InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Belangrijke vitaminen en mineralen voor geiten

Belangrijke vitaminen en mineralen voor geiten

Belangrijke vitaminen en mineralen voor geiten Ieder mens en elk dier heeft een bepaalde hoeveelheid van verschillende mineralen en vitamines nodig om optimaal te kunnen functioneren. Voor geiten geldt dit ook: er zijn diverse vitamines en mineralen die belangrijk zijn om het lichaam van de geit goed te kunnen laten werken. Sommige vitamines worden door het lichaam zelf aangemaakt, terwijl mineralen en het overige deel van de vitamines uit de voeding moeten worden opgenomen. Maar welke vitamines en mineralen zijn nu belangrijk voor geiten? Voor welke functies zijn deze zo belangrijk, en in welke voedingsmiddelen komen deze stoffen allemaal voor?

Inhoud


Een goede gezondheid start met goede voeding

Om gezond te worden en te blijven, is het belangrijk om goed te eten. Daarbij is niet alleen de juiste hoeveelheid van belang (van te veel wordt je dik; van te weinig val je af), maar vooral de samenstelling van de voeding is erg belangrijk. Naast de standaard koolhydraten, eiwitten en vetten in de voeding, moet er ook rekening gehouden worden met de inname van vitaminen en mineralen. Wanneer geiten van bepaalde vitaminen en mineralen te weinig of juist te veel tot zich nemen, kunnen hier ernstige aandoeningen uit ontstaan. Zo zal een tekort aan vitamine B12 ervoor zorgen dat optimale groei belemmerd wordt of zelfs wegvalt. Ook zal een tekort van deze vitamine er bij drachtige geiten voor zorgen dat de ongeboren lammeren in de embryonale fase groeistoornissen en bloedarmoede ontwikkelen: de kans op een abortus wordt hierdoor zeer groot.

Onderzoek naar de juiste hoeveelheid

Er is veel onderzoek gedaan naar de vitamines en mineralen die nodig zijn voor een goede gezondheid bij geiten. Daarnaast is er ook gekeken naar de goede hoeveelheden van deze stoffen, en is er ook onderzocht in welke voedingsproducten (zoals grassoorten en andere planten) deze vitamines en mineralen voorkomen. Bovendien is er onderzocht welke mineralen en vitamines te weinig voorkomen in het verse voedsel van de Nederlandse (en Belgische) geit. De tekorten worden middels krachtvoer aangevuld. Krachtvoer is voeding dat in de fabriek wordt samengesteld. Fabrikanten zijn verplicht ook mineralen en vitaminen toe te voegen aan het krachtvoer, zodat de gezondheid van geiten in stand wordt gehouden. Eén van deze wetenschappelijke onderzoeken is uitgevoerd door / in opdracht van BIOGEIT en draagt de naam: Mineraalvoorziening van geiten – Mineralen, spoorelementen en vitaminen in voer en bloed.

Wat zijn vitaminen en mineralen?

Vitaminen

Vitamines zijn simpel gezegd de werkzame stoffen die, zolang ze in kleine hoeveelheden voorkomen in de voeding, van levensbelang zijn voor een goede stofwisseling in het lichaam van de geit. Een tekort aan vitaminen kan ziekte veroorzaken: deze ziektes worden ook wel gebrekziekten genoemd. Een teveel van vitamines kan in sommige gevallen ook gevaarlijk zijn, alhoewel er minder snel een overschot aan vitamines ontstaat, dan dat er een tekort aanwezig is.

Wanneer vitamines te lang bewaard worden, of zijn verhit, kunnen ze hun werkzaamheid verliezen, of kan de vitamine zelfs volledig vernietigd worden.

Niet in alle producten zijn vitaminen aanwezig. In de standaard voeding van een geit zijn vaak wel voldoende vitamines aanwezig. Het ene product bevat meer vitamines dan het andere. Zo komen er bijvoorbeeld veel vitamines voor in bladgroenten, fruit, paprika, levertraan en melk.

