InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Oorzaken voor de verdwijning van bijen en vlinders

Oorzaken voor de verdwijning van bijen en vlinders

Oorzaken voor de verdwijning van bijen en vlinders De bijen- en vlinderpopulaties worden met uitsterven bedreigd. Wetenschappers uit 124 landen zijn tijdens een conferentie in 2016 in Maleisië tot deze conclusie gekomen. Ook kevers, vliegen en vleermuizen hebben het moeilijk. Van de bijen- en vlinderpopulaties is maar liefst 40% in gevaar. Dat bijen niet terugkomen in de kast of korf is al langer bekend maar de vlinder komt nu ook in gevaar. De gevolgen voor de mens zijn groot. De groeiende bedreiging van bijen en vlinders die planten, struiken en bomen bestuiven, spelen een grote en belangrijke rol in de voedselvoorziening. Wat zijn de mogelijke oorzaken van de verdwijning van bijen en vlinders?

Kuala Lumpur

Tijdens een wereldwijde conferentie van het IPBES (Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten) bespraken 124 landen een studie die twee jaar geduurd heeft. Een studie waarbij men tot de conclusie is gekomen dat een groot aantal bestuivende insecten wereldwijd wordt bedreigd met uitsterven. In Nederland zijn sinds het begin van de 20e eeuw zeventien soorten vlinders verdwenen. Van de 53 soorten, die nu nog voorkomen, is ruim de helft zeldzaam of zeer zeldzaam. De vraag is wat de oorzaken zijn en wat er moet gebeuren om de bestuivende dieren te beschermen. Veel oorzaken wijzen naar menselijk gebruik.

Bestuiving

Bestuiving is het transport van stuifmeelkorrels (pollen) van de meeldraden naar de stamper van bloem, vruchtboom of gewas. De bestuiving wordt gedaan door bestuivers. Bestuivers als:
  • bijen
  • vlinders (zowel dag- als nachtvlinder)
  • hommels
  • kevers
  • zweefvliegen
  • vogels
  • vleermuizen
  • wind en
  • water

Wat is IPBES?

Het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) is een intergouvernementele organisatie die de toestand van de biodiversiteit en het ecosysteem beoordeelt. 'Intergouvernementeel' houdt een samenwerkingsverband in, waarbij de overheden van de deelnemende landen elke beslissing moeten goedkeuren. IPBES wordt onder auspiciën van vier gespecialiseerde organisaties van de Verenigde Naties geplaatst: UNEP, UNESCO, FAO en UNDP en beheerd door UNEP. Het secretariaat wordt georganiseerd door de Duitse regering en ligt in Bonn, Duitsland. Duizend wetenschappers dragen op vrijwillige basis hun steentje bij en worden door de overheid voorgedragen of geselecteerd door de MEP (multidisciplinair Expert Panel). Om tot resultaat te komen moet lokaal, nationaal en internationaal beleid worden uitgevoerd.

HoningbijHoningbij

Bijen en vlinders in gevaar

In 2016 is de alarmerende boodschap van het IPBES dat maar liefst 40% van de bijen en vlinders met uitsterven wordt bedreigd. Waarom het slecht gaat is niet echt duidelijk. De oorzaak kan zijn:

De varroamijt

De varroamijt is een spinachtig beestje dat zich voedt met de lichaamssappen van de larven en poppen in een bijenkast of bijenkorf.

Pesticiden

Een nadeel van pesticiden of bestrijdingsmiddelen is dat ze vrijwel altijd aselectief zijn. Dit betekent dat ze niet alleen het gewenste schadelijke insect doden, maar ook alle andere insecten die ermee in contact komen. Een groep bestrijdingsmiddelen zijn de neonicotinoïden. Het zijn moderne insecticiden die voor insecten erg schadelijk zijn. Wanneer deze stoffen als gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, zullen deze stoffen via de sapstromen door de gehele plant worden verspreid. De neonicotinoïden komen echter ook in pollen en nectar terecht waardoor bijen en vlinders kunnen worden blootgesteld aan deze stoffen wanneer de plant bloeit. Daarnaast kunnen neonicotinoïden de insecten bereiken via door bladluizen geproduceerde honingdauw en guttatievocht. Tot de groep met neonicotinoïden behoren onder andere: clothianidine, thiamethoxam, thiacloprid, imidacloprid, acetamiprid en flonicamid.

