InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > De onstuitbare opmars van de zwarte weduwe

De onstuitbare opmars van de zwarte weduwe

De onstuitbare opmars van de zwarte weduwe De dodelijke zwarte weduwe (Latrodectus mactans) mag u nooit over het hoofd zien als u in de donkere hoekjes van uw huis of garage rommelt. Zeg nu niet dat deze exotische giftige spin niet voorkomt in Nederland. Ze is al verschillende malen gesignaleerd, onder andere in het Friese Damwoude. Het beest zat in een geïmporteerde auto uit Amerika. Deze in Noord-Amerika inheemse killer krijgt in Europa steeds meer vaste voet aan de grond...! De zwarte weduwe zoekt de mens op; bergplaatsen en toiletten hebben haar voorkeur.

Ook op een bloemenveiling in Aalsmeer werd deze spin (zwarte weduwe) aangetroffen.

Inhoud


De zwarte weduwe doet haar naam eer aan

De zwarte weduwe (Latrodectus mactans) is inheems in de Verenigde Staten en Mexico. Inmiddels is deze spin in alle werelddelen te vinden. De mannetjes gaan elke zomer op zoek naar een vrouwtjesspin. Ondersteboven wacht ze in haar web terwijl het mannetje voorzichtig dichterbij komt. Voordat hij het web ingaat, geeft hij tiksignalen op de zijden draden. Maar goed ook, want een onaangekondigd mannetje wordt door de zwarte weduwe als een prooi beschouwd. Zodra het paren voorbij is, maakt hij dat hij wegkomt. Het veel kleinere, hulpeloze mannetje waagt dus zijn leven tijdens de paring. Want als de vrouwtjesspin honger heeft, zal ze hem beslist verorberen. De zwarte weduwe doet haar naam inderdaad eer aan.

Bron: Slummis, PixabayBron: Slummis, Pixabay

Makkelijk te herkennen

De zwarte weduwe herkent u meteen. Ze heeft een dik, bol achterlijf, zo groot als een erwt. De onderbuik is voorzien van opvallende, rode driehoeken. Samen vormen ze de herkenbare zandlopervorm. Twee scherpe, holle giftanden spuiten het gif in de prooi. Voor de mens is alleen het vrouwtje gevaarlijk. De kaken van het mannetje zijn namelijk te klein om zich een weg door de huid te banen. De zwarte weduwe is ongeveer 1,25 cm lang, het mannetje iets kleiner, met een spanwijdte van 2 cm tot soms wel bijna 4 cm. De spin eet andere insecten, zoals vliegen, kevers en andere spinnen. Ze wordt ongeveer twee jaar oud. De Europese weduwe is inheems in Zuid-Europa en huist in oude wijngaarden of olijfbomen. In de oogstperiode worden dan ook veel mensen gebeten.

Het web van de zwarte weduwe

Het web van de zwarte weduwe bestaat uit drie lagen. De bovenste laag is voorzien van steundraden, vastgehecht aan een tak, kei of baksteen. De middelste bestaat uit een ratjetoe van plakdraden, en de onderste uit flexibele, schuin naar de grond lopende draden, bedekt met zeer plakkerige druppeltjes. Nadat een insect tegen de gronddraad is aangelopen, laat de draad los en blijft het beestje eraan vastplakken. De losse draad wikkelt zich vervolgens om het tegenspartelende insect heen, in de richting van het centrale webgedeelte. Daarna is het afgelopen met het diertje. De zwarte weduwe bijt, waarna het gif de ingewanden vloeibaar maakt. Later komt de spin terug om haar slachtoffer leeg te zuigen. De zuigkracht wordt geleverd door de maag en niet door de mond. De spindraden komen tevoorschijn uit de onderbuik. Daarmee maakt ze het web, wikkelt ze de prooi in, maar omhult ze er ook de eitjes mee om ze te beschermen.

Cocon

Zodra de jonge spinnetjes uit hun cocon zijn gekropen, laten ze zich langs een zelf gesponnen draadje afzakken en gaan vervolgens een eigen web maken. De zwarte weduwe is honkvast, heeft dus geen nomadische trekjes. In de regel zal ze haar web dan ook niet verlaten.

