InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Welke stekelmuizen bestaan er allemaal?

Welke stekelmuizen bestaan er allemaal?

Welke stekelmuizen bestaan er allemaal? De stekelmuis (Acomys) is een van de vele muizensoorten en komt oorspronkelijk voor in de noordelijke streken van Afrika, waar hij leeft in woestijnachtige gebieden. De diertjes hebben een gewicht van 15 tot 6 gram, afhankelijk van de ondersoort. Stekelmuizen danken hun naam aan de rechtopstaande beharing op hun rug, die doet denken aan stekels. Anno 2019 wordt de stekelmuis al enkele jaren als huisdier gehouden, alhoewel er nog niet gesproken kan worden van een gedomesticeerde stekelmuis. De dieren zijn leuk om naar te kijken om hun natuurlijke gedrag te observeren, maar het zijn geen dieren die zich graag laten aaien of willen knuffelen met hun verzorger.

Inhoud


Taxonomische indeling van de stekelmuis

De stekelmuis is, net als de kleurmuis en de tamme rat, een onderfamilie van de familie ‘echte muizen’. Deze ‘echte muizen’-familie wordt aangeduid met de wetenschappelijke naam Murinae. De onderfamilie van de stekelmuizen heeft de wetenschappelijke benaming Acomys toebedeeld gekregen. Stekelmuizen zijn echte knaagdieren en worden daarmee ingedeeld in de wereld van de zoogdieren: ze brengen hun jongen levend ter wereld en zogen de jongen tot ze oud genoeg zijn om voor zichzelf te zorgen en volledig zelfstandig kunnen eten.

Waar komt de stekelmuis vandaan?

Stekelmuizen worden het meest waargenomen in het noordelijke deel van Afrika, maar ook in het Midden-Oosten zijn enkele soorten stekelmuizen ontdekt. De dieren leven in het wild in gebieden waar maar weinig regenval is en hun leefgebied is woestijnachtig.

Uiterlijk en kleuren van de stekelmuis

De stekelmuis is een klein muisje met een lengte van 7 tot 12 centimeter. De staart heeft een lengte van 4 tot 10 centimeter. Stekelmuizen hebben een gewicht van 15 tot 65 gram, afhankelijk van de soort en het geslacht. De oren zijn groot en rechtopstaand, de snuit is spits. De oogkleur is altijd zwart. Anno 2019 komt de stekelmuis voor in zogenoemde wildkleuren. Dit houdt in dat de bovenkant van het lichaam roodachtig grijs tot bruin van kleur is. De buik poten en onderkant van de kop zijn wat lichter van kleur tot wit.

Vacht van een stekelmuis

Een stekelmuis is een muizensoort waarbij de haren op de rug en flanken van het lijf af staan. Hierdoor krijgt de muis een stekelig uiterlijk, waar het dan ook zijn naam aan dankt. De kop, poten en onderkant van het lichaam zijn wel bedekt met gewoon aanliggende haren, waardoor die delen van het lichaam geen stekelig karakter hebben.

Leeftijd

Stekelmuizen worden gemiddeld twee tot drie jaar oud.

Gedrag en karakter van de stekelmuis

Net als de meeste andere woestijnbewoners, is de stekelmuis een typisch schemerdier en nachtdier. De stekelmuis laat zich overdag zelden zien, maar toch zijn er veel soorten van de stekelmuis die zich af en toe ook overdag laten zien en dan actief zijn. De dieren zijn zeer sociaal aangelegd en leven in het wild in groepjes.

Geslachtsbepaling

Het geslacht van een stekelmuis kan gemakkelijk gezien worden aan de afstand tussen de geslachtsopening en de anus. De afstand tussen de geslachtsopening en de anus is bij mannetjes duidelijk groter dan bij de vrouwtjes.

Voortplanting bij stekelmuizen

De meeste soorten stekelmuizen hebben dezelfde manier van voortplanten. De vrouwtjes zijn, als ze de geslachtsrijpe leeftijd bereikt hebben, ongeveer elke vier dagen bereid om te paren. De draagtijd van de stekelmuis is echter langer dan die van de meeste andere muizensoorten, namelijk 37 dagen. De jongen zijn dan – en dit ook in tegenstelling tot bijvoorbeeld de kleurmuis – geheel behaard en goed ontwikkeld. De oogjes zijn ook al geopend en de jonkies kunnen zich al vrij snel zelfstandig voortbewegen. Als de jonge stekelmuizen zeven of acht dagen oud zijn, knabbelen ze al wat mee van het voedsel van de ouders.

De nestgrootte is redelijk klein: gemiddeld worden er maar twee jonkies geboren. Wanneer er meerdere vrouwtjes in een groep samenwonen, staan ze erom bekend de jongen in volledige harmonie groot te brengen. De jongen drinken bij alle zogende moeders, en de jongen worden ook door alle moeders verzorgd.

