InfoNu.nl > Dier en Natuur > Dieren > De kleine ijsvogelvlinder is een bedreigde dagvlinder

De kleine ijsvogelvlinder is een bedreigde dagvlinder

De kleine ijsvogelvlinder is een bedreigde dagvlinder In Nederland staan er dagvlinders op de rode lijst. Vlinders die al verdwenen zijn, vlinders die bedreigd worden én vlinders die kwetsbaar zijn. Een van de soorten die bedreigd wordt, is de kleine ijsvogelvlinder. De grote ijsvogelvlinder, die er veel op lijkt, staat helaas op de rode lijst als verdwenen in Nederland. De kleine ijsvogelvlinder is prachtige vlinder om te zien en een vlinder die we graag in Nederland willen houden.
Onderkant vleugelsOnderkant vleugels

De kleine ijsvogelvlinder

Een dagvlinder in Nederland die op de rode lijst als bedreigd staat. Het mannetje ijsvogelvlinder is zwart aan de bovenkant van de vleugels met een witte band in het midden van de vleugels. Het vrouwtje is meer donkerbruin dan zwart. De witte band bestaat uit afzonderlijke witte vlekken die samen een band maken. De witte middenband is bij de voorvleugel onderbroken. De onderkant van de vleugels is rood- bruin met doorschijnende witte vlekken die samen de witte band maken en dus ook aan de bovenkant duidelijk zichtbaar zijn. Op de onderkant van de achtervleugel loopt vanaf de witte middenband een dubbele rij donkere vlekjes.

Bestuiving bij de basis

Onder de vleugels (bij het achterlijf, borststuk en de achterpoten) heeft de kleine ijsvogelvlinder een blauw- groene bestuiving die enigszins doorloopt tot over de achtervleugels. De schitterende vlinder heeft een gemiddelde grootte met een voorvleugellengte van 22 tot 29 mm. In juni tot en met augustus is de kleine ijsvogelvlinder te zien. Een liefhebber van de bloeiende liguster, bloeiende bramen, koninginnenkruid en valeriaan.

Leefgebied

De kleine ijsvogelvlinder is te vinden in vochtige loofbossen afgewisseld met ruige graslanden en bosranden met ligging op het zuiden. Bosranden met bloeiende struiken als braam en kamperfoelie, en met een geleidelijke overgang naar bos of grasland. De rupsen van de kleine ijsvogelvlinder hebben als waardplant het blad de kamperfoelie. De kleine ijsvogelvlinder komt in Nederland nog voor in Overijssel, de Achterhoek en Brabant.

Eitjes

De eitjes worden door het vrouwtje één voor één op de waardplant (kamperfoelie) gelegd. De kleine ijsvogel heeft één generatie vlinders per jaar die als half volgroeide rups de winter ingaan. Het jaar erop gaan de rupsen zich verpoppen op de waardplant waar de pop met het achterlijf is vast gesponnen aan een tak of blad. Tussen juni en augustus vliegen ze dan als verse ijsvogelvlinders rond.

De kleine ijsvogelvlinderDe kleine ijsvogelvlinder

Bedreigde soorten

In Nederland staat de kleine ijsvogelvlinder op de rode lijst als zeldzaam en bedreigd. Samen met de acht andere vlinders staat de kleine ijsvogelvlinder op de bedreigde lijst:
  • aardbeivlinder
  • bruine eikenpage
  • duinparelmoervlinder
  • gentiaanblauwtje
  • kommavlinder
  • sleedoornpage
  • spiegeldikkopje
  • zilveren maandag

De rode lijst voor vlinders heeft vijf categorieën:

  • verdwenen vlinder (17 soorten)
  • ernstig bedreigde vlinders (14 soorten)
  • bedreigd (negen soorten)
  • kwetsbaar (drie soorten)
  • gevoelig (5 soorten)
  • niet bedreigde vlinders (23 soorten).

Landkaartje zomervormLandkaartje zomervorm

Gelijkenis met het landkaartje

De ijsvogelvlinder lijkt niet op de dagvlinder het landkaartje, maar wordt er wel vaak mee verward. Met name de tweede generatie landkaartje. Het landkaartje van de eerste generatie, de voorjaarsvorm ziet er heel anders uit dan de tweede generatie, de zomervorm. De voorjaarsvorm is opvallend oranje-geel met een aparte zwarte tekening op de bovenkant van de vleugels. De zomervorm is hoofdzakelijk zwart met witte banden. De onderkant van de vleugels heeft wel bij beide generaties hetzelfde patroon. Het patroon van een landkaart. Opvallend is dat de laatste jaren (2009 - 2013) er nog een derde generatie is geweest. Deze vliegen vanaf begin september tot het te koud begint te worden om nog te vliegen, overwintert deze generatie als vlinder.

