InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Geitenras: Bezoar

Geitenras: Bezoar

Geitenras: Bezoar De bezoargeit is het oudste geitenras ter wereld en wordt gezien als één van de drie voorouders van de hedendaagse geitenrassen, naast de priscageit en de schroefhoorngeit. De bezoargeit is ook de eerste diersoort geweest die ooit door de mens is gedomesticeerd, wat het nóg belangrijker maakt om dit geitenras voor uitsterven te behoeden. Hoe ziet de bezoar eruit, welke karaktereigenschappen kunnen aan deze geit worden toegeschreven en welke ondersoorten van de bezoargeit bestaan er?

Inhoud


Andere benamingen

De bezoar staat ook bekend onder de volgende namen:
  • Bezoargeit
  • Capra aegagrus
  • Kreta geit
  • Wild goat (Engelse benaming)
  • Wilde geit

Land van herkomst

De bezoar komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa en Zuidwest-Azië, en dan met name in en rondom Griekenland.

Geschiedenis

De bezoar is een wilde geit die voornamelijk voorkomt in Zuidoost-Europa en het zuidwesten van Azië, in de meest westelijke richting tot aan Griekenland. De bezoar wordt gezien als één van de oudste soorten geiten en is één van de drie stamvaders van alle hedendaagse geitenrassen, naast de priscageit en de schroefhoorngeit.

Om bovenstaande leefgebieden beter te omschrijven, kan gesteld worden dat de bezoar voornamelijk voorkomt op de Griekse eilanden (voornamelijk Kreta), Turkije, Iran, Afghanistan, Oman, Kaukasus, Turkmenistan, Pakistan en India. In deze landen komt de bezoar echter nog maar weinig voor, waardoor de bezoar de status ‘kwetsbaar’ heeft gekregen. Ze leven in het wild en dan vooral in rotsachtige gebieden, van droge struwelen op kustelijke kliffen en op weides in het hooggebergte. Ze leven daar tot op een hoogte van 4200 meter.

Uiterlijke kenmerken

Als je naar de bezoar kijkt, zie je een mooie wilde geit met een schofthoogte van zo’n 90 centimeter, een lengte van 120 tot 160 centimeter, waarbij de staart een lengte van 15 tot 20 centimeter bestrijkt. De dieren kunnen enorm in gewicht verschillen, variërend van 25 tot 100 kilogram. Zoals bij alle geiten het geval is, zijn ook bij de bezoar de bokken altijd zwaarder dan de geiten (vrouwelijke dieren). De gemiddelde leeftijd bedraagt acht jaar.

De bezoar heeft een roodachtige tot grijsbruine vacht, waarbij de bok een vachtkleur heeft die meer neigt naar een zilvergrijze kleur. De geiten zijn eerder roodgrijs tot geelbruin van tint. Zowel bokken als geiten hebben een zwarte en zware kinbaard, en een aalstreep die loopt vanaf hun schoft tot de staartaanzet. De horens van een bok behoren sterk gebogen en samengedrukt te zijn, met dikke knobbels aan de voorzijde. Deze knobbels worden ook wel aangeduid als een soort jaarringen: elk jaar dat de bok ouder wordt, krijgen de horens een nieuwe knobbel erbij. De vrouwelijke geiten dragen ook horens, maar deze zijn niet gesierd met knobbels en lopen gewoon in een sabelvormige lijn recht naar achteren.

Karakter

De bezoar is een geitenras dat in het wild leeft, en leeft daar in grote kuddes van wel 40 tot 50 dieren. De bokken leven buiten de kuddes in kleine groepjes, ook wel de zogenaamde vrijgezellengroepen genoemd. Oudere bokken kiezen er daarentegen voor om meestal solitair door het leven te gaan, en houden andere geiten en vrijgezellengroepen op afstand. Een kudde geiten bestaat uit één leidende bok, alhoewel er in zeldzame gevallen twee leidende bokken worden gezien binnen kuddeverband. De rest van de kudde bestaat uit vrouwelijke dieren en hun jongen. Boklammeren worden al op vrij jonge leeftijd van de kudde verstoten, met een leeftijd van 4 tot 5 maanden aangezien de jonge bokken dan geslachtsrijp beginnen te worden.

Bezoargeiten zijn in een kudde normaal gesproken vredelievend naar elkaar, alhoewel er wel een strikte hiërarchie heerst: de dieren die hoger in rang staan mogen als eerst eten. Dieren die lager in rang staan en willen voordringen, worden hard gestraft door de hogergeplaatste dieren in de rangorde. De bezoar houdt niet van mensen en zal in de meeste gevallen op de vlucht slaan bij het signaleren van de mens. Pas als de dieren echt geen andere uitweg meer zien, zullen ze agressie tonen en vechten voor hun leven.

Gebruiksmogelijkheden

De bezoar is een wilde geit en mag daarom ook niet als huisdier of gezelschapsdier gehouden worden. Wel wordt de bezoar door een aantal dierentuinen gehouden, om er middels fokprogramma’s voor te zorgen dat het ras voor uitsterven behoed wordt.