Diverse vitamines
Er bestaat een breed scala aan vitamines. Om de verschillen tussen de vitamines kenbaar te maken, zijn ze gecategoriseerd middels een letter. Zo kennen we onder andere vitamine A, D, B en K. Daarnaast zijn sommige vitamines nog verder onder te verdelen. Dit wordt gedaan middels een cijfer. Zo zijn er onder andere vitamine B1, B2, B12, enzovoort.

Oplosbaar
Niet alle vitamines worden op dezelfde wijze opgelost. Zo staan vitamine A, D, E en K erom bekend dat ze in vet oplosbaar zijn. Vitamine B en C zijn juist geschikt om in water op te lossen. De manier waarop vitamines opgelost worden, kan erg belangrijk zijn. Zo kan er rekening gehouden worden met de vorm waarin een vitamine wordt toegediend. Zo kunnen vetoplosbare vitamines in vetreserves in het lichaam opgeslagen worden. Wateroplosbare vitamines worden niet door het lichaam opgeslagen, maar weer met zweet, of urine, afgestaan aan de buitenwereld. In verhouding moet er dus veel meer wateroplosbare vitaminen opgenomen worden, omdat het lichaam deze weer uitscheidt. Vetoplosbare vitaminen worden opgeslagen in het lichaamsvet, waardoor een langzame teruggaaf van vitamines aan de stofwisseling ontstaat: er zijn in verhouding minder vitamines nodig in de voeding, om de juiste hoeveelheid in het lichaam te laten circuleren.

Mineralen

Geiten halen hun benodigde mineralen vooral uit hun plantaardige voeding. De planten die zij eten, nemen de mineralen op hun beurt weer op uit de grond waarin zij groeien. Krachtvoer voor geiten bevat ongeveer 10 procent mineralen, bij korrels speciaal ontworpen voor lammeren ligt het niveau mineralen wat lager. De behoefte aan mineralen hangt af van de leeftijd en conditie van de geit. Zo zullen jonge, drachtige en/of hoogproductieve geiten meer mineralen nodig hebben dan andere geiten. Wanneer een geit een tekort aan één of meerdere mineralen heeft, kan dit leiden tot aandoeningen en ziektes.

Mineralen zijn stoffen die in de aarde, en in dingen om ons heen, voorkomen. De mineralen die voor een geit het meest belangrijk zijn, zijn: fosfor, calcium, kalium en magnesium. Daarnaast hebben geiten ook behoefte aan chloor, kobalt, jodium, natrium en ijzer.

Vitamine A

Vitamine A is een erg belangrijke vitamine voor geiten. Gelukkig is de kans zeer klein dat geiten een tekort aan vitamine A opbouwen, daar deze vitamine veel voorkomt in groene plantdelen. Daarnaast treffen we vitamine A ook aan in fruit en dierlijke producten als melk, eieren en vlees. In planten wordt het vooral aangetroffen in (de groene delen van) boerenkool, spruitkool, gras, klaver, goed hooi, maïs en wortels. In sommige gevallen komt vitamine A voor als caroteen: een zogenoemde provitamine A.

Waar is vitamine A goed voor?

Vitamine A is vooral belangrijk voor de huid en het epitheelweefsel in de mond, neus, keel, luchtpijp, darmwand, oogholtes en eileiders. Daarnaast speelt vitamine A ook een belangrijke rol bij de voortplanting, groei en zorgt het voor een goede weerstand tegen ziektes.

Gebrek aan vitamine A

Een gebrek aan vitamine A bij geiten toont zich vooral in een vertraagde groei, een toenemende vatbaarheid voor infecties, oogziektes, luchtwegaandoeningen, verlammingen en huidaandoeningen.

Een goede hoeveelheid voor geiten

Geitenvoer moet minstens 9.750 IE per kilo aan vitamine A bevatten.