Huisvesten van stekelmuizen

Samenstelling van de groepen

Wanneer stekelmuizen elkaar van jongs af aan kennen, kunnen zij over het algemeen prima samenleven. Wanneer stekelmuizen die elkaar niet kennen bij elkaar gezet worden, kunnen er heuze gevechten uitbreken. Om dit te voorkomen is het belangrijk om de stekelmuizen op jonge leeftijd aan te schaffen, en ze direct bij elkaar ineen schoon verblijf te zetten. Op die manier is de kans op acceptatie het grootst. Volwassen dieren die elkaar niet kennen kunnen beter niet bij elkaar gezet worden, omdat de kans op constante gevechten zeer aanwezig is.

Aan een bestaande groep stekelmuizen kunnen het beste geen nieuwe dieren worden toegevoegd. Ook dan is de kans op gevechten vrij groot. Maar wanneer er jonge stekelmuizen geboren worden in een bestaande groep stekelmuizen, worden de jongen altijd geaccepteerd door alle leden van de groep.

Het verblijf

Het is het beste om stekelmuizen te huisvesten in een ruime, glazen bak. De bovenkant van de bak moet stevig afgesloten worden met een deksel. Wel moet er rekening mee gehouden worden dat de deksel goede ventilatiemogelijkheden biedt. Vooral in de zomerperiode is het belangrijk ervoor zorg te dragen dat de glazen bak nooit in de volle zon komt te staan, omdat de temperatuur dan té hoog kan oplopen. Zorg er daarom bij voorbaat voor dat de glazen bak zo geplaatst is dat er nooit direct zonlicht in kan schijnen.

Voor stekelmuizen is het het beste als ze de beschikking hebben over een bodembedekking van een zo natuurlijk mogelijk materiaal. De voorkeur gaat hierbij uit naar schoon zand. Daarnaast kan het verblijf aangekleed worden met wat stenen en (niet-giftige) takjes of stronkjes hout. Ook stofvrij hooi behoort tot de vaste inrichting van de kooi, omdat de stekelmuizen dit niet alleen als voedsel gebruiken, maar ook als nestmateriaal voor in hun slaaphol of om te gebruiken als nestbekleding om jonge stekelmuizen groot te brengen.

De stekelmuis als huisdier

Er worden diverse soorten stekelmuizen door de mens gehouden als huisdier. Vooral de Egyptische stekelmuis en de Zwarte Nijlstekelmuis worden door particulieren gehouden als huisdier. Ondanks dat de stekelmuis als huisdier wordt gehouden, is er bij de stekelmuis geen sprake van een gedomesticeerde knaagdiersoort. In tegenstelling tot bijvoorbeeld kleurmuizen, tamme ratten en cavia’s is de stekelmuis wild. De dieren houden er niet van om opgepakt te worden en kunnen hun verzorger bijten, zelfs als ze al van zeer jongs af aan door mensen in handen worden genomen. Ook zijn er stekelmuizen die iets van tamheid laten zien, en die het goedvinden dat de verzorger ze voorzichtig aait.

Om een stekelmuis als huisdier te houden, is er meer inzicht nodig dan bij het houden en verzorgen van kleurmuizen. De dieren zijn namelijk meer ingesteld op een leven met andere stekelmuizen onderling, dan op een leven met de mens. Het is dan ook in het belang van de gezondheid van een stekelmuis als de dieren in (kleine) groepjes worden gehuisvest. Heb je niet de ruimte om veel stekelmuizen te houden, zorg er dan in ieder geval voor dat je altijd twee of drie stekelmuizen in één verblijft kan onderbrengen. Wanneer ze alleen zijn, kunnen ze namelijk gezondheidsklachten en gedragsstoornissen ontwikkelen.

Als je een stekelmuis als huisdier wilt houden, moet je er dus voldoening uit kunnen halen om alleen naar de diertjes te kijken. Wil je liever een dier waarmee je een band opbouwt, die je kan aaien en knuffelen, dan kan je beter op zoek gaan naar een ander soort knaagdier, zoals de tamme rat of kleurmuis.

Voedsel van de wilde stekelmuis

Doordat stekelmuizen in het wild in woestijnachtige gebieden met zeer weinig regenval leven, is hun spijsverteringsstelsel hier erg op aangepast. Ze kunnen dus overleven op een zeer karig menu en kunnen zelfs overleven zonder water te drinken. De dieren halen namelijk voldoende vocht uit grassen en insecten. Ze eten voornamelijk plantaardig voedsel zoals grassen, maar ze hebben ook de behoefte aan dierlijke eiwitten. Die eten ze vaak in de vorm van insecten als mugjes, vliegjes, torretjes en wormpjes.

Voedsel van de stekelmuis die als huisdier gehouden wordt

Stekelmuizen die als huisdier gehouden worden, kunnen gewoon knaagdierenvoer te eten krijgen. Naast het plantaardige materiaal waar knaagdierenvoer uit bestaat, heeft de stekelmuis ook zeker behoefte aan insecten – hier zitten belangrijke dierlijke eiwitten in die het dier nodig heeft om gezond te blijven. De insecten kunnen door de verzorger zelf gevangen en verzameld worden, maar er bestaat ook kant-en-klare insectenvoeder dat bij de grotere dierspeciaalzaken te koop is.

