InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Zomereczeem en Culicoïdes

Zomereczeem en Culicoïdes

Culicoïdes behoren tot de Ceratopogonidea familie - verschillende steekmuggen die ook wel kriebelmuggen, knutten of knutjes genoemd worden. In de ons omringende landen spreekt men in het algemeen over No-See-Um's of Midges, welke steekmuggen wereldwijd voor overlast zorgen en verantwoordelijk zijn voor Zomereczeem/Staart- en Maneneczeem, Blauwtong en vele andere ziektes. De getoonde foto toont een Culicoide direct na haar bloedmaaltijd (Institute for Animal Health UK) Bovenstaande namen worden gebruikt voor een beestje wat maar 1 tot 3mm groot is – maar waarvan het vrouwtje overal ter wereld plagen veroorzaakt, ernstige ziektes en overlast.

Culicoide, veroorzaker van wereldwijde overlast

Wereldwijd zijn er 4000 verschillende soorten bekend, waarvan er 700 in Europa voorkomen – en hiervan weer 100 in Nederland. Vooral de soorten die tot het geslacht Culicoides zijn erg lastig voor warmbloedige individuen zoals paarden en mensen. Berucht is bijvoorbeeld de Culicoides Impunctatus die in Schotland het buitenleven vrijwel onmogelijk maakt, terwijl de Culicoides Riethi tijdens de aanleg van de Flevopolder in 1958 zeer ernstige overlast veroorzaakte.

Snelheid van ontwikkeling

In een gunstig gebied en bij goede weersomstandigheden, kunnen op een hectare land wel 24 miljoen exemplaren worden aangetroffen! Beten van de Culicoides (die elke 4 dagen bijt – en dus bloed opzuigt) zijn hinderlijk gevoelig en kunnen enorm jeuken. Soms kan de overlast zo groot zijn dat op bepaalde locaties (hoog en lage veengebieden, modderpoelen, waterpartijen, natte graslanden) dat normaal functioneren niet meer mogelijk is. Er wordt voorzien dat bij aanleg van de geplande nieuwe natte natuurgebieden habitats ontstaan waardoor plaagvorming op zal gaan treden. Voortplanting van Culicoides vindt na een bloedmaaltijd en meestal in zwermen (maar ook daarbuiten) plaats. De eitjes worden afgezet in kleine en grotere wateren, in holtes, bomen, in potten waarin water staat of in stilstaand water/modder. De vrouwtjes laten de eieren in het water vallen of zetten ze af op drijvende planten en algen, waarna ze na 3 tot 11 dagen uitkomen. Als pop hangen ze 2 tot 5 dagen aan het wateroppervlak en hebben dan (net als steekmuggen) een luchtademhaling. Na het uitvliegen van de Culicoides begint de hele cyclus opnieuw. In een willekeurig seizoen (soms al in april tot begin oktober), worden er een aantal generaties Culicoides geproduceerd – afhankelijk van de temperatuur is de levenscyclus tussen de 2 dagen en 2 weken. Elke vrouwelijke Culicoides legt dan 2 tot 3x een hoeveelheid van ongeveer 170 eitjes. De eerste generatie heeft overwinterd en komt uit – zij bijten zo snel mogelijk om de volgende generatie te kunnen produceren.

Actieradius

Culicoides zijn slechte vliegers en verplaatsen zich gemiddeld tussen de 100 en maximaal 300 meter van hun geboorteplaats. Ze vliegen niet bij regen of sterke zonneschijn, en ze blijven het liefst waar ze zijn bij een beetje wind (6Km/u). Ze kunnen een strenge vorst gemakkelijk overleven, maar geen lange droogteperiode. Culicoïdes geven weinig overlast bij regen en wind, maar bij bewolkt of drukkend weer zijn ze – net zoals bij zonsopkomst en zonsondergang zeer actief. Ze worden aangetrokken door Kooldioxide (CO2), warmte, ultraviolet licht en geur- ga voor meer informatie over hun gedrag naar www.BliZzz.nl

Verspreiding ziektes

Culicoides zijn vector voor verspreiding van ziektes. Bekend zijn bijvoorbeeld Blauwtong, waaraan 2% van onze schapen sterft – een besmet rund is zeker 100 dagen een bron van infectie. Bij paarden zien we o.a. Afrikaanse paardenpest, dit is een vectorgebonden ziekte wat betekent dat het niet zomaar van het ene dier op het andere kan worden overgebracht. Contact tussen een besmet dier en een onbesmet dier is niet genoeg om de ziekte over te brengen. Ook indirect contact via bijvoorbeeld mensen of borstels vormt geen gevaar. Voor het overbrengen van de ziekte is een vector nodig: de Culicoïde.

