InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > Geitenras: Appenzeller geit

Geitenras: Appenzeller geit

Geitenras: Appenzeller geit Er zijn vele geitenrassen op de wereld met allemaal een ander uiterlijk en andere karaktereigenschappen. Een groot deel van deze rassen is zeer zeldzaam, waaronder ook de Appenzeller geit. Appenzeller geiten hebben een lange, witte en golvende vacht en een vreedzaam karakter. Hoe zien deze dieren er verder uit, wat is de ontstaansgeschiedenis van de Appenzeller, welke karaktereigenschappen kunnen worden toegeschreven aan dit ras en voor welke gebruiksdoelen werden en worden deze geiten allemaal ingezet? De Appenzeller geit staat bovendien bekend als dé leverancier van de door kenners zeer geliefde Appenzeller kaas!

Inhoud


Andere benamingen

De Appenzeller geit staat ook bekend onder de namen
  • Appenzeller
  • Appenzellerziege (Duitse en Zwitserse benaming)

Land van herkomst

De Appenzeller geit komt oorspronkelijk uit het noordoosten van Zwitserland, en dan specifiek uit het kanton Appenzell.

Geschiedenis van de Appenzeller

De Appenzeller geit is een eeuwenoud geitenras dat in de regio van oorsprong in de 21e eeuw nog steeds zeer geliefd is en op grote schaal gehouden wordt. De dieren worden in Zwitserland gehouden voor de productie van de onder kenners zeer bekende Appenzell kaas, maar in andere landen waar de Appenzeller geit gehouden wordt, wordt het dier vooral door liefhebbers en fokkers van dit ras gehouden, en dan op kleine tot zeer kleine schaal.

Van oorsprong worden de Appenzeller geiten gehouden in bergachtige gebieden, waar ze onder leiding van een geitenhoeder de hele dag in de bergen en weides kunnen grazen.

Uiterlijke kenmerken

Als je naar de Appenzeller geit kijkt, zie je een geit met een middelgroot formaat. De vacht is wit, prachtig lang en golft bovendien. Rond de ogen en op de neus is de vacht wat korter, en hier is een roze verkleuring zichtbaar. Deze verkleuring wordt veroorzaakt doordat de huid hier zichtbaar is – welke roze van kleur is. Het is dus niet zo dat de vacht zelf roze is, dit lijkt alleen maar zo.

Karakter van deze geit

Appenzeller geiten zijn over het algemeen rustige geiten die vredelievend in grote kuddes soortgenoten samenleven, en ook naar mensen toe zijn ze kalm. Schuwheid komt bij dit ras bijna niet voor – en dat is fijn voor de boeren die op dagelijkse basis met de dieren in aanraking komen.

Gebruiksmogelijkheden van de Appenzeller geit

Appenzeller geiten worden in het Zwitserse Appenzell op grote schaal gehouden voor de melkproductie. Ook in overige delen van Zwitserland komt de Appenzeller geit regelmatig voor. Buiten Zwitserland is het dier echter zeldzaam te noemen en komt het vaak maar weinig voor. In Nederland is het aantal Appenzeller geiten op twee handen te tellen, waarbij het ras in handen is van een aantal hobbyfokkers en liefhebbers van deze mooie berggeit.

Appenzeller kaas

In Zwitserland wordt de Appenzeller geit op grote schaal gehouden voor de productie van Appenzeller kaas. Kenners en liefhebbers van een goed stuk kaas, weten dat de Appenzeller kaas een heerlijke lekkernij is met en exclusieve smaak dat alleen bij deze kaassoort wordt gevonden. De kaas heeft een typisch smaakprofiel dat te omschrijven valt als romig in de mond en tegelijk met een intense kruidigheid. Ook is de kaas lekker vet.

In de Zwitserse regio Appenzell zijn naar schatting 1000 boerderijen gevestigd die zich haast grotendeels bezighouden met de fok van Appenzeller geiten, en het melken van de vrouwelijke dieren. De kaas wordt al meerdere eeuwen op dezelfde manier gemaakt – onderzoek heeft uitgewezen dat deze unieke bergkaas in het jaar 1282 voor het eerst in geschriften is beschreven.

Goede voeding voor de Appenzeller geit

Wat voor alle geiten (en andere diersoorten) geldt, is dat de Appenzeller geit de beschikking moet hebben over volwaardig voer. Een ander belangrijk element is dat het dier toegang heeft tot voldoende vitaminen en mineralen in de voeding. Goede voeding met een goede balans van mineralen en vitaminen zorgt ervoor dat de geit in gezonde conditie blijft en minder snel vatbaar is voor ziektes en aandoeningen.

Gebrekziekte

Wanneer de geit een tekort aan één of meer vitaminen en/of mineralen heeft, kan het dier ziek worden en is er sprake van een gebrekziekte. De term gebrekziekte is eigenlijk een verzamelnaam voor diverse aandoeningen die veroorzaakt (kunnen) worden door een tekort of gebrek aan bepaalde vitaminen en mineralen. Welke ziekte of gebrek hierdoor kan ontstaan, is afhankelijk van de vitamines en mineralen die ontbreken of waar een tekort van aanwezig is. Er kunnen ziektes ontstaan die in ernst verschillen, van een lichte verkoudheid of bloedarmoede tot zeer ernstige aandoeningen met de dood als gevolg.