Vitamine B

Vitamine B is eigenlijk een vitamine B-complex. Dit houdt in dat er meerdere soorten vitamine B zijn. Deze zijn onder andere onder te verdelen in B1, B2, B6 en B12. We treffen vitamine B vooral voor in groenvoer, peulvruchten en melkproducten. Maar de vitamine wordt ook in de pens van de geit aangemaakt, door de daar reeds aanwezige bacteriën.

Waar is vitamine B goed voor?

  • B1. Ook wel thiamine genoemd. Is erg belangrijk voor de energiestofwisseling. Verder zorgt het voor een goede eetlust en voorkomt het aandoeningen aan het zenuwstelsel.
  • B2. Ook wel riboflavine genoemd. Komt o.a. voor in melk, groene groenten en tarwekiemen. Het zorgt voor een goede werking van de enzymen bij de stofwisseling, en zorgt ook voor een goed verloop van de dracht.
  • B6. Ook wel pyridoxine genoemd. Vitamine B6 is vooral belangrijk voor een goede stofwisseling, en dan met name de stofwisseling van de koolhydraten. B6 wordt ook in de pens aangemaakt door de daar reeds aanwezige bacteriën.
  • B12. Ook wel cobalamine genoemd. Is erg belangrijk door zijn nauwe samenwerking met andere vitaminen en aminozuren. Vitamine B12 komt veel voor in voedsel van dierlijke oorsprong, en zorgt voor een goede groei. Ook voorkomt vitamine B12 eventuele embryonale groeistoornissen en bloedarmoede.

Gebrek aan vitamine B

Bij geiten kan een gebrek aan vitamine B voor ernstige complicaties zorgen. Zo kunnen er bij een gebrek aan vitamine B neurologische aandoeningen en aandoeningen aan het zenuwstelsel optreden. Verder kan het zorgen voor verlammingen en zorgt een tekort ervan voor groeistoornissen tijdens de dracht, en dan met name in de embryonale fase. Ook kan er door een gebrek aan vitamine B bloedarmoede optreden bij een nog ongeboren geit.

Andere symptomen van vitamine B-gebrek zijn een verminder de eetlust, verminderde groei, onrustig gedrag, prikkelbaarheid, afwijkingen van het spijsverteringskanaal, verstoringen van de hartfunctie, huidproblemen, afwijkingen aan de vacht zoals pigmentstoringen.

Een goede hoeveelheid voor geiten

Doordat de hoeveelheid B-vitaminen in de natuurlijke voeding (gras, hooi, maïs, en dergelijke) sterk verschilt, wordt er altijd extra vitamine B toegevoegd aan het krachtvoer van de geit.

Vitamine C

Wanneer een geit een afwisselend dieet heeft, en de geit de mogelijkheid krijgt om dagelijks voldoende voeding uit de natuur te halen, heeft het dier voldoende inname van vitamine C. Staat de geit echter grotendeels van de dag – of zelfs de hele dag – op stal, zal er extra vitamine C toegediend moeten worden. Fabrikanten van krachtvoer houden hier rekening mee, en verwerken in hun voeding voldoende vitamine C, zodat elke geit dagelijks voldoende van dit stofje binnenkrijgt om goed te functioneren.

Vitamine C komt vooral veel voor in groene planten en vruchten. Geiten zijn ook in staat deze vitamine zelf aan te maken in hun spijsverteringskanaal – en dan met name in de darmen.

Waar is vitamine C goed voor?

Vitamine C beschermt het lichaam tegen infectieziekten. Daarnaast zorgt het er ook voor dat de vacht er mooi uitziet, gaat glanzen en niet uitvalt. In 2006 is men er door wetenschappelijk onderzoek achtergekomen dat vitamine C ook een belangrijke rol speelt als anti-stressmiddel.

Gebrek aan vitamine C

Een gebrek aan vitamine C kan leiden tot een doffe vacht die snel kan uitvallen. Ook zal de geit bij een gebrek aan vitamine C sneller last hebben van infectieziektes, omdat de afweer van het lichaam af zal nemen.