Ondersoorten

Van de bezoar is bekend dat hij één van de stamvaders is van de huisgeit. Daarnaast wordt de bezoar ook nog gezien als voorvader van andere ondersoorten, te weten:
  • Sindbezoargeit
  • Chiltanbezoargeit
  • Kretenzische wilde geit
  • Huisgeit
  • Turkmeense wilde geit
  • Gewone bezoargeit
  • Capra aegagrus pictus
  • Capra aegagrus jourensis

Voeding

De bezoar is, net als gedomesticeerde geiten, een bladeter, planteneter en herkauwer. Zo leven ze van een breed scala aan plantaardig materiaal, zoals gras, mos, bladeren, schors en twijgen. De dieren staan erom bekend vooral in de ochtend en begin van de middag te grazen, hun overige tijd gebruiken ze om rustig te herkauwen.

Bijzonderheden

De bezoar is de wilde voorouder van alle hedendaagse geitenrassen die we kennen. De bezoar dankt zijn naam aan een steen die zich in de ingewanden van dit dier vormt. Vroeger dacht men dat er geneeskracht in de stenen zat.

Voortplanting

In het Middellandse Zeegebied, waar de bezoar oorspronkelijk leeft, valt de bronsttijd in oktober. In de Kaukasus, waar de bezoar ook voorkomt, is de bronsttijd verplaatst naar november en december.

De bezoar kent een dracht van 155 dagen, waarna de bevalling ervoor zorgt dat er één tot twee lammeren geboren worden. In zeldzame gevallen zet een bezoargeit drie lammeren op de wereld. De bevalling bij de bezoar verloopt haast altijd probleemloos. De geiten lammeren makkelijk af en liggingsafwijkingen worden weinig waargenomen.

Rond de geboorte zal de drachtige geit zich gaan afzonderen van de kudde, waarna ze veilig kan bevallen van haar lammeren, ver van onrust, gevaar en roofdieren vandaan. Het liefst gaat ze hierbij op een rotsrichel staan. De eerste dagen zorgen de lammeren ervoor dat ze verscholen blijven tussen de rotsen. Pas als de dieren vier tot vijf dagen oud zijn, zijn ze in staat rotsen te klimmen en zullen ze samen met de moedergeit terugkeren naar de kudde.

De lammeren worden zo’n zes maanden gezoogd door de moeder, waarna ze op een natuurlijke wijze gespeend zullen worden door haar. Al vanaf een week of vier zijn de lammeren in staat wat gras en ander ruwvoer te eten.

Domesticatie

De bezoargeit is één van de voorouders van alle geitenrassen die op deze wereld rondlopen. Dit proces is in gang gezet toen de bezoar zo’n achtduizend jaar geleden gedomesticeerd werd door mensen in het zuidoosten van Europa. Door met de gevangen dieren te fokken en selecteren op makheid, vriendelijkheid en gebruikseigenschappen, is de huisgeit uiteindelijk ontstaan. De bezoargeit is daarmee één van de eerste diersoorten ter wereld die door de mens is gedomesticeerd.

Lees verder

© 2018 - 2019 Infodebster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geitenras: Poitevine geitGeitenras: Poitevine geitWereldwijd bestaan enkele honderden geitenrassen, waaronder de Poitevine geit. De Poitevine geit is een elegante, mooie…
Geitenras: Pinzgauer geitGeitenras: Pinzgauer geitDe pinzgauer is een zeer zeldzaam geitenras uit Oostenrijk dat met uitsterven wordt bedreigd. Deze prachtige dieren zijn…
Geitenras: Nederlandse bonte geitGeitenras: Nederlandse bonte geitDe Nederlandse bonte geit is een van oorsprong Nederlandse melkgeit die helaas met uitsterven wordt bedreigd. De dieren…
Geitenras: Zuid-Afrikaanse boergeit of boerbokGeitenras: Zuid-Afrikaanse boergeit of boerbokDe Zuid-Afrikaanse boergeit is een van oorsprong Zuid-Afrikaans geitenras dat voornamelijk is ontwikkeld voor de product…
Geitenras: Kempense geitGeitenras: Kempense geitDe Kempense geit is één van de meest zeldzame geitenrassen ter wereld en komt oorspronkelijk uit België. De geit heeft e…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: F. Spangenberg (Der Irbis, Own Photo), Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
  • http://volkoomen.nl/dieren/geiten.htm
  • http://www.biopix.nl/bezoargeit-capra-hircus_photo-75399.aspx
  • http://www.geheugenvannederland.nl/nl/geheugen/view?coll=ngvn&identifier=UBA01%3AIZ21300189
  • https://www.catawiki.nl/catalogus/albumplaatjes/uitgevers-merken/fort/6206653-bezoargeit
  • http://diertjevandedag.classy.be/zoogdieren/evenhoevigen/herkauwers/holhoornigen/geitachtigen/schapen%20en%20geiten/geiten/bezoargeit.htm
  • https://www.wnf.nl/dieren/dierenbieb-zoogdieren/bezoargeit.htm
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Bezoargeit

Reageer op het artikel "Geitenras: Bezoar"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 08-08-2019
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Geitenrassen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!