Soms mag de stekelmuis ook wat groente en/of fruit hebben, maar geef nooit te veel groenvoer, omdat het spijsverteringsstelsel van de stekelmuis niet is ingesteld op een te vochtrijke voeding. Wanneer ze dus te veel vocht binnenkrijgen, kunnen ze darmproblemen als koliek en diarree krijgen.

Hoewel de stekelmuis in de vrije natuur zelden tot nooit water drinkt, is het wel belangrijk de stekelmuis als huisdier elke dag vers, schoon water te geven in een flesje. Op deze manier kan de stekelmuis toch gaan drinken, wanneer hij hier behoefte aan heeft.

Verzorging van de stekelmuis

De stekelmuis heeft eenzelfde soort verzorging nodig als kleurmuizen en tamme ratten. Het verblijf moet regelmatig schoongemaakt worden en voorzien worden van een nieuwe bodembedekking. Meestal is het voldoende om het verblijf eens in de week of eens in de twee weken volledig te verschonen en goed te ontsmetten. Hoe vaak je het hok moet verschonen is afhankelijk van de grootte van het verblijf en de hoeveelheid stekelmuizen die erin leven. Hoe meer dieren er op een oppervlak leven, hoe sneller het verblijf volledig schoongemaakt moet worden.

De meeste stekelmuizen kiezen één of twee hoekjes in hun verblijf uit waar ze hun urine deponeren. Deze hoeken kunnen het beste wat vaker schoongemaakt worden, dagelijks of om de dag. De ontlasting wordt vaak door het hele verblijf gedeponeerd.

Soorten stekelmuizen

Er zijn diverse soorten stekelmuizen, die allemaal in een apart gebied leven. De stekelmuizen die anno 2019 bekend zijn, staan hieronder vermeld.

A

  • Abusimble stekelmuis
  • Acomys airensis
  • Acomys chudeaui
  • Acomys cilicicus
  • Acomys cineraceus
  • Acomys ignitus
  • Acomys johannis
  • Acomys kempi
  • Acomys louisae
  • Acomys mullah
  • Acomys nesiotes
  • Acomys percivali
  • Acomys seurati
  • Acomys spinosissimus
  • Acomys subspinosus
  • Acomys wilsoni
  • Afrikaanse stekelmuis

D

  • Dwergstekelmuis

E

  • Egyptische stekelmuis (Acomis cahirinus)

G

  • Goudstekelmuis (Acomys russatus) (ook wel: gouden stekelmuis)

K

  • Kretenzische stekelmuis (Acomys minous)

S

  • Sinaï-stekelmuis (Acomys dimidiatus)

T

  • Turkse stekelmuis

W

  • Woosnam-borstelhaarmuis

Z

  • Zwarte Nijlstekelmuis (Acomis cahirinus cahirinus)

Lees verder

© 2019 Infodebster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Positieflijst zoogdieren roept vele vragen opnieuws uitgelichtPositieflijst zoogdieren roept vele vragen opOp 19 juni 2013 verscheen de positieflijst voor zoogdieren. Alleen nog de dieren die op deze lijst staan mogen nog gehou…
Turkse Lira: geld, informatie, koersDe nieuwe Turkse Lira is er sinds 2008. Wanneer je een bezoek brengt aan Turkije zul je met deze munteenheid moeten beta…
Turkse taal: alfabet en uitspraakHet Turks lijkt een moeilijke taal maar dit valt in de praktijk reuze mee. Het Turkse alfabet lijkt op het Nederlandse a…
Turkse dienstplicht afkopen eenvoudiger gewordennieuws uitgelichtTurkse dienstplicht afkopen eenvoudiger gewordenTurken, waar ook ter wereld moeten hun dienstplicht van 15 maanden vervullen. Deden ze dat eerder niet dan verviel daarm…
De Turkse AngoraEen van mijn hobby's zijn mijn katten. Vier daarvan zijn Turkse Angora's. De eerste Turkse Angora in huis was de odd-eye…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Olaf Leillinger, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • Boek: konijnen en knaagdierenencyclopedie. Auteur: Esther Verhoef. ISBN: 9789036629621
  • http://www.dieren-en-planten.nl/dieren/zoogdieren/knaagdieren/803-2/stekelmuizen/
  • http://www.dieren-en-planten.nl/dieren/zoogdieren/knaagdieren/803-2/stekelmuizen/
  • http://www.termedia.nl/knaagdierenmenu/189-muizen/1217-stekelmuis
  • http://diertjevandedag.classy.be/zoogdieren/knaagdieren/muisachtigen/onderfamilie_stekelmuizen.htm
  • http://www.knaagdieren.net/categories/201.html
  • https://www.kleineknaagdieren.nl/artikelen/overigeknaagdieren/20071214-stekelmuizen/index.php
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Stekelmuizen
  • https://www.licg.nl/konijnen-en-knaagdieren/stekelmuizen/

Reageer op het artikel "Welke stekelmuizen bestaan er allemaal?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Infodebster
Gepubliceerd: 06-03-2019
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!