Een goede hoeveelheid voor geiten

Als geiten gevarieerd eten en voldoende gras kunnen eten als zij op het land lopen, krijgen zij voldoende vitamine C binnen. Fabrikanten van krachtvoeders stoppen wel altijd vitamine C in de krachtvoeders voor geiten, om een tekort te voorkomen. Daarnaast zijn er nog speciale supplementen verkrijgbaar om de geiten – desgewenst – van extra vitamine C te voorzien door het supplement over het voer uit te strooien.

Vitamine D

Vitamine D is erg belangrijk voor de geit. Vitamine D is eigenlijk een vitamine D-complex, wat inhoudt dat er meerdere varianten van zijn. Zo is vooral vitamine D3 erg belangrijk – deze wordt ook wel cholecalciferol genoemd. Vitamine D3 komt voor in dierlijke vetten, vlees, vis, levertraan, melk en eierdooiers. Vers gras en groenvoer bevat geen vitamine D, maar wanneer deze producten in de zon gedroogd worden, veranderen ze in hooi en stro. Hooi en stro bevatten wel veel vitamine D. Geiten kunnen hun vitamine D ook halen uit de ultraviolette straling in de zon. Wanneer de geit in de zon staat (en dan in de buitenlucht, niet wanneer er glas tussen de zon en de geit zit, zoals bij een raam het geval), is de huid van de geit in staat om de uv-stralen om te zetten in vitamine D.

Waar is vitamine D goed voor?

Vitamine D is erg belangrijk voor de geit en zorgt er onder andere voor dat er een goede kalk-fosforstofwisseling ontstaat. Deze stofwisseling is belangrijk voor een goede opbouw van het skelet. Daarnaast speelt vitamine D een belangrijke rol bij de bevruchting en zwangerschap.

Gebrek aan vitamine D

Een gebrek aan vitamine D kan resulteren in de Engelse ziekte. Ook zullen de beenderen van het skelet onvoldoende kunnen verkalken waardoor de beenderen sneller breken (ook wel osteoporose genoemd). Tevens is een kenmerk van vitamine D-gebrek dat de beenderen krom zullen groeien. Dit is vooral zichtbaar aan de beenderen in de poten.

Een goede hoeveelheid voor geiten

Om voldoende vitamine D binnen te krijgen, bevat geitenvoer (krachtvoer) ongeveer 2.600 IE vitamine D3 per kilo. Daarnaast is het nog wel belangrijk dat geiten voldoende gedroogd ruwvoer te eten krijgen, en dan met name hooi en/of stro.

Vitamine E

Vitamine E is een andere vitamine die van belang is voor een goede gezondheid bij geiten. De E-vitamine kunnen we onder andere terugvinden in groene groenten en in diverse soorten plantaardige olie. Vooral in maïsolie en tarwekiemolie worden grote hoeveelheden vitamine E teruggevonden. Vitamine E is vooral erg belangrijk voor jonge geiten die aan het opgroeien zijn.

Waar is vitamine E goed voor?

Vitamine E speelt bij geiten een grote rol in een goed afweersysteem, waardoor de kans op ziektes verkleind wordt. Daarnaast is vitamine E erg belangrijk voor een goede werking van de hersenen. Daarnaast zorgt vitamine E ook in het voedsel zelf voor iets: het zorgt ervoor dat het voedsel minder snel bederft.

Gebrek aan vitamine E

Een gebrek aan vitamine E kan grote gevolgen hebben. Zo kan een gebrek zorgen voor verlammingen, een mindere tot compleet weggevallen vruchtbaarheid en een verminderde kans op een goede bevruchting. Tijdens de dracht kan een tekort aan vitamine E bij de moedergeit ook ervoor zorgen dat er storingen ontstaan tijdens de embryonale ontwikkeling van de ongeboren geit. Zo kan een geitje niet levensvatbaar zijn, of wordt het geboren met één of meerdere afwijkingen.

