtsoorten die wat betreft kleur, tekening, structuur en gewicht erg veel op elkaar lijken, zoals bijvoorbeeld moerbeihout en acaciahout (Robinia). De fluorescerende eigenschap van het acaciahout kan in dit geval nuttig zijn om deze houtsoorten te kunnen onderscheiden, eenvoudig door beide houtsoorten onder een uv-lamp te houden. Met het moerbeihout gebeurt er niets, terwijl het acaciahout vrij fel geelgroen zal oplichten.

Lignum nephriticum

Een vroege beschrijving van fluorescerend hout staat in de Florentijnse Codex. Dit is een set van zes boeken die tussen ongeveer 1540 en 1585 werd gemaakt onder toezicht van de Spaanse Franciscaanse missionaris en etnograaf Bernardo de Sahagún, geschreven in het Nahuatl (taal van de Azteken), Spaans en Latijn. Er wordt een houtsoort vermeld die in aanraking gekomen met water, dit water blauw kleurt. De Azteken gebruikten deze houtsoort traditioneel als geneesmiddel tegen nierziekten, zij noemden de houtsoort “coatli” of “coatl” (slang).

Ook de Spaanse arts en botanicus Nicolás Monardes beschreef de houtsoort als medicijn in zijn werk uit 1565, hij gaf het de naam Lignum nephriticum, Latijn voor “nier hout”. Het hout was volgens hem wit van kleur en nadat stukjes van dit hout een half uur in water hadden gelegen, werd het water licht-blauw van kleur.

Beker van "Lignum nephriticum" en fles met fluorescerende oplossing / Bron: Safford, William Edwin, Wikimedia Commons (Publiek domein)Beker van "Lignum nephriticum" en fles met fluorescerende oplossing / Bron: Safford, William Edwin, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Bekers

De houtsoort verscheen in die tijd in Europa in de vorm van bekers, die onder de elite aan elkaar als geschenk werden te geven. Athanasius Kircher (1602-1680) een Duits Jezuïet en geleerde voerde experimenten uit met een beker die hij had gekregen van missionarissen uit Mexico. Volgens Kircher veranderde het water in de beker in allerlei kleuren afhankelijk van het soort licht. De Zwitserse botanicus Johann Bauhin beschreef in 1650 ook een experiment met een beker, alleen was deze van roodkleurend hout vervaardigd. Het water veranderde volgens hem in een blauwe en gele kleur en het leek van kleur te wisselen als het tegen het licht werd gehouden. Verder vermeldden Robert Boyle in 1664 en Isaac Newton in 1665 in hun werk het verschijnsel dat later fluorescentie genoemd werd.

Mexicaans kidneywood en narra

In 1915 ontdekte de Amerikaanse botanicus William Edwin Safford, dat er in de 17de eeuw twee houtsoorten met elkaar werden verwisseld, die beide doorgingen voor Lignum nephriticum. In de Florentijnse Codex had men het over een inheemse Mexicaanse houtsoort die lichtgeelbruin tot wit van kleur is, later noemde men het Mexicaans kidneywood (nierhout) of Eysenhardtia polystacha.

De bekers werden echter gemaakt van een andere houtsoort genaamd “narra”. Dit hout heeft een geelbruine of roodbruine kleur en was toen afkomstig van Luzon, het grootste eiland van de Filipijnen dat in die tijd een Spaanse kolonie was. Narra betekent daar “slang” (net zoals de Azteken het nierhout noemden), de wetenschappelijke naam is Pterocarpus indicus. De bekers werden in de Filipijnen gemaakt en kwamen met Spaanse handelaren mee naar Mexico. Beide soorten hebben de fluorescerende eigenschap.

Voorbeelden

De fluorescerende houtsoorten komen van boomsoorten uit verschillende plantenfamilies, de meeste komen uit de Vlinderbloemenfamilie (Leguminosae of Fabaceae). Een aantal voorbeelden:

Narra hout / Bron: VuurvliegNarra hout / Bron: Vuurvlieg
Leguminoseae (Vlinderbloemenfamilie)
  • Afzelia; is lichtbruin of roze-bruin gekleurd hout en geeft onder uv-licht een zwak tot redelijk helder geelgroen licht.
  • Bubinga; is roze-rood met donkere paarse strepen, het geeft een zwak tot redelijk helder geel-groen licht.
  • Robinia (valse acacia); is geelgroen tot bruingroen van kleur en geeft een helder en egaal groen licht.
  • Tali (of missanda); is geel tot oranjebruin en geeft een helder en egaal geelgoud licht.
  • Purperhart; is bruin of bruinrood van kleur en verkleurt in paars als het wordt blootgesteld aan daglicht. Onder uv-licht geeft het zwakke tot redelijk helder geel of oranje strepen licht.
  • Merbau; is geelbruin, oranjebruin of donker roodbruin, het geeft redelijk helder egaal groen licht.
  • Cabreuva (of incienso); heeft roodbruin kernhout, het geeft zwak tot redelijk helder groene strepen licht.
  • Narra (andere namen zijn amboyna of padouk); is geelbruin of roodbruin van kleur en geeft redelijk helder geel licht.

Enkele fluorescerende houtsoorten uit andere families zijn: groenhart (Lauraceae), plataan (Platanaceae), olijf (Oleaceae) en ivoorhout (Rutaceae).

Lees verder

© 2015 - 2019 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geeft de inkt van mijn markeerstift licht? - fluorescentieHoe komt het dat een spaarlamp vijf tot zes keer meer energie levert dan een gloeilamp? Hoe komt het dat de inkt van een…
Houtsoorten & HoutverwerkingHoutsoorten & HoutverwerkingEr bestaan veel verschillende hout-soorten die variëren qua structuur, eigenschap of toepasbaarheid. Zo heeft Populieren…
Haardhout prijs en kwaliteit: welke soort is het beste?Haardhout prijs en kwaliteit: welke soort is het beste?Welke houtsoort is het beste om te gebruiken in de houtkachel en wat zijn de prijzen? Er bestaan verschillende soorten h…
Oplichtende gordijnzwammenOplichtende gordijnzwammenGordijnzwammen komen over de hele wereld voor en behoren tot het meest soortenrijke geslacht van plaatjeszwammen: Cortin…
Luminiscentie: fluorescentie versus fosforescentieLuminescentie is het oplichten van een stof door bestraling met energierijk licht of een chemische reactie. We ondersche…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Vuurvlieg
  • “Vademecum Houtsoorten”, Stichting Houtvoorlichtingsinstituut Amsterdam en Het Houtinstituut T.N.O. Delft.
  • http://www.wood-database.com/wood-articles/fluorescence-a-secret-weapon-in-wood-identification/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Fluorescentie
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Lignum_nephriticum
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Florentijnse_codex
  • http://www.fluorescence-foundation.org/lectures/madrid2010/lecture1.pdf
  • http://www.calvin.edu/academic/chemistry/faculty/muyskens/fluorescence/Narra%20preprint.pdf
  • http://www.hobbithouseinc.com/personal/woodpics/narra.htm
  • Afbeelding bron 1: Vuurvlieg
  • Afbeelding bron 2: Safford, William Edwin, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Vuurvlieg

Reageer op het artikel "Lichtgevende houtsoorten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 20-09-2016
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Diversen
Special: Tropisch hardhout
Bronnen en referenties: 12
Schrijf mee!