Bruin blauwtjeBruin blauwtje
Voedseltekort
Er zijn te weinig bloemen in tuin en berm om de bijen te voorzien van stuifmeel en de intensieve landbouw richt zich teveel op één gewas.

Voeding

Sommige bijen in korven en kasten worden in de winter gevoerd met glucosefructosestroop, omdat de honing voor menselijke consumptie bestemd is. De bijen krijgen zo een belangrijk enzym niet binnen met als gevolg een verzwakt immuunsysteem.

De gevolgen voor mensen zijn groot

De gevolgen voor de mens zijn groot, zeggen de wetenschappers in het rapport. De landbouw is afhankelijk van de bijen en de vlinders. Qua voeding hebben we bestuivers nodig voor fruit, groente, kruiden, koffie, mais, noten en plantaardige olie. Die producten dreigen op termijn schaars te worden. De conclusie is dan ook dat alleen de bijen al 35% van ons voedsel verzorgen en alle bestuivers zorgen door de bestuiving voor vruchtzetting en/of voortplanting van 80% van alle planten

Bedreiging

In het rapport van de IPBES komt men tot de conclusie dat:
  • De westelijke honingbij de meest voorkomende dierlijke bestuiver in de wereld is door het produceren van een geschatte 1,6 miljoen ton honing per jaar en dat
  • het aantal bijenkorven/kasten wereldwijd, de afgelopen 50 jaar een daling laat zien in veel Europese en Noord-Amerikaanse landen. Een grote bedreiging is dat wereldwijd de bijenwerksters niet terug komen naar de kast of korf. Imkers treffen ineens een lege kast aan, de bijen zijn verdwenen. Ze brengen dan geen nectar meer naar de bijen in de bijenkast of -korf en de bijen in kast of korf zullen verhongeren doordat er geen honing kan worden gemaakt.

Het verschijnsel heet de bijenverdwijnziekte of Colony Collapse Disorder (CCD) en het is een raadsel waarom het slecht gaat met veel bijen.

CitroenvlinderCitroenvlinder

Oorzaak: de elektromagnetische velden?

Naast het genoemde gevaar voor bijen en vlinders heeft de Zwitserse bioloog Daniël Favre een opmerkelijke ontdekking gedaan, die eveneens een mogelijke verklaring geeft voor de bijenverdwijnziekte wereldwijd. In 2009 maakte hij, na onderzoek, bekend dat bijenkasten die in de buurt van zendmasten staan of waar de smartphone niet uitstaat, de werkbijen een reeks van hoge piepjes geven die voor bijen het teken is dat er gevaar dreigt en ze weg moeten wezen. Bijen hebben een navigatiesysteem van natuurlijke magneten (magnetieten) in het achterlijf. Door de elektromagnetische velden van het aardmagnetisme kunnen bijen zich oriënteren. Anno 2016 is de veldsterkte van elektromagnetische velden enorm toegenomen door het draadloos gebruik van de mens. Wordt de navigatie van bijen hierdoor verstoord? Wetenschappers weten het nog niet. Ook de vlinder lijkt hinder te hebben van de technische of kunstmatige straling.

Vlinders muteren van straling

Na een aardbeving in Japan in 2011 ging de kernreactor in Fukushima lekken. Een aantal maanden later ontdekken onderzoekers dat de Zizeeria maha (een dagvlinder die algemeen is in Japan) blootgesteld is aan de straling van de kernreactor. De toen nog rupsen van de vlinder hadden teveel ioniserende straling opgelopen en dit was te zien aan de:
  • kleinere vleugels
  • een afwijkend stippenpatroon
  • ingedeukte ogen en de
  • lichamelijk misvormingen

De straling vrijkomend in Fukushima heeft het DNA van de insecten beschadigd. Nu is straling van een kernreactor ioniserende straling en iedereen weet dat deze straling beschadigingen geeft aan mens, flora en fauna. De elektromagnetische velden (straling) van mobiel, zendmast en wifi vallen onder de niet-ioniserende straling. Straling die niet te zien is, niet te ruiken is en niet te horen is. Hetzelfde als bij de ioniserende straling. Is de kunstmatige radiofrequente straling nu teveel voor de vlinder? En ook voor andere vlinders? Van de monarchvlinder is door onderzoek bekend dat het de natuurlijke magnetische velden nodig heeft.

