Schmallenbergvirus schapen, koeien: symptomen en vaccinatie

Een nieuw virus dat de veestapel bedreigt, is de angst van iedere veehouder. Een nieuw virus is nu in Nederland opgedoken onder schapen en koeien. Het gaat om het Schmallenbergvirus, waarmee Nederland en Europa nog geen ervaring hebben. Staatssecretaris Bleker van Landbouw heeft de Tweede Kamer op 16 december 2011 in een brief op de hoogte gebracht. De verschijnselen zijn op op meerdere bedrijven, verspreid over heel Nederland, gemeld.

Nieuw virus zorgt voor misvormde schapen en koeien

Sinds begin december 2011 krijgt de Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) meldingen van misvormd geboren schapenlammeren. Op 15 december 2011 is in deze lammeren door het Centraal Veterinair Instituut (CVI) een nieuw virus gevonden. Dit virus is ook de veroorzaker van de 'koeiendiarree' die eerder dit jaar werd waargenomen bij rundvee in zowel Nederland als Duitsland. In Nederland gaat het om zo'n 80 rundvee-bedrijven, waar in augustus al meldingen waren van diarree, koorts en melkgiftedaling.

Het Duitse Friedrich Löffler Institut (FLI) heeft reeds op 18 november 2011 in bloedmonsters van zieke runderen uit Schmallenberg dit virus aangetoond. Vandaar de naam 'Schmallenbergvirus'. Ook is er al melding gemaakt van twee misvormde kalveren van één bedrijf. Het staat nog niet vast of het Schmallenbergvirus hiervoor verantwoordelijk is.

Symptomen Schmallenbergvirus

Het virus treft zowel runderen als schapen. Bij runderen veroorzaakt het virus enkele dagen lang koorts, diarree, zwakte en verminderde melkproductie. Bij schapen veroorzaakt het misvormde lammeren. De misvormd geboren schapenlammeren komen op de wereld met afwijkingen zoals scheve nek, waterhoofd en stijve gewrichten. De meeste misvormde lammeren worden dood geboren en lammeren die wel levend worden geboren, zijn niet levensvatbaar. Staatssecretaris Bleker van Landbouw noemt een verdere toename van het aantal schapenlammeren met genoemde afwijkingen "zeer waarschijnlijk". De lammerperiode is immers nog maar net begonnen. Ook sluit hij niet uit dat er binnenkort ook kalveren en geitenlammeren met aangeboren afwijkingen worden geboren. Het is overigens opmerkelijk dat er soms in één worp zowel gezonde als zieke lammeren geboren worden. Ook bij koeien lijkt het virus de geboorte van misvormde kalveren te veroorzaken.

Het risico voor de volksgezondheid wordt door het RIVM gering geacht. Er zijn vooralsnog geen aanwijzingen dat het virus ook mensen zou kunnen besmetten.

Geen gegevens over infectieroute en verspreiding

Er is nog maar weinig over het virus bekend, waardoor volgens de staatssecretaris het nemen van preventieve- of bestrijdingsmaatregelen op dit moment niet mogelijk is. Men vermoedt dat de knut, die ook verantwoordelijk is voor de verspreiding van het Blauwtongvirus, de verspreider is. Bleker heeft vanwege de onbekendheid met het ziektebeeld en -verwekker budget vrijgemaakt om nader onderzoek naar dit virus te ondersteunen. Het Centraal Veterinair Instituut is al begonnen om "de diagnostiek verder te ontwikkelen, epidemiologisch onderzoek op te starten en voorbereidingen te treffen voor mogelijke vaccinontwikkeling", aldus de staatssecretaris. Er zal worden samengewerkt met de GD, het RIVM en het Duitse FLI.

Maarten Leseman van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO), zei hierover: "Het is goed dat de instituten in Nederland en Duitsland zo accuraat samenwerken. Er is nog maar weinig bekend. Wetenschappers moeten onze vragen nu beantwoorden."

Lees verder

• Q-koorts symptomen, Q-koorts verschijnselen en kenmerken