In meer zeldzame gevallen – zeker wanneer het gaat om een ernstig gebrek aan vitamine E – kunnen ook hersenaandoeningen en zenuwaandoeningen ontstaan, evenals afwijkingen aan spieren en pezen.

Een goede hoeveelheid voor geiten

Doordat vitamine E vooral erg belangrijk is voor jonge, opgroeiende geiten, is het belangrijk dat jonge geiten verhoudingsgewijs meer vitamine E binnenkrijgen dan reeds volwassen geiten. Bij jongere geiten is het dan ook belangrijk om extra van deze vitamine toe te dienen via het voer. Dit kan middels een speciale krachtvoer in de vorm van lammerenkorrel, maar ook door vitamine E als supplement aan het huidige dieet toe te voegen.

Volwassen geiten hebben behoefte aan 15 mg vitamine E per kg voer. Voor jonge geiten in de groei kan hier ongeveer een derde tot de helft aan toegevoegd worden.

Vitamine K

Vitamine K is eveneens een goede en onmisbare vitamine voor de geit. Het is een typisch vitamine-complex, net als de B- en E-vitamines. Zo zorgt vitamine K3 er bijvoorbeeld voor dat het bloed op de juiste manier kan stollen. Vitamine K3 komt voor in groene planten, soja, vleesmeel, vismeel, melkpoeder en luzerne. Wanneer de geit behandeld wordt met een geneesmiddel gemaakt op basis van sulfapreparaten, kan de opname van vitamine K3 nogal verstoord raken in het lichaam. Hier moet door de dierenarts rekening mee gehouden worden en er moet mogelijk een supplement van vitamine K3 toegevoegd worden aan het dieet, om de gezondheid in stand te houden.

Waar is vitamine K goed voor?

Vitamine K is belangrijk voor een goede stolling van het bloed.

Gebrek aan vitamine K

Een vitamine K-gebrek uit zich bij geiten in inwendige bloedingen en onderhuidse bloedingen (zichtbaar als blauwe plekken).

Een goede hoeveelheid voor geiten

Geiten zijn ook in staat vitamine K in het eigen spijsverteringskanaal aan te maken, alhoewel dit niet in zulke getale gebeurt dat er geen extra vitamine K via de voeding benodigd is.

Mineralen

Er zijn diverse mineralen die geiten nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Er is een grote verscheidenheid aan mineralen waar de geit behoefte aan heeft. Het ene mineraal moet dagelijks ingenomen worden, terwijl er van het andere mineraal maar zeer weinig nodig is. Elk mineraal heeft een specifieke functie in het lichaam van de geit, en tijdens verschillende levensfasen van de geit kan de behoefte aan een mineraal hoger of lager zijn.

De belangrijkste mineralen voor geiten

  • Calcium. Is belangrijk voor de kalkstofwisseling in het lichaam, het gebit en skelet.
  • Fosfor. Fosfor is, net als calcium, belangrijk voor de kalkstofwisseling, het skelet en het gebit.
  • Natrium. Natrium is vooral van belang voor het bloed en de lymfevloeistoffen.
  • Jodium. Jodium draagt bij aan een goede stofwisseling. Is tevens noodzakelijk voor de groei en voortplanting van de geit.
  • Mangaan. Mangaan is nodig voor de algehele gezondheid van de geit. Ook is mangaan belangrijk voor de vruchtbaarheid en voor het optimaal functioneren van het zenuwstelsel.
  • IJzer. IJzer is een belangrijk mineraal voor de vorming van hemoglobine; de kleurstof die het bloed rood kleurt. Ook is ijzer belangrijk voor de zuurstofbinding in het bloed.
  • Koper. Koper is, net als ijzer, belangrijk voor de vorming van hemoglobine en de zuurstofbinding in het bloed.

Waar zijn mineralen goed voor?