Monarchvlinder. Dagvlinder / Bron: Thomas Bresson, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)Monarchvlinder. Dagvlinder / Bron: Thomas Bresson, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

De monarchvlinder

De monarchvlinder is een dagvlinder die voorkomt in Noord-Amerika en overwintert in Zuid-Amerika. Maar de soort wordt ernstig in het voortbestaan bedreigd. Wetenschappelijk onderzoek in 2015, gemeld in Nature Communications, heeft ontdekt dat de monarchvlinder over een soort ingebouwd magnetisch kompas beschikt. Nature Communications is een internationaal wetenschappelijk tijdschrift.

Het onderzoek meldt dat bij hevige bewolking de vlinders waarschijnlijk navigeren met speciale eiwitten in het lichaam die gevoelig zijn voor magnetische velden. Magnetische velden die een onderdeel zijn van de natuurlijke elektromagnetische velden. Daar komen de kunstmatige elektromagnetische velden van alle zendmasten, smartphones, tablets en wifi, bij. Het magnetisch kompas bij de monarchvlinder is ingebouwd in de antenne. Volgens hoofdonderzoeker Steven Reppert kunnen de nieuwe bevindingen helpen bij de bescherming van de monarchvlinder. Hij vindt: ‘dat het een kwetsbaarheid is die we mee moeten nemen in de mogelijke oorzaken. Het gebruik van elektromagnetische velden door alle draadloze is een mogelijke verstoring van het magnetisch kompas van de dieren door de elektromagnetische golven die worden opgewekt door apparatuur van mensen’, aldus Reppert.

Vergelijk het met bruinvissen, walvissen en dolfijnen, die eveneens een extra zintuig hebben om de weg te vinden. Ze gebruiken een echosysteem, vergelijkbaar met actieve sonar. De actieve sonar verstuurt een geluidspuls en weerkaatst deze terug. De puls heeft een wisselende frequentie van 75 Hertz tot 150.000 Hertz. In 2000 deed de US Navy een test met een krachtige zender die een geluidspuls verstuurde tussen de 3000 en 7000 hertz. Het resultaat was dat 16 walvissen strandden waarvan er zeven dood bleken. De toegenomen veldsterkte van frequenties lijkt hier fataal. Is de toegenomen veldsterkte anno 2016 ook fataal voor mens, flora en fauna?

Kortom

Bijen en vlinders, onze vliegende bestuivers lijken naast de al bekende oorzaken, zeer gevoelig te zijn voor allerlei vormen van straling: elektrische, magnetische en elektromagnetische straling. Straling die sinds 1990 zo enorm is toegenomen door alle zendmasten voor draadloze communicatie, de mobiele telefoon, DECT-telefoons en wifi.

Lees verder

© 2016 - 2019 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De vlucht van de MonarchvlinderDe vlucht van de MonarchvlinderDe vlucht van de Monarchvlinder is wel heel bijzonder te noemen: deze vlinder maakt jaarlijks een vlucht van ongeveer 30…
Hoe groeit een bijenlarve?Van een blind, hulpeloos wezentje, niet groter dan een suikerkorrel, tot een volwassen insect met een volledig stel gere…
Meer vlinders in de tuinMeer vlinders in de tuinVlinders geven tuinbezitters extra plezier in de tuin. Het is een vrolijk gezicht om vlinders van allerlei soorten en kl…
Wat is een vlinderkast?Wat is een vlinderkast?Een vlinderkast doet in eerste instantie denken aan een nestkastje voor vogels. Vlinders zoeken graag een beschermd plek…
Is het einde van de Europese honingbij nabij?Is het einde van de Europese honingbij nabij?De Europese honingbij is het allerbelangrijkste insect op onze planeet. Als zij er niet was om onze gewassen te bestuive…
Bronnen en referenties
  • http://www.nu.nl/dieren/4224038/bijen-en-vlinders-met-uitsterven-bedreigd.html
  • http://www.newscientist.nl/nieuws/veertig-procent-bijen-en-vlinders-met-uitsterven-bedreigd/
  • http://centrumvitaal.nl/bewezen-dna-schade-door-mobieltjes/
  • http://www.nu.nl/wetenschap/3811667/monarchvlinders-beschikken-magnetisch-kompas-.html
  • http://www.ipbes.net/about-us
  • Foto monarchvlinder: https://nl.wikipedia.org/wiki/Monarchvlinder
  • http://www.nature.com/ncomms/2014/140624/ncomms5164/full/ncomms5164.html
  • Afbeelding bron 1: Thomas Bresson, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)

Reageer op het artikel "Oorzaken voor de verdwijning van bijen en vlinders"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Laatste update: 20-09-2018
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Stralingsgevolgen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!