Verschil kleine ijsvogelvlinder en landkaartje zomervorm

Het is een kleine ijsvogelvlinder denk je maar toen de vlinder stilzat was het duidelijk een landkaartje. De beide vlindersoorten lijken in de vlucht erg veel op elkaar. Er is een verschil bij stilzitten van de vlinder. Namelijk:
LandkaartjeKleine ijsvogelvlinder
De waardplant voor de rupsen is de grote brandnetelDe waardplant voor de rupsen is de kamperfoelie
Het landkaartje is kleiner dan de kleine ijsvogelvlinder. De voorvleugellengte bij het landkaartje eerste generatie, is 16-21 mm. en van de tweede generatie 17- 21 mm. De kleine ijsvogelvlinder is groter dan het landkaartje. De voorvleugellengte is 22 - 29 mm.
De vliegtijd is van begin mei voor de eerste generatie. De tweede generatie heeft een vliegtijd van juli tot septemberDe vliegtijd van de kleine ijsvogelvlinder is van midden juni tot midden augustus
De onderkant van de vleugels van de tweede generatie landkaartje heeft een patroon als van een echte landkaartDe kleine ijsvogelvlinder heeft aan de onderkant van de vleugels geen patroon als van een landkaart
Te zien bij bermen, bosranden, ruige vegetatie met veel brandnetels. Te zien bij vochtige bossen, ruige graslanden, bosranden waar kamperfoelie te vinden is.
Het landkaartje heeft oranje vlekken op de vleugelsDe kleine ijsvogelvlinder heeft geen oranje vlekken op de vleugels
De witte vlekken op de vleugels zijn kleiner dan bij de kleine ijsvogelvlinderDe witte vlekken op de vleugels zijn groter dan bij het landkaartje
Beperkt voorkomen in Nederland. Niet in het westen en noordenAlgemene vlinder in Nederland

Lijkt de kleine ijsvogelvlinder op de grote ijsvogelvlinder?

Ja! De grote ijsvogelvlinder is groter. De voorvleugellengte is bij de grote ijsvogelvlinder 32 á 43 mm. De bovenkant van de vleugels zijn donkerbruin met langs de achterrand van de vleugels een rij kommavormige blauw en oranje vlekken.
Maar aangezien de grote ijsvogelvlinder sinds 2004 niet meer is waargenomen in Nederland hoort de grote ijsvogelvlinder officieel bij de 17 verdwenen vlinders. Jammer!

Lees verder

© 2014 - 2019 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Vlinder  LandkaartjeVlinder LandkaartjeHet landkaartje is een algemeen voorkomende dagvlinder in Nederland. De vlinder heeft een landkaartpatroon aan de onderk…
De kleine vos is een dagvlinder met maanvlekkenDe kleine vos is een dagvlinder met maanvlekkenEen prachtig, meest oranje gekleurde vlinder met opvallend fel-blauwe maanvormige vlekken aan de rand van de vleugels. D…
Grote Vos  zeldzame dagvlinder in NederlandGrote Vos zeldzame dagvlinder in NederlandDe grote vos is een zeer zeldzame vlinder. Hij staat als ernstig bedreigd op de Rode Lijst van bedreigde diersoorten. In…
Vlinders in NederlandVlinders in NederlandZe fladderen van bloem naar bloem. Ze betoveren ons met hun prachtig gekleurde vleugels en het is een graag geziene gast…
Vlinder  Duinparelmoervlinder op AmelandVlinder Duinparelmoervlinder op AmelandVlinders zijn schubvleugelige insecten waarvan vele soorten bekend staan om hun bonte kleuren en complexe patronen op de…
Bronnen en referenties
  • http://www.natuurbericht.nl/?id=12236
  • http://www.landschapoverijssel.nl/kleine-ijsvogelvlinder
  • http://www.vlindernet.nl/doc/Vlinders_art_2004_kleine_ijsvogelvlinder.pdf
  • http://www.vlindersindrenthe.nl/index.php
  • http://www.vlindernet.nl/vlindersoort.php?vlinderid=1093&q=landkaartje

Reageer op het artikel "De kleine ijsvogelvlinder is een bedreigde dagvlinder"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Laatste update: 02-12-2018
Rubriek: Dier en Natuur
Subrubriek: Dieren
Special: Vlinders
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!