InfoNu.nl > Dier en Natuur > Diversen > Ebbenhout en coromandelhout

Ebbenhout en coromandelhout

Ebbenhout en coromandelhout Twee tropische hardhoutsoorten, ebbenhout en coromandelhout, hebben veel overeenkomstige kenmerken en toepassingen. De bomen die het ebben- en coromandelhout leveren zijn aan elkaar verwant, ze komen uit hetzelfde plantengeslacht, de botanische namen zijn: 'Diospyros ebenum' (ebbenhout) en 'Diospyros celebica' (coromandelhout). Deze houtsoorten zijn zeer kostbaar omdat de bomen steeds zeldzamer worden.
Coromandelhout, ook wel Macassar Ebony genoemd / Bron: Böhringer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)Coromandelhout, ook wel Macassar Ebony genoemd / Bron: Böhringer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)

Herkomst

In de 17de eeuw kwam het ebbenhout voor het eerst naar Nederland vanuit het eiland Mauritius. Dit eiland ligt ten oosten van Madagaskar en het vaste land van Afrika. Het werd in 1598 door Nederland gekoloniseerd en genoemd naar Prins Maurits. De komst van de Nederlanders op Mauritius zorgde niet alleen voor het uitsterven van de Dodo (een vogelsoort) ook het ebbenhout was halverwege de 17de eeuw geheel weggekapt. Daarom haalden men het ebbenhout daarna uit Ceylon (Sri Lanka) in India, dat tussen 1640 en 1796 een Nederlandse kolonie was.

Ebben komt eveneens voor op de Andamanen, een eilandengroep in de Indische Oceaan die tot India behoren en verder in Indonesië, Cambodja, Maleisië, Thailand, Vietnam en in Afrikaanse landen zoals Kameroen, Nigeria, Kongo en Madagaskar. Coromandelhout was eerst afkomstig van de 'kust van Coromandel'; de zuidoostkust van de deelstaat Madras in India. Nederland had daar handelskolonies in de 14de en 15de eeuw tot in 1825. Tegenwoordig komt het coromandelhout meestal uit Sri Lanka en Indonesië.

Eigenschappen

Overeenkomstige eigenschappen:
  • De bomen zijn vrij klein: ongeveer 15 meter hoog, daarom is het hout alleen in kleine afmetingen verkrijgbaar.
  • Beiden houtsoorten zijn zeer hard en zwaar en hebben een fijne nerf.
  • Het hout is meestal recht van draad.
  • Het hout droogt zeer langzaam, maar als het gedroogd is 'werkt' (krimpen, uitzetten) het hout nauwelijks. Bij te snel gedroogd ebben- en coromandelhout ontstaan vaak kleine scheuren.
  • Het wordt niet snel aangetast door insecten (termieten en houtworm).

Kleuren

Er zijn veel soorten ebbenhout, van donkerbruin met soms grijze strepen tot bijna geheel zwart hout, dat het meest gewild is. Het spinthout, de laag hout die zich om het kernhout en onder de bast van de boom bevindt, is licht geelachtig tot bijna wit van kleur. Bij sommige soorten is het contrast tussen het zwarte kernhout en witte spint dan ook groot.

Coromandelhout lijkt erg op de wat lichter gekleurde ebbensoorten, maar is altijd gestreept en niet effen van kleur. Het coromandelhout wordt ook wel gestreept ebbenhout genoemd. Het is bruin of donkerbruin-grijs en heeft licht bruine, donker bruine of zwarte strepen. Het spinthout is geel-wit van kleur.

Leunstoel van Michel de Klerk uit 1918, gemaakt van mahonie- en ebbenhout / Bron: Centraal Museum Utrecht (CMU) / Adriaan van Dam, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Leunstoel van Michel de Klerk uit 1918, gemaakt van mahonie- en ebbenhout / Bron: Centraal Museum Utrecht (CMU) / Adriaan van Dam, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Toepassing

Afgezien van hun hardheid kunnen ebben- en coromandelhout goed worden bewerkt, zoals zagen, schaven, snijden en draaien. Verder zijn ze vanwege de verfijndheid van de nerf goed te polijsten en te lakken of te politoeren. Deze houtsoorten kunnen echter niet worden gebogen en zijn te hard om spijkers of schroeven in te gebruiken, tenzij er wordt voorgeboord.

Al in de oudheid werden deze houtsoorten gebruikt als sierhout. Door de tijd heen werden ze gebruikt voor het maken van luxe kleine objecten zoals bv. juwelenkisten en doosjes, voor lijsten, meubelonderdelen zoals knoppen, als fineer voor marqueterie en inlegwerk, schaakstukken, onderdelen van muziekinstrumenten zoals pianotoetsen, draaiwerk, houtsnijwerk en beeldhouwwerk. Ook tegenwoordig worden ze voor dit soort sierwerk nog toegepast.

Ébéniste

In Frankrijk noemde men de meubelmakers die meubels maakten met ebbenhout-fineer van oorsprong “ébéniste”. Wat later gebruikte men deze naam voor meubelmakers die gefineerde meubels maakten met fineer van alle soorten hout. Andere meubelmakers werden “menuisier” genoemd, zij maakten de minder kostbare meubels die niet gefineerd werden.

Lees verder

© 2015 - 2018 Vuurvlieg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Fineer: materiaal en gebruikFineer: materiaal en gebruikFineer is een dun laagje hout, van ongeveer 0,5 tot 3 millimeter, dat op ander (goedkoper) hout kan worden gelijmd. Het…
Tropisch hardhout: PalissanderhoutTropisch hardhout: PalissanderhoutDe hardhoutsoort palissander is erg geliefd om zijn eigenschappen en toepassingsmogelijkheden. Het hout komt van kleine…
Antiek: de handel in antieke meubelsAntiek: de handel in antieke meubelsEr is veel vraag naar antieke meubels. Dit is een trend van de laatste decennia, alhoewel er altijd wel veel vraag naar…
Letterhout of slangenhoutLetterhout of slangenhoutHet hout van de altijd groen blijvende loofboom met de botanische naam Piratinera guianensis of Brosimum guianense uit d…
Kozijnen van hardhout, waarom wel?Kozijnen van hardhout, waarom wel?Hardhouten kozijnen worden nog steeds gemaakt. Er bestaan kozijnen van meranti en van andere harde houtsoorten, zoals af…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OboeCrack, Wikimedia Commons (GFDL)
  • http://www.houtinfo.nl/toepassingen/houtdatabase/detail/264
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Kust_van_Coromandel
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Diospyros
  • “Materialenkennis voor meubelmakers”, P.E.L. Izeren en G.J. Lips.
  • “Vademecum Houtsoorten”, Stichting Houtvoorlichtingsinstituut Amsterdam en Het Houtinstituut T.N.O. Delft.
  • Afbeelding bron 1: Böhringer, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.5)
  • Afbeelding bron 2: Centraal Museum Utrecht (CMU) / Adriaan van Dam, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Reageer op het artikel "Ebbenhout en coromandelhout"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Vuurvlieg
Laatste update: 18-09-2016
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Diversen
Special: Tropisch hardhout
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!