Bron: Skeeze, PixabayBron: Skeeze, Pixabay

Kleine terminator van formaat

Bij de mens heeft de beet van de zwarte weduwe de kracht van een speldenprik.
De verschijnselen zijn:
  • maagkrampen
  • aangezichtspijn, waardoor praten moeilijk wordt
  • verstarring
  • verlammingsverschijnselen

Belangrijkste kenmerken van de zwarte weduwe (Latrodectus mactans)

Taxonomisch behoort het geslacht Latrodectus tot de familie van de kogelspinnen (Theridiidae), de orde van de spinnen (Araneae) en de klasse van de spinachtigen (Arachnida). De meest opvallende kenmerken van de zwarte weduwe (Latrodectus mactans) zijn:
  • Kleur: Zijdeachtig zwart met een rode tekening op het achterlijf (afhankelijk van de soort).
  • Lengte: Het vrouwtje is ca. 2,5 cm. Het mannetje is kleiner.
  • Gedrag: Solitair.
  • Paartijd: Zomer.
  • Prooi: Spinnen, vliegen, muggen, mieren, pissebedden, kevers en andere kleine insecten.
  • Gif: Zenuwgif. In principe ook dodelijk voor de mens.
  • Levensverwachting: een tot enkele jaren.

Pijnlijke beet

De gevolgen van de beet kunnen erg pijnlijk zijn. De verschijnselen worden wel eens aangezien voor een acute blindedarmontsteking. Als gevolg van de verstarring kan hij of zij niet vertellen wat er is gebeurd, waardoor menig slachtoffer daardoor onterecht naar de operatiekamer wordt gebracht. En geopereerd...! Het spreekt vanzelf dat de kleine hoeveelheid gif bij een volwassene minder ernstige gevolgen heeft dan bij een kind. Ook ouderen zijn gebaat bij een snelle behandeling. Bij een procent van de menselijke slachtoffers is de onbehandelde beet fataal.

Tegengif

Een injectie met tegengif is de enige manier om de pijn van de spinnenbeet draaglijk te maken. In het laboratorium wordt de spin ‘gemolken’ (gifprikkeling). Het tegengif werkt binnen twintig minuten. Wie zich niet laat behandelen, heeft zo'n vijf dagen lang veel last van de verschijnselen. Volledig herstel kan weken duren. De meest giftige spin is nog altijd de Braziliaanse zwerfspin (Phoneutria fera en nigriventer). Het gif van de zwarte weduwe is ongeveer 15 keer krachtiger dan het gif van een ratelslang. Het is dus niet vreemd dat de beet van deze spin in extreme gevallen de dood tot gevolg heeft.

Gevaarlijke verspreiding

Bron: Faeparsons, Flickr (CC BY-2.0)Bron: Faeparsons, Flickr (CC BY-2.0)
Dat we de verspreiding van de zwarte weduwe serieus moeten nemen, blijkt uit een bericht van reptielenzoo ‘Serpo’. De spin werd ontdekt in een planten- en bloemenveiling in Aalsmeer en naar ‘Serpo’ gebracht. Na vier weken werden aldaar pakweg honderd zwarte weduwen geboren. Als de spin op die veiling niet was ontdekt, zou ze inmiddels de stammoeder zijn geworden van zo’n 1000 nakomelingen. De Belgische spinnenvereniging ARABEL waarschuwt dat er sprake is van een snelle verspreiding in Vlaanderen. Onder andere via Amerikaanse containers in de haven van Antwerpen.

Oorzaken van de verspreiding

Door het broeikaseffect kunnen meer exotische insecten en spinnen in ons land overleven. Ook de bestrijdingsmiddelen voor het internationaal transport worden minder krachtig als gevolg van strengere milieueisen. Elk jaar worden er in Nederland niet-inheemse spinnen ontdekt, waaronder de zwarte weduwe en de Australische roodrugspin. De komende tijd zullen we dus beter op moeten letten wat er in en om huis allemaal rondkruipt...!

Lees verder

© 2007 - 2018 Orion, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Giftig en genezendGiftig en genezendSommige dieren kunnen dodelijk giftig zijn. Zij gebruiken dit wapen om te kunnen overleven. Voor de mens kan dit gif lev…
Angst voor spinnenAngst voor spinnenAngst voor spinnen: de meeste mensen vinden spinnen helemaal niks. Ze heben er angst voor en gaan ze het liefst uit de w…
Dierenweetjes - SpinnenWat is de grootste spin ter wereld? Is het waar dat we spinnen in onze slaap eten? Hoe oud wordt een spin? Kan de beet v…
De spinnen in Nederland: alles over de spin 2018De spinnen in Nederland: alles over de spin 2018De spin en spinachtige spreekt tot de verbeelding. Naar schatting 70.000 spinnen zijn er over de hele wereld beschreven.…
Leuke kattenweetjesLeuke kattenweetjesVan oudsher worden katten in verband gebracht met heksen, magie en de nacht. Het feit dat katten van grote hoogte kunnen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Skeeze, Pixabay
  • 'Zwarte weduwe' IMP BV
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwarte_weduwe_(spin)
  • http://www.merckmanual.nl/mmhenl/print/sec24/ch298/ch298f.html
  • Afbeelding bron 1: Slummis, Pixabay
  • Afbeelding bron 2: Skeeze, Pixabay
  • Afbeelding bron 3: Faeparsons, Flickr (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "De onstuitbare opmars van de zwarte weduwe"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