Enkele ziektes die kunnen voorkomen naar aanleiding van tekorten van vitamines en mineralen:
  • Melkziekte (door een stoornis in de calciumstofwisseling tijdens de laatste weken van de dracht en de eerste weken na de geboorte van de lammeren)
  • Bloedarmoede, veroorzaakt door gebrek aan de mineralen koper, ijzer of de vitamine B12. Bloedarmoede kan ook andere, niet mineraal- of vitamine gerelateerde oorzaken hebben.
  • Engelse ziekte (of rachitis), veroorzaakt door een gebrek aan vitamine D, te weinig zonlicht en/of een verkeerde kalk-fosforverhouding in het lichaam.
  • Abortus. Wanneer er sprake is van een ernstig vitamine- en/of mineraaltekort, kan een drachtige geit de ongeboren vrucht afstoten, omdat haar lichaam niet voldoende bouwstoffen en energie heeft om zorg te dragen voor het ongeboren lam in haar lichaam.

CAE bij de Appenzeller geit

CAE, ook wel Caprine artritis encephalitis genoemd, is een zeer besmettelijke ziekte die alleen bij de geit – en dus ook bij de Appenzeller geit – voorkomt. De aandoening wordt veroorzaakt door het lentavirus en zorgt ervoor dat de besmette geit uiteindelijk aan het virus komt te overlijden. Bij schapen bestaat er een soortgelijke ziekte, welke zwoegerziekte genoemd wordt. Bij de mens komt ook een ziekte voor die veel weg heeft van CAE, namelijk: aids.

Bij de ziekte ontstaan er door het hele lichaam door diverse ontstekingen, waar het dier veel onder te lijden heeft. Door de hoge besmettingsgraad van de ziekte, kan een hele kudde geiten in rap tempo besmet raken. Indien CAE bij een geitenhouder ontdekt wordt, kan de Nederlandse overheid besluiten tot het ruimen van het hele bedrijf – wat inhoudt dat de dieren geëuthanaseerd worden en door een speciaal bedrijf worden afgevoerd en vernietigd.

Er is een goede inenting beschikbaar die ervoor zorgt dat de dieren niet meer besmet kunnen worden. In de meeste landen is de CAE-inenting verplicht, net als de CL-inenting. Bedrijven die al hun dieren CAE laten inenten, en waar na bloedonderzoek is gebleken dat geen enkel dier besmet is met CAE, krijgt een CAE-vrij certificaat toegewezen, wat erkent dat het gaat om een ‘schoon’ bedrijf.

CL bij de Appenzeller geit

In de vorige alinea is het al even genoemd: CL. CL is een afkorting voor Caseous Lymfadenitis en wordt ook wel bultenziekte genoemd. De lymfeklieren vlak onder de huid raken geïnfecteerd, wat resulteert in bultvorming onder de huid. Wanneer deze abcessen openbreken, komt er een hoop pus uit. De pus is het besmettelijks en kan op deze manier in rap tempo andere geiten besmetten. De ziekte verloopt vaak dodelijk.

Net als bij CAE bestaat hier een vaccinatie voor.

Lees verder

© 2015 - 2019 Infodebster, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Appenzeller sennenhondDe Appenzeller sennenhondDe appenzeller sennenhond is een ras dat niet iedereen kent. Vandaar dit artikel over de herkomst en de eigenschappen va…
Geitenras: Nederlandse bonte geitGeitenras: Nederlandse bonte geitDe Nederlandse bonte geit is een van oorsprong Nederlandse melkgeit die helaas met uitsterven wordt bedreigd. De dieren…
Geitenras: Nubische geit of Anglo-Nubische geitGeitenras: Nubische geit of Anglo-Nubische geitDe Nubische geit is het grootste geitenras ter wereld en kent zijn oorsprong in zanderige en woestijnachtige gebieden in…
Geitenras: Kempense geitGeitenras: Kempense geitDe Kempense geit is één van de meest zeldzame geitenrassen ter wereld en komt oorspronkelijk uit België. De geit heeft e…
Geitenras: Nederlandse Nubische geitGeitenras: Nederlandse Nubische geitDe Nederlandse Nubische geit is in principe een gewone Nubische geit, maar verschilt op een paar kleine punten in de ras…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Moritz Schmaltz, Wikimedia Commons (CC BY-SA/bewerkt)
  • http://studentonbekend.nl/studiehulp/samenvattingen/etnografie_geit.pdf
  • https://www.studeersnel.nl/nl/document/universiteit-antwerpen/etnografie-en-beoordelingsleer-der-huisdieren/samenvattingen/geitenrassen/1378158/view
  • https://www.kaas.nl/nl/p/appenzeller/
  • https://www.kaas.nl/nl/d/zwitsers-erfgoed/
  • http://studentonbekend.nl/studiehulp/samenvattingen/etnografie_geit.pdf
  • https://dier-en-natuur.infonu.nl/dieren/181342-belangrijke-vitaminen-en-mineralen-voor-geiten-in-de-voeding.html
  • https://dier-en-natuur.infonu.nl/zieke-dieren/181366-ziektes-bij-de-geit-gebrekziekten.html

Reageer op het artikel "Geitenras: Appenzeller geit"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Infodebster
Laatste update: 16-07-2019
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Geitenrassen
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!