Het bekende zomereczeem - ook wel staart- en maneneczeem genoemd is geen vectorziekte maar een huidallergie die hevige jeuk veroorzaakt waardoor een paard de geïrriteerde huid kapot schuurt. Het is algemeen bekend dat koudbloedige paarden veel last van zomereczeem hebben. Bepaalde rassen paard en pony zijn gevoeliger dan anderen. Met name de Fries, IJslander, Shetlander, Fjord en Halfinger zijn hier gevoelig voor. Uit onderzoeken blijkt dat minstends 20% van de Friese paarden van 3 jaar en ouder last hebben van deze allergische reactie. In 2002 heeft de heer H. van der Ploeg op keuringsdagen van Friese paarden zelfs 42% paarden aangetroffen met een vorm van Zomereczeem.

Zomereczeem

Zomereczeem is geen nieuw verschijnsel, echter het percentage in Nederland was eind vorige eeuw nog 10% en is nog steeds groeiende. In Engeland is met 25% een alarmfase bereikt - in Australië komt het al bij 50% van de paarden voor! Zomereczeem wordt veroorzaakt door een allergische reactie op het speeksel wat bij de beet van de culicoïde vrijkomt om de bloedstolling af te remmen. Deze reactie veroorzaakt enorme jeuk, waardoor het paard gaat schuren. Door het schuren wordt de stollingsremmer onder de huid verspreidt, waardoor de jeuk toeneemt. Elk paard wat buiten komt wordt gestoken door dit mugje en heeft hinder van de jeuk, echter het eczeem-gevoelige paard vertoont een storing in het immuunsysteem waardoor er extreme jeuk ontstaat. Gebaseerd op de omvang van dit allergieprobleem, zijn al meer "wondermiddeltjes" op de markt gebracht dan paardendekens - de een nog beter dan de andere. Men is echter nog niet in staat geweest om iets te ontwikkelen wat dit probleem bij de basis aanpakt, nl. het immuunsysteem. Wanneer uw paard Zomereczeem heeft, hoeft u echt geen knoflooktoevoegingen meer uit te proberen, vitamine B11, kruidenextracten, of een bloedonderzoek en bijbehorende behandelingen te laten uitvoeren. De wetenschappelijke onderbouwing van dit soort (wonder)middelen ontbreekt totaal.

Denkt u eens aan de muggensteken die u zelf heeft opgelopen - of wanneer u in een ver vakantieland flinke muggenbulten heeft gehad. Hoe komt het dat deze bulten en de bijbehorende jeuk soms na maanden weer terugkomt? Juist; wij hebben soms eenzelfde storing in het immuunsysteem en dezelfde herinnering aan de bloedverdunner van deze specifieke mug. Het belangrijkste verschil met een paard is echter dat wij ons kunnen beschermen tegen meerdere steken en dat wij onze huid niet kapotschuren. Een paard kan zich echter vrijwel niet beschermen - en u kunt dit ook niet doen door het paard een deken te geven of in te smeren met een product. het aantal "beten" zal ter plaatse van de bedekking verminderen, maar dat neemt niet weg dat het paard toch wordt gestoken. Een vrouwelijke mug, een knut, een Culicoide... zij heeft gewoon bloed nodig voor haar eitjes!
Ga op een zwoele avond eens buiten staan en kijk na een minuut eens boven uw hoofd - wat u ziet is een hele zwerm mugjes. Deze worden aangetrokken door o.a. de kooldioxide die u (en ook uw paard) uitstoot en de warmte van uw lichaam. Wat denk u wat die muggen doen in een weiland, in een omgeving waar een paard de enige bron is om eiwitten te verkrijgen?

Een effectieve oplossing is om de inname van koolhydraten/frictaan/suikers te beperken tot een minimum - zie hiervoor het artikel "SME bij paarden - oplossingen die wel werken". Hierin worden ook simpele maar doeltreffende manieren besproken om het leed te verzachten en toekomstige problemen te voorkomen.
© 2009 - 2019 Blizzz, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Paarden: Zomereczeem en erfelijkheidPaarden: Zomereczeem en erfelijkheidEenieder die een paard kent of heeft met SeMe (de gebruikte afkorting voor Staart en Maneneczeem of zoals het in de volk…
Staart- en maneneczeem bij paardenDe zomer komt er weer aan en dat is niet voor alle dieren leuk. Paarden die last hebben van staart- en maneneczeem begin…
Zomereczeem bij paarden behandelen: dekens, zalfjes en voerEen paard met zomereczeem heeft enorme last van jeuk tijdens de zomermaanden. Er zijn inmiddels verschillende middelen o…
Manen- en staartverzorging van het paardManen- en staartverzorging van het paardEen gedomesticeerd paard dat gehouden wordt als gezelschapsdier of rijdier, als hobby of in de sport, heeft dagelijkse v…
Zomereczeem bij paarden, wat te doen?We hebben het bijna allemaal wel eens gezien, een paard die zich tot bloedens toe open schuurt en waarbij de manen en st…
Bronnen en referenties
  • www.BliZzz.nl

Reageer op het artikel "Zomereczeem en Culicoïdes"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Blizzz
Laatste update: 15-01-2014
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!