De Jong, 23-11-2015 22:39 #11
Vanavond ruimde ik in de schuur spullen op. Ik zag toen een zwarte spin onder een tas zitten. Na deze te Hebben verplaatst zag ik een tweede zelfde.
Deze spinnen waren traag en met een rond lichaam en pikzwart. Ik denk 2 tot 3 cm of zo groot. Wat zal dit geweest zijn. Zwarte weduwe? Ik heb deze nog nooit gezien.

Björn Roeven, 27-09-2015 08:16 #10
Mocht je er ooit nog één tegenkomen Foeke. Dan vangen in een bakje en de dierenambulance bellen. Eeuwig zonde om zo'n schitterend diertje de dood in te jagen.
Zou er graag één in m'n terrarium hebben zitten.

Foeke Dillema, 21-09-2014 11:18 #9
Hallo,
Ik woon in Burgum (Friesland) en was thuis met hout bezig een stapel hardhout aan het verplaatsen.
Zag een zwart spinnetje met rood kruis op rug
dacht er eerst niet zo bij na maar een minuut later
dacht ik dit is niet zomaar een kruis spin
rood is stop of gevaar dacht ik.
weer op gezocht en gedood omdat ik het niet vertrouwde want mijn dochtertje loopt hier ook rond.

Gerrie de B., 27-09-2010 17:27 #8
Zwarte Weduwe komen vaker voor dan je denkt. Veelal hier gekomen met vracht. In Breda laatst ook drie, gevonden door een kennis van me, heeft er ook een andere hele grote (wolfs?) spin bij gezet. Leuk YouTube filmpje. (http://www.youtube.com/watch?v=1WtQxjRAcX4&feature=related)

Benny Steyn, 16-08-2010 22:45 #7
Nee het is geen fabeltje, ik heb er vandaag een dood getrap op me werk, een zwarte weduwe. exact zoals op de fotos. die komen bij ons via zee containers binnen. en ik heb het iedee dat het er bij ons van wemelt, ik heb ze vaker gezien. ik trap ze dood omdat ik niet gebeten wil worden, ik heb gehoord dat ze dodelijk zijn. weet iemand wat je daar tegen doet? en zijn handschoenen er tegen bestand? ik grijp tijdens het werk vaak in dat soort rotzooi. en er is zelfs een wolfspin gevonden. groeten benny:-)

Jan, 15-09-2009 00:10 #6
Ik weet bijna 100% zeker dat ik er vandaag een gezien had toen ik rotzooi uit de aanhanwagen weg ging gooien. Ik wilde hem vangen maar hij is helaas gesneuveld. Uit de dikke bol van zijn lijf kwam een soort bruine smurrie. Zouden er nog meer kunnen zitten?

Bar, 17-07-2008 10:10 #5
Poeh poeh, wat een bangmakerij!
Er lopen hier al eeuwen spinnen rond waar men in de VS doodsbenauwd voor is en je hier nooit iemand over hoort.
Allemaal ge-hype, dit soort sensatieverhalen. Dit artikel had veel neutraler gekund, zonder termen als " killer" etc.

groet Bar

Josephine, 02-03-2008 21:18 #4
Sorry,
maar wat heb ik aan dit artikel.
jongens jongens wat een mediahype.
de gene die dit heeft geschreven moet opletten, .
het zijn ook prachtige dieren om te houden!
het is mijn favoriet na de vagans (vogelspin)
dit beest is niet zooo gevaarlijk.
een zwarte weduwen moet eerst door je huid heen 'snijden'
voordat ze er bij kan…
let maar eens op als je ze voert :).

groetjes Josephine.
in het vervolg graag serieuse artikelen over spinnen!

Robin, 15-12-2007 11:15 #3
Hebben weduwen een rood kruis op de rug?

Paul Bremer, 29-10-2007 17:42 #2
Hej, dee zwarte weduwe en dan het mannetje heeft hij ook z'n rood buik of is hij helemaal zwart met deukjes op de rug?

Leon, 26-09-2007 12:26 #1
Maar leeft de zwarte weduwe ook in nederland?

Infoteur: Orion
Laatste update: 06-02-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Spinnen
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 11
Schrijf mee!