Waar mineralen goed voor zijn, hangt af van het mineraal zelf. In de lijst hierboven zie je een korte opsomming van de meest benodigde mineralen en voor welke lichaamsfunctie zij belangrijk zijn.

Gebrek aan mineralen

Een gebrek aan één of meerdere mineralen kan op verschillende manieren tot uiting komen, en kan bovendien onschuldig dan wel levensbedreigend zijn. In theorie kan bovenstaande lijst gebruikt worden om te zien welke gebreken er ontstaan als er te weinig van een bepaald mineraal wordt opgenomen. Voldoende fosfor zorgt voor een goede kalkstofwisseling, een goed gebit en een goed skelet. Mocht er onvoldoende fosfor in het lichaam aanwezig zijn, kunnen het gebit en het skelet niet goed meer onderhouden worden, en kunnen hier gebreken, aandoeningen en ziektes aan ontstaan. Dit is in principe zo met elk mineraal en de functie waarvoor het mineraal belangrijk is.

Een goede hoeveelheid voor geiten

Het is moeilijk na te gaan hoeveel behoefte een geit heeft aan de diverse mineralen. Dit hangt onder andere af van de levensfase van de geit, of er sprake is van een dracht, het zogen van jongen of dat de geit dienstdoet als melkgeit.

Het lichaam van de geit geeft vaak zelf aan als er een gebrek is aan één of meerdere mineralen. Dit kan zich uiten in het likken aan hekwerken of andere voorwerpen. Merk je dat een geit regelmatig aan een metalen hek likt, kan het zijn dat er onvoldoende ijzer in de voeding zit. Een liksteen aanschaffen en ophangen kan een uitkomst zijn: geiten kunnen hieraan likken en zodoende het tekort aan mineralen zelfstandig weer aanvullen.

Gebreksziekten

Wanneer er tekorten zijn van bepaalde vitaminen en/of mineralen, kunnen er gebrekziekten bij de geit ontstaan. Er is een grote verscheidenheid aan gebrekziekten, die allen veroorzaakt kunnen worden door een tekort aan één of meer vitaminen en/of mineralen. De behandeling hiervan bestaat vaak uit het extra toedienen van de ontbrekende vitamines en mineralen, waarna de geit weer zal genezen.

Lees verder

© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Vitaminen, mineralen en spoorelementenVitaminen, mineralen en spoorelementenVitamines en mineralen zijn ‘Essentiëel’ voor het lichaam, en dat betekend dat ze ‘onmisbaar’ zijn voor een goede gezond…
Inspanningsfysiologie; mineralen, spoorelementen en bewegenMineralen en spoorelementen zijn micronutriënten. Mineralen en spoorelementen leveren geen energie, maar hebben belangri…
Mineralen zijn net zo belangrijk als vitaminesMineralen zijn net zo belangrijk als vitaminesVoor een goede gezondheid is het nodig dat je voldoende vitamines, mineralen en spoorelementen binnen krijgt. Wanneer je…
Ziektes bij de geit: slepende melkziekte of acetonemieZiektes bij de geit: slepende melkziekte of acetonemieSlepende melkziekte, ook wel acetonemie of drachtigheidsvergiftiging genoemd, is een levensbedreigende aandoening die vo…
Hoe gezond is geitenkaas?Hoe gezond is geitenkaas?Sinds begin 21ste eeuw hebben we geitenkaas pas echt ontdekt. Natuurlijk wordt geitenkaas al langer gemaakt, maar een de…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Orythys / Pixabay
  • http://edepot.wur.nl/143008
  • http://www.gddiergezondheid.nl/diergezondheid/dierziekten/kobalt-en-vitamine-b12-gebrek
  • http://www.biokennis.org/nl/biokennis/shownieuws/Mineralenvoorziening-van-geiten.htm
  • Boek: Geiten. Auteur: Hans L. Schippers. ISBN: 978-90-8740-004-0

Reageer op het artikel "Belangrijke vitaminen en mineralen voor geiten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 05-09-2017
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